Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van de leden Amhaouch en Ronnes over maatregelen van Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk om Amerikaanse secundaire sancties te omzeilen

Antwoord van Minister Kaag (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen
31 oktober 2018).

Vraag 1

Bent u bekend met het artikel «EU will US-Sanktionen gegen Iran umgehen»?1

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Bent u op de hoogte van de plannen van de ministers van financiën van Duitsland, Frankrijk
en het Verenigd Koninkrijk (VK) om een faciliteit op te richten om Amerikaanse secundaire
sancties te om zeilen? Zo nee, kunt u hiernaar informeren en de Kamer daarover inlichten?

Antwoord 2

Ja.

Vraag 3

Bent u ervan op de hoogte dat het nieuwe instituut geen bank moet zijn, maar de juridische
vorm moet hebben van een zogenaamd «special purpose vehicle»? Kunt u toelichten welke
status deze organisatie heeft in zowel het Nederlands recht als internationaal of
Europees recht?

Antwoord 3

Een «Special Purpose Vehicle» (SPV) is geen bijzondere juridische vorm, maar kan elke «gewone» rechtspersoon zijn,
die is opgericht voor het uitvoeren van specifieke activiteiten. Het is niet ongebruikelijk
dat bedrijven bepaalde activiteiten onderbrengen in een dochtermaatschappij, bijvoorbeeld
in een bv. Zo’n dochtermaatschappij vervult dan de functie van een SPV.

In dit verband is de term «Special Purpose Vehicle» een werktitel voor een instelling met een specifieke taak, namelijk het uitvoeren
of faciliteren van het betalingsverkeer tussen Europa en Iran.

Vraag 4

Gaat u Nederlandse bedrijven aanraden om zich aan te sluiten bij deze nieuwe faciliteit,
aangezien de nieuwe faciliteit open staat voor bedrijven uit alle lidstaten van de
Europese Unie (EU)?

Antwoord 4

Nederland blijft gecommitteerd aan het Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA) en de daarbij behorende economische voordelen voor Iran als zij zich aan
het nucleaire akkoord blijven houden. Over de Nederlandse inzet hiertoe wordt het
bedrijfsleven in reguliere bijeenkomsten en via RVO.nl geïnformeerd. Het is aan bedrijven
zelf om een afweging te maken of zij van deze eventuele faciliteit gebruik willen
gaan maken.

Vraag 5

Is dit volgens u een effectieve manier om secundaire sancties te omzeilen?

Antwoord 5

Zie antwoord vragen 10 en 11.

Vraag 6, 7, 8

Zal Nederland zich aansluiten bij dit initiatief van Duitsland, Frankrijk en het VK
en zo meebeslissen over hoe deze faciliteit er uit moet komen te zien?

Heeft Nederland inmiddels zelf actie ondernomen om het eigen bedrijfsleven te beschermen
tegen de Amerikaanse secundaire sancties?

Bent u betrokken bij gesprekken tussen Europese ministers om een manier te vinden
waarop EU-bedrijven Amerikaanse sancties tegen Iran kunnen omzeilen? Heeft u hierover
contact gehad met uw Duitse collega?

Antwoord 6, 7, 8

Sinds juni 2018 wordt er door de Europese Unie en de lidstaten gewerkt aan maatregelen
om het verlies aan economische kansen te kunnen compenseren ten gevolge van de Amerikaanse
terugtrekking uit het JCPOA. Nederland ondersteunt deze maatregelen.

Onderdeel van deze maatregelen is het onderzoeken van mogelijkheden voor een Special Purpose Vehicle (SPV) om het betalingsverkeer met Iran in stand te kunnen houden, ondanks het vertrek
van de VS uit het JCPOA en de herintroductie van Amerikaanse sancties tegen Iran.
De E3 (Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk) hebben hier een leidende rol,
en ook Nederland levert een bijdrage met expertise vanuit het Ministerie van Financiën.

De SPV heeft tot doel om transacties ten behoeve van handel met Iran te helpen faciliteren,
omdat dit vanwege de ongewenste extraterritoriale werking van de Amerikaanse sancties
via het reguliere bancaire verkeer moeilijker zal worden. Op dit moment zijn de gesprekken
over nadere invulling van de SPV nog gaande. Nederland zal deelnemen aan een, door
de Europese Dienst voor Extern Optreden (EDEO) op te zetten technische werkgroep.
Via deze werkgroep ondersteunt Nederland de E3 in hun leidende rol om de tegenmaatregelen
uit te werken. Indien goed uitgewerkt zal Nederland t.z.t. participeren in de op te
zetten SPV.

Er volgt een separate brief aan de Tweede Kamer waarin wordt ingegaan op de gevolgen
van de terugtrekking van de VS uit het JCPOA voor het Nederlandse bedrijfsleven.

Vraag 9

Staan de Brexit-onderhandelingen samenwerking met het VK op dit dossier in de weg?

Antwoord 9

Nee.

Vraag 10, 11

Hoe effectief acht u deze maatregelen, gezien het geringe effect dat deze faciliteit
heeft op bedrijven die ook zaken doen binnen de Amerikaanse markt? Hoe gaat u bedrijven
beschermen die zowel in Iran als op de Amerikaanse markt zaken doen?

In hoeverre zou deze faciliteit in ieder geval nuttig kunnen zijn voor het Nederlandse
midden- en kleinbedrijf om de Amerikaanse sancties te ontlopen?

Antwoord 10, 11

Voor Europese bedrijven die actief zijn in Iran kan een SPV een uitkomst bieden om
transacties van en naar Iran mogelijk te maken. Het betalingsverkeer is al meerdere
jaren een knelpunt in de handelsbetrekkingen.

Europese bedrijven die zowel in Iran als de VS actief zijn, kunnen voor zover het
hun activiteiten in de VS betreft, door de VS gedwongen worden te voldoen aan Amerikaanse
regelgeving, inclusief de sancties. De SPV is daarvoor geen oplossing. Hiervoor zijn
andere maatregelen zoals de antiboycotverordening opgezet.

Vraag 12

Herinnert u zich uw antwoorden op schriftelijke vragen waarin u aangeeft dat er in
samenwerking met EU-landen gezocht moet worden naar mogelijkheden om het betalingsverkeer
met Iran te blijven faciliteren?2 Is dit een dergelijke mogelijkheid? Zo niet, welke andere mogelijkheden heeft u inmiddels
gevonden?

Antwoord 12

Ja. Zie antwoord vragen 6, 7 en 8.

Vraag 13

Kunt u deze vragen beantwoorden voor het algemeen overleg RBZ/Handel op 3 oktober
2018?

Antwoord 13

Deze vragen zijn zo snel mogelijk beantwoord.