Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Yesilgöz-Zegerius en Sienot over het bericht 'Zakt het warmtetarief als het losgekoppeld wordt van gas?'

Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 20 februari
2019).

Vraag 1

Bent u bekend met het bericht «Zakt het warmtetarief als het losgekoppeld wordt van
gas?»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Klopt het dat warmtetarieven stijgen als de gasprijs stijgt? Zo ja, wordt de stijging
dan voornamelijk veroorzaakt door de energiebelastingen of door de gasprijs zelf?

Antwoord 2

Nee, dit hoeft niet in alle gevallen zo te zijn. De maximumtarieven voor de levering
van warmte zijn gebaseerd op de zogeheten gasreferentie. Als gevolg van een stijging
van de gasprijs – veroorzaakt door een stijging van de gasprijs zelf en/of een stijging
van de energiebelasting op gas – stijgt het maximum toegestane tarief voor warmtelevering.
Dit is een maximumtarief, warmteleveranciers zijn niet verplicht om dit maximumtarief
in rekening te brengen.

De mate waarin de onderliggende kosten die een warmteleverancier moet maken om warmte
te leveren stijgen door een stijging van de gasprijs, is afhankelijk van de specifieke
kenmerken van het desbetreffende warmtesysteem, bijvoorbeeld of de warmte wordt opgewekt
door een warmtekrachtcentrale gestookt op gas.

Vraag 3

Verwacht u dat de hoogte van warmtetarieven daalt als de koppelingen aan de gasprijs
worden losgelaten? Zo ja waarom, zo nee waarom niet?

Antwoord 3

Nee, ik verwacht niet dat het loskoppelen van de gasprijs ook direct tot lagere warmtetarieven
zal leiden. Uit de laatste in opdracht van ACM uitgevoerde rendementsmonitor2 blijkt dat warmteleveranciers op basis van hun huidige tarieven relatief lage rendementen
behalen. De gemiddelde rendementen van warmteleveranciers zijn lager dan wat ACM als
redelijk beschouwt. Warmteleveranciers zullen eventuele ruimte in de tariefstelling
waarschijnlijk eerst gebruiken om hun rendementen op te vijzelen.

Vraag 4, 5 en 6

Deelt u de mening dat de koppeling tussen de gasprijs en de warmteprijs onwenselijke
gevolgen kan hebben?

Wat zijn de voordelen van het ontkoppelen van het warmtetarief van de gasprijs?

Wat zijn de nadelen van het ontkoppelen van het warmtetarief van de gasprijs?

Antwoord 4, 5 en 6

Ja, op de lange termijn kan de koppeling tussen de gasprijs en de warmteprijs onwenselijke
gevolgen hebben.

Het belangrijkste voordeel van het ontkoppelen van het warmtetarief van de gasprijs
is dat het warmtebedrijven meer ruimte biedt om hun tarieven aan te passen, zodat
dit een betere weerspiegeling geeft van de daadwerkelijke onderliggende kosten van
de geleverde warmte. Hierdoor zijn inkomsten en uitgaven beter te beheersen en te
sturen. Dit zal het aantrekkelijker maken om te investeren in – duurzame – warmtenetten
als onderdeel van de realisatie van de gewenste energietransitie. De mate waarin een
alternatief voor de gasreferentie investeerders die ruimte daadwerkelijk geeft is
uiteraard afhankelijk van de exacte invulling van de alternatieve tariefstelling.

Het belangrijkste nadeel van de ontkoppeling is dat de kosten voor verwarmen van een
gebruiker van een warmtenet mogelijk hoger komen te liggen dan de kosten voor een
gemiddelde verbruiker van aardgas. Dat is een weinig aantrekkelijk perspectief voor
de huidige en toekomstige afnemer van warmte en daardoor – zeker gelet op de nog dominante
positie van aardgas in de warmtevoorziening – slecht voor het draagvlak voor de energietransitie.

De voor- en nadelen van het loskoppelen van de warmtetarieven van de gasreferentie
zijn ook ter sprake geweest tijdens de behandeling in de Tweede Kamer van de in 2018
aangenomen wijziging van de Warmtewet. Voor nadere informatie verwijs ik u naar deze
stukken.3

Vraag 7

Wat is de verwachte prijsstijging of prijsdaling bij het ontkoppelen van het warmtetarief
van de gasprijs?

Antwoord 7

Deze vraag is niet in generieke zin te beantwoorden. Zoals hierboven aangegeven verwacht
ik dat een ontkoppeling op dit moment gemiddeld gesproken tot een prijsstijging voor
warmte zal leiden. De mate waarin zich dat zal voordoen is niet te voorspellen en
is ook afhankelijk van de manier waarop de prijzen dan zullen worden gereguleerd.
In het kader van de voorbereiding van de volgende wijziging van de Warmtewet laat
ik mogelijke alternatieven voor de gasreferentie in kaart brengen.

Vraag 8

Wordt het loskoppelen van het warmtetarief van de gasprijs meegenomen bij de aanpassing
van de Warmtewet?

Antwoord 8

Ja.

Vraag 9 en 10

Welke alternatieven zijn er mogelijk om het warmtetarief te bepalen indien de prijs
van de warmtetarieven wordt losgekoppeld van de gasprijs? Wat zijn de voor- en nadelen
van deze alternatieven? Wat betekenen deze alternatieven voor de hoogte van het warmtetarief?

Bent u bereid onderzoek uit te voeren naar een ontkoppeling tussen de gasprijs en
de warmteprijs waarbij de afnemers van warmtenetten meer flexibiliteit en grip kunnen
krijgen op hun energierekening? Zo ja, op welke termijn is dat mogelijk? Zo nee, waarom
niet?

Antwoord 9 en 10

Voor het antwoord op deze vragen verwijs ik u naar het door adviesbureau SiRM uitgevoerde
onderzoek, dat ik mede naar aanleiding van de motie van het lid Dik-Faber c.s. (Kamerstuk
34 723, nr. 29) heb laten uitvoeren. Dit onderzoek heb ik u met mijn brief van 13 februari 20194 aangeboden. Op basis van mijn eerste analyses en het onderzoek van SiRM kom ik tot
de conclusie dat er nog geen eenduidig antwoord is op de vraag wat een passend alternatief
is voor de gasreferentie. Verder onderzoek is nodig alvorens ik in het kader van het
wetstraject Warmtewet 2.0 tot een weloverwogen keuze kan komen voor een passend alternatief
voor de gasreferentie.