Antwoord schriftelijke vragen : Antwoord op vragen van het lid Van Oosterhout over de berichten dat de nieuwe kerncentrales in Eemshaven of Terneuzen gaan komen

Antwoord van Staatssecretaris De Bat (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen 17 augustus
2026).

Vraag 1

Bent u bekend met de berichten «Eemshaven in Groningen toch weer in beeld voor nieuwe
kerncentrales» en «Twee grote kerncentrales? Ook Terneuzen staat niet te springen»?1,
2

Antwoord 1

Ja.

Vraag 2

Herinnert u zich de toezegging van het vorige kabinet aan de provincie Groningen dat
er in Groningen geen kerncentrales zouden komen, mede als erkenning van de gaswinningsproblematiek
en de aardbevingsschade die de regio heeft getroffen? Bent u het ermee eens dat het
huidige kabinet gebonden is aan deze toezegging? Bent u bereid deze belofte onvoorwaardelijk
te herbevestigen?

Antwoord 2

Bij de start van de projectprocedure voor de nieuwbouw van de kerncentrales was het
uitgangspunt van het kabinet om de locatie Eemshaven niet mee te nemen in de onderzoeken,
omdat het voornemen was om de Eemshaven als waarborgingsgebied te schrappen. Het schrappen
van Eemshaven als waarborgingsgebied volgt uit aangenomen moties van de Kamer3
4 en is per 1 juli 2026 doorgevoerd in het Besluit kwaliteit leefomgeving.

Het vorige kabinet heeft de Kamer op 11 februari 20255 geïnformeerd over dat het meenemen van de Eemshaven in de projectprocedure nodig
was om tot een houdbaar projectbesluit te komen. In de Kamerbrief van 19 juni jl.6 licht het kabinet toe dat een tussenstap in de procedure om te komen tot een voorkeurslocatie
voor de kerncentrales nodig was. Uit de uitgevoerde locatiestudies volgt dat twee
locaties in de Eemshaven op technische aspecten het beste scoren. In de Kamerbrief
wordt dit onderzoeksresultaat van duiding voorzien. Belangrijk element van deze duiding
is dat draagvlak voor de locatie Eemshaven ontbreekt, zoals ook volgt uit moties waarin
de Tweede Kamer, provinciale staten en gemeenteraden zich uitspreken tegen de komst
van kerncentrales in Groningen. Het kabinet houdt mede daarom vast aan de lijn van
voorgaande kabinetten, waarbij is afgesproken dat, als na het uitvoeren van de onderzoeken
meerdere locaties geschikt blijken te zijn voor de bouw van kerncentrales, de voorkeur
zal worden gegeven aan een locatie in Zeeland. Tegelijkertijd vraagt de nu door TenneT
aangeleverde informatie om het wegen van de dilemma’s die daaruit voortvloeien. Waarbij
de eventuele inpassing van de kerncentrales in Zeeland complex is en waarbij voor
de bouw van een kerncentrale in de Eemshaven geen draagvlak is.

Vraag 3

Aangezien de Kamer zich eerder heeft uitgesproken tegen het opleggen van kerncentrales
aan Groningen, hoe verhoudt het toch doorzetten van de Eemshaven als onderzoekslocatie
zich tot deze uitspraak van de Kamer? Beschouwt u dit als een schending van eerder
gemaakte afspraken?

Antwoord 3

Zie het antwoord op vraag 2 voor duiding over de Kamerbrief van 19 juni jl. en hoe
dit zich verhoudt tot de moties uit de Kamer.

Vraag 4

Heeft u kennisgenomen van de stelling van wethouder Dijkhuis van gemeente Het Hogeland
dat Den Haag het gebied «erin gerommeld» heeft? Hoe reflecteert u hierop? Wat doet
deze keuze volgens u met de bestuurlijke verhoudingen tussen het kabinet en Groningen?
Welke concrete stappen gaat u zetten om het vertrouwen te herstellen?

Antwoord 4

Ja, deze uitspraak is mij bekend en komt overeen met wat bestuurders uit Groningen
in gesprekken met mij hebben gedeeld. Ik begrijp dat de boodschap die uit de locatieonderzoeken
volgt, dat twee locaties in de Eemshaven op technische aspecten het meest geschikt
lijken, impact heeft op de betrokkenen. Over deze uitkomsten en de impact van de boodschap
ben ik in gesprek met bestuurders en andere betrokkenen in de regio's. Zoals ook in
de voorgaande antwoorden staat toegelicht zal het kabinet later dit jaar de voorkeur
voor een locatie uitspreken en is er op dit moment nog geen sprake van besluitvorming
over een voorkeurslocatie.

De locaties in Eemshaven zijn onderdeel geworden van de projectprocedure om de besluitvorming
over een definitieve locatie, vanuit het oogpunt van beoordeling van verschillende
locaties en alternatieven, zorgvuldig te laten verlopen. In het Voornemen en voorstel
voor Participatie is uiteengezet hoe locaties in principe overal in Nederland mogelijk
zijn. Op basis van beleidskeuzes uit het verleden waren op dat moment in ieder geval
Maasvlakte I en het Sloegebied (Borssele/Vlissingen) in beeld voor het onderzoek.
Eemshaven was op dat moment niet in beeld. Het publiek heeft gereageerd op dit VenP,
waaruit ook 39 extra te onderzoeken gebieden en locaties uit voort zijn gekomen. Daarin
is de Eemshaven ook meermaals genoemd als alternatief. Uit de beoordeling op objectieve
gronden kwam de Eemshaven als redelijk alternatief naar voren.

Naar aanleiding van deze bevindingen is, na consultatie van bestuurders in Groningen,
aan de landsadvocaat gevraagd of er een mogelijkheid was om Eemshaven toch uit te
sluiten van het onderzoek. Op basis van het advies van de landsadvocaat heeft het
kabinet begin 2025 geconcludeerd dat het niet mogelijk is Eemshaven uit te sluiten
van de projectprocedure en tegelijkertijd te komen tot een juridisch houdbaar besluit
over de locatie.

Vraag 5

Heeft u kennisgenomen van de stelling van Tennet dat plaatsing van kerncentrales in
Terneuzen grootschalige knelpunten in het hoogspanningsnet veroorzaakt waardoor windturbines
zullen moeten worden uitgeschakeld? Hoe weegt u dit verlies aan hernieuwbare capaciteit
van wind op zee af tegen de veronderstelde winst van nieuwe kerncentrales op die locatie?

Antwoord 5

TenneT stelt dat in Zeeland aanvullende maatregelen nodig zijn voor inpassing van
kernenergie en dat zonder integraal en sturend beleid realisatie van nieuwe kernenergie
in Zeeland niet reëel is. Een van de opties die TenneT schetst is afschakelen van
windenergie, maar dat is niet de enige optie die TenneT schetst.

Uit de analyse van TenneT blijkt dat er een sterke toename nodig is van de elektriciteitsvraag
in Zeeland, als gevolg van het sterk groeiende productieaanbod in dat gebied van zowel
wind-op-zee als mogelijk kernenergie. Deze elektriciteitsvraag is lokaal nodig, omdat
de transportcapaciteit uit Zeeland uit de analyses van TenneT te beperkt is om alle
productie van Zeeland naar andere gebieden te transporteren.

Zoals uit het TenneT rapport blijkt, geldt dat deze sterke toename in met name flexibele
elektriciteitsvraag ten opzichte van de huidige vraag in alle scenario’s noodzakelijk
is, ook in scenario’s zonder kernenergie. Deze noodzakelijke toename geldt ook niet
alleen in Zeeland, maar in meerdere kustregio’s.

Daarom wordt in de voorbereiding van de besluitvorming rondom inpassing van kernenergie
in breder opzicht verkend hoe de elektriciteitsvraag in Nederland zich sneller kan
ontwikkelen dan het huidige tempo. De mate waarin dit mogelijk is, welk beleid en
middelen hiervoor vereist zijn, en hoe dit samenhangt met andere productiemiddelen
in Zeeland neem ik mee in de verdere afweging. Ook hier vraagt de door TenneT aangeleverde
informatie dus om het uitwerken en wegen van de dilemma’s die daaruit voortvloeien.

In de actualisatie van het NPE, dat op Prinsjesdag gepubliceerd wordt, gaat het kabinet
in meer detail in op de verwachte vraag- en aanbodontwikkeling richting 2040. De ontwikkeling
van nieuwe kerncentrales moet zoals aangegeven passen bij de toekomstige vraag naar
elektriciteit en bijdragen aan een systeemefficiënte en robuust aanbodportfolio. In
de actualisatie van het NPE en in de verdere NPE-cyclus schetst het kabinet richting
2029 de rol van kernenergie in de bredere context van het hele energiesysteem en de
daarin verwachte vraagontwikkeling naar elektriciteit (zowel in volume als in mate
van flexibiliteit) om op basis daarvan stapsgewijs besluiten te kunnen nemen over
de bouw van aanvullende kerncentrales en aanvullend productievermogen in de breedte.

Vraag 6

Heeft u er kennis van genomen dat Tennet als oplossing voor het gebrek aan afnemers
in Zeeland schetst dat stroom uit kerncentrales naar waterstofproductie of nieuwe
datacenters zou moeten gaan? Is kabinet bereid miljarden aan publieke investeringen
in het net te doen ten behoeve van stroomafname door energie-intensieve (tech)bedrijven?
Zo ja, hoe verhoudt dit zich tot het publieke belang?

Antwoord 6

Zoals in het voorgaande antwoord is beschreven, adviseert TenneT vanwege de grenzen
van de maakbaarheid van het elektriciteitsnet om vraag en aanbod bij elkaar te ontwikkelen.
Zo zijn er geen of zo min mogelijk additionele uitbreidingen, ten opzichte van wat
al gepland is, nodig.

Voor Zeeland wordt nu onderzocht of het haalbaar is additionele elektriciteitsvraag
in Zeeland te realiseren, bovenop de vraaggroei uit de scenario's waar TenneT vanuit
is gegaan. Het is nog onzeker of dit voldoende zal zijn om het verwachte transportknelpunt
in het net op te lossen. Ook is het onzeker of het noodzakelijk is om aanbod te verminderen,
om balans te krijgen tussen aanbod, vraag en transport. Uit de analyse van TenneT
blijkt dat voor inpassing er maatregelen nodig zijn om kernenergie in te passen, maar
blijkt ook dat zonder inpassing van kernenergie er ook maatregelen voor deze balans
nodig zijn. Of potentiële aanvullende vraagontwikkeling, transportuitbreiding of aanbodvermindering
en bijbehorende maatschappelijke waarde in balans is bij de maatschappelijke meerkosten,
zal in het vervolgproces rondom de locatiekeuze worden vormgegeven.

Vraag 7

Is het vestigen van een vaorkeursrecht op grond in zowel Eemshaven als Terneuzen,
terwijl beide locaties aantoonbare en door Tennet erkende technische en/of maatschappelijke
bezwaren kennen, niet in feite al een locatiekeuze in plaats van een stap in een open
onderzoeksfase?

Antwoord 7

Voor nieuwbouw van de twee kerncentrales wordt de projectprocedure gevolgd. De eerstvolgende
stap in de projectprocedure is het aanwijzen van een locatie voor de bouw. De Kamerbrief
van 19 juni jl. vormt hierin een tussenstap en informeert de Kamer, de medeoverheden
en andere betrokken over de onderzoeksresultaten. Uit deze resultaten blijkt dat alleen
de locaties Eemshaven en Terneuzen in beeld blijven als mogelijke voorkeurslocatie.
Doordat deze informatie met de brief van 19 juni openbaar is geworden, is daarmee
het risico op grondspeculatie en kavelsplitsing op deze locaties toegenomen. Het voorkeursrecht
is een instrument om dit risico te mitigeren. Om deze reden heb ik de Minister van
Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening verzocht om op beide locaties een voorkeursrecht
te vestigen. Vestiging van het voorkeursrecht betekent niet dat er al een besluit
is genomen over de locatie.

Vraag 8

Wanneer is voor u een locatie technisch of maatschappelijk ongeschikt genoeg om definitief
af te vallen, aangezien het afgelopen jaar zeven locaties zijn onderzocht, waarvan
vijf zijn afgevallen vanwege ruimtelijke, ecologische of netgerelateerde bezwaren,
terwijl de twee overgebleven locaties eveneens aanzienlijke bezwaren kennen? Wat moet
er gebeuren om de plannen voor twee kerncentrales definitief te staken?

Antwoord 8

In de Kamerbrief van 19 juni jl licht het kabinet toe welke drie locaties nog in aanmerking
komen als voorkeurslocatie voor de bouw van twee kerncentrales. In deze brief staat
verder toegelicht hoe belemmerende factoren bij vijf locaties dusdanig optellen dat
het kabinet deze niet als voorkeurslocatie zal aanmerken. De overgebleven drie locaties
vragen nadere uitwerking. Voor de locatie in Terneuzen zal ik, zoals ook beschreven
in mijn antwoord op vraag 7, de komende periode onderzoeken de benodigde en verwachte
ontwikkeling van de lokale energievraag onderzoeken.

Voor Eemshaven ga ik bestuurlijk het gesprek aan over de uitkomsten van de locatiestudies.
De aanvullende informatie weegt het kabinet mee bij het selecteren van een voorkeurslocatie
voor de bouw van de kerncentrales later dit jaar. Dit wordt vervolgens uitgewerkt
in een ontwerp Voorkeursbeslissing in de eerste helft van 2027.

Vraag 9

Kunt u deze vragen voorafgaand aan het commissiedebat Kernenergie op 2 juli 2026 beantwoorden?

Antwoord 9

Nee, doordat afstemming over de antwoorden nodig was, is het niet gelukt deze vragen
voorafgaand aan het Commissiedebat Kernenergie te beantwoorden.