Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Yeşilgöz-Zegerius en Aartsen over de berichten "Nederland gaat gewetensvol om met roofkunst" en "Twijfel over teruggave is verwerpelijk"

Antwoord van Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) (ontvangen
18 februari 2019).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel »Nederland gaat gewetensvol om met roofkunst»1 en het opiniestuk van Frits Barend «Twijfel over teruggave roofkunst is verwerpelijk»?2

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Wat vindt u van het feit dat de Restitutiecommissie afweegt in hoeverre een mogelijk
geroofd stuk van emotioneel belang is voor de erven en in welke mate het museum belangstelling
voor het betwiste stuk heeft?

Antwoord 2

Het restitutievraagstuk wordt juist bekeken vanuit het morele aspect, omdat op juridische
grond de claim verjaard is. Redelijkheid en billijkheid vormen sinds de totstandkoming
van het restitutiebeleid in 2001 het afwegingskader voor claims daar waar het niet
de collectie van de Staat betreft. De reden hiervoor is dat na overleg met de commissie
Ekkart begin deze eeuw is besloten bij de beoordeling van deze claims het belang mee
te wegen van eigenaren, bijvoorbeeld musea, die te goeder trouw kunst hebben gekocht,
niet wetende dat het roofkunst is. In 2012 adviseerde de Raad voor Cultuur dit afwegingskader
ook te gaan hanteren voor claims op werken uit de Rijkscollectie. Dit wegens het besef
dat dergelijke werken soms vele jaren na de oorlog aangeschaft waren, en dit een rol
zou moeten hebben in de advisering door de Restitutiecommissie. Op grond van dit ruime
afwegingskader kunnen alle betrokken belangen in de beoordeling worden afgewogen.
Uw Kamer steunde die aanpak (Kamerstuk 25 839, nr. 41, vergaderjaar 2011–2012). In 2020 wordt het beleid weer geëvalueerd.

Vraag 3

Hoe verhoudt deze belangenafweging zich tot de zogenoemde «Washington principles»?
In hoeverre wijkt het Nederlandse beleid rondom roofkunst af van de internationale
standaard?

Antwoord 3

Het ruime afwegingskader van redelijkheid en billijkheid is in lijn met de Washington
Principles waarin de nadruk wordt gelegd op een «just and fair solution, recognizing
this may vary according to the facts and circumstances surrounding a specific case».
Op grond hiervan kan ook rekening worden gehouden met de huidige eigenaar die een
kunstwerk te goeder trouw heeft verworven. Het Nederlandse beleid wijkt niet af van
de standaarden zoals in de Washington Principles zijn beschreven.

Vraag 4

Deelt u de mening dat de belangen van de slachtoffers van het naziregime voorop moeten
staan?

Antwoord 4

Ja.

Vraag 5

In hoeverre verkleint een dergelijke belangenafweging de kans om geroofde kunst terug
te geven aan de rechtmatige eigenaren?

Antwoord 5

Wanneer onomstotelijk vaststaat dat de claimant de rechtmatige eigenaar is en er sprake
is van roofkunst, zal in principe geadviseerd worden om tot teruggave over te gaan.
Uit de adviezen van de Restitutiecommissie blijkt dat deze commissie de wijze waarop
de oorspronkelijke eigenaar het bezit van een kunstwerk verloren heeft zwaar laat
wegen en ten volle rekening houdt met de doelstelling dat onrecht dat is geschied
door de terreur van het nazi-regiem behoort te worden hersteld.