Memorie van toelichting : Memorie van toelichting

Nr. 3
MEMORIE VAN TOELICHTING

Het andesvirus (een variant van de hantavirussen) is met de op 8 mei 2026 in werking
getreden Regeling andesvirus (Stcrt. 2026, 18001) aangewezen als een A2-infectieziekte als bedoeld in artikel 1, onderdeel e, van
de Wet publieke gezondheid (hierna: Wpg). Het RIVM had daartoe geadviseerd vanwege
een uitbraak van het andesvirus aan boord van het schip m/v Hondius en omdat opvarenden
van dit schip naar Nederland zouden komen en het andesvirus een ernstig ziektebeeld
kan veroorzaken dat gepaard gaat met een hoge mortaliteit (20–35%). Daarnaast waren
er aanwijzingen dat het andesvirus van mens op mens overgedragen kon worden en dat
deze overdacht al plaats kon vinden voor men klachten ontwikkelde. De Tweede Kamer
is bij brief van 8 mei 20261 geïnformeerd dat het advies van het RIVM om het andesvirus aan te wijzen als een
A2-infectieziekte zou worden overgenomen. In lijn met het advies van het RIVM zijn
overige varianten van het hantavirus C-infectieziekten gebleven. Daarnaast is de Tweede
Kamer bij brieven van 11 mei 20262, 15 mei 20263, 21 mei 20264 en 22 mei 20265 op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen omtrent het andesvirus, zoals over het
aantal infecties gerelateerd aan de uitbraak op de m/v Hondius.

Een infectieziekte wordt aangewezen als A2-infectieziekte, als een uitbraak ervan
een zodanige omvang aan kan nemen dat het maatschappelijke leven erdoor wordt ontwricht
of dreigt te ontwrichten. Een A2-infectieziekte noopt daardoor tot het onverwijld
nemen van maatregelen bij een (vermoeden van) besmetting met deze infectieziekte.
Bij een A2-infectieziekte kunnen maatregelen gericht op het individu worden genomen,
zoals onderzoek en isolatie in de zin van artikel 31 van de Wpg, of quarantaine in
de zin van artikel 35 Wpg, of een verbod van beroepsuitoefening in de zin van artikel
38 Wpg, en kunnen de maatregelen met betrekking tot het vrije verkeer van personen,
in de zin van artikel 53, tweede lid, Wpg worden getroffen. Deze wettelijke maatregelen
strekken ertoe om (vermoedelijke) gevallen zo vroeg mogelijk op te sporen en verdere
besmettingen te voorkomen. Ook geeft de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
leiding aan de bestrijding van een epidemie (of een directe dreiging daarvan) van
een infectieziekte behorend tot groep A2.

Hoewel het aantal infecties, inclusief sterfgevallen, door alle ingezette maatregelen
beperkt is gebleven, adviseert het RIVM om het andesvirus permanent te bestendigen
tot groep A2. Het RIVM adviseert dit vanwege het ernstige ziektebeeld, de hoge mortaliteit
en het feit dat het andesvirus van mens op mens overdraagbaar is gebleken. De combinatie
van een hoge mortaliteit en de mogelijkheid dat het andesvirus ook in de toekomst
met reizigers naar Nederland kan komen, noodzaakt tot een permanente aanwijzing van
het andesvirus als A2-infectieziekte. Bij een dergelijke ernstige infectieziekte is
het immers essentieel ter bescherming van de volksgezondheid om bij gebrek aan vrijwillige
medewerking zo nodig wettelijke maatregelen op te kunnen leggen aan de personen die
(mogelijk) besmet zijn met het andesvirus en hun contacten. Bovendien is het noodzakelijk
dat deze maatregelen te allen tijde en onverwijld getroffen kunnen worden teneinde
verspreiding van het andesvirus te voorkomen. Door nu te bestendigen dat het andesvirus
een A2-infectieziekte is, gaat geen kostbare tijd verloren (aan het aanwijzen van
het andesvirus als A2-infectieziekte) zodra zich een geval in Nederland voordoet en
daadwerkelijk overgegaan moet worden op het treffen van (op het individu gerichte)
maatregelen.

Voor voortduring van de aanwijzing als A2-infectieziekte vereist artikel 20, vierde
lid, Wpg dat binnen acht weken na het tot stand komen van de betreffende ministeriële
regeling een voorstel van wet tot incorporatie van die regeling aan de Tweede Kamer
wordt gezonden. Daartoe strekt het onderhavige wetsvoorstel.

Ten aanzien van de regeldruk als gevolg van het onderhavige wetsvoorstel geldt het
volgende. Voor A2-infectieziekten geldt een meldplicht voor zowel vermoedelijke als
besmette gevallen en dient een melding onverwijld te worden gedaan bij de GGD. De
opschaling van het andesvirus, als zijnde een variant van de hantavirussen, van groep
C6 naar groep A2 behelst dus een verhoging van de regeldruk. De totale regeldruk zal
echter naar verwachting gering zijn, omdat het gastheerreservoir van dit virus, de
langstaartige kleine rijstrat (Oligoryzomys longicaudatus) niet in Nederland voorkomt.

Het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR) heeft het dossier niet geselecteerd voor
een formeel advies, omdat het geen (omvangrijke) gevolgen voor de regeldruk heeft.

In de inwerkingtredingsbepaling is afgeweken van de vaste verandermomenten vanwege
het feit dat het hier om spoedregelgeving gaat.

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
S.T.M. Hermans