Amendement (gewijzigd/nader/vervangend) : Amendement van het lid Ellian ter vervanging van nr. 30 over oprekken van de maximale insluitingstermijn in het verblijfsregime naar 15 uur

Nr. 51
AMENDEMENT VAN HET LID ELLIAN TER VERVANGING VAN DAT GEDRUKT ONDER NR. 301

Ontvangen 2 juni 2026

De ondergetekende stelt het volgende amendement voor:

In artikel I, onderdeel 0Cg, wordt na onderdeel 1 een onderdeel ingevoegd, luidende:

1a. In het eerste lid (nieuw), onderdeel b, wordt «twaalf uur» vervangen door «vijftien
uur».

Toelichting

Volgens de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel inzake regels met betrekking
tot de terugkeer van vreemdelingen en vreemdelingenbewaring (Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring)
is het de bedoeling een nieuw bestuursrechtelijk kader voor vreemdelingenbewaring
te introduceren. Onderdeel daarvan is een passend regime voor vreemdelingenbewaring
waarbij als uitgangspunt wordt gehanteerd dat de bewaringsomstandigheden zoveel mogelijk
uitgaan van de vrijheid van de inbewaring gestelde vreemdelingen. Dit geldt in het
bijzonder voor het verblijfsregime.2

Gelet op de jurisprudentie van het het Europese Hof voor de Rechten van de Mens3 en het Hof van Justitie van de Europese Unie4, begrijpt de indiener dat het regime voor vreemdelingenbewaring moet verschillen
van een strafrechtelijk regime en dat het daarom van belang is dat aan dit uitgangspunt
recht wordt gedaan. Zoals ook meermaals in de memorie van toelichting wordt benadrukt,
blijft onder het nieuwe regime de handhaving van de orde en veiligheid in de inrichting
voor vreemdelingenbewaring echter eveneens van groot belang.

Het voorgestelde artikel 22 van de Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring (Wtvb) bepaalt
dat de vreemdeling zich binnen het verblijfsregime in principe vrij mag bewegen op
de afdeling waar hij is ondergebracht en op andere door de directeur aangewezen plaatsen,
met dien verstande dat de vreemdeling gedurende bepaalde periodes op de dag in de
gesloten verblijfsruimte zal moeten verblijven. Voorgesteld wordt dat dit een bij
algemene maatregel van bestuur te bepalen periode is van in totaal maximaal twaalf
uur per etmaal.

In de toelichting op artikel 22 Wtvb wordt hierover nog opgemerkt: «Kenmerkend voor het verblijfsregime is dat een vreemdeling meer autonomie ervaart
in zijn bewegingsvrijheid en dagbesteding. Dit betekent onder meer dat men zich vrijelijk
mag bewegen binnen de inrichting op daartoe door de directeur aangewezen plaatsen.
Verder is men niet gehouden in de gesloten verblijfsruimten te blijven gedurende de
dag. De vreemdeling zal in het verblijfsregime slechts tijdens de voor de nachtrust
bestemde uren worden ingesloten en twee maal overdag een blokuur. Het maximum aantal
insluitingsuren is twaalf uur per etmaal.»5

Daarnaast is in het voorgestelde artikel 23 Wtvb geregeld dat de vreemdeling recht
heeft op dagbesteding gedurende een minimum aantal uren per week. In de toelichting
op dit artikel wordt dit als volgt geïllustreerd: «In het verblijfsregime zullen vreemdelingen zoveel mogelijk uren in de week toegang
tot dagbesteding hebben. De dagbesteding in de inrichting voor vreemdelingenbewaring
omvat een waaier aan activiteiten. De inrichtingen voor vreemdelingenbewaring bieden
ten eerste een activiteitenprogramma aan. Zo kunnen ingeslotenen bijvoorbeeld sporten
onder leiding van een instructeur, de bibliotheek bezoeken, gesprekken voeren met
een geestelijk verzorger, bezoek ontvangen, zelf via de computer educatieve activiteiten
ondernemen, deelnemen aan ontspanningsactiviteiten of aan creatieve of sociaal-culturele
activiteiten onder leiding van een activiteitenbegeleider. Dat de vreemdeling in het
verblijfsregime behoudens de voor de nachtrust bestemde uren niet meer wordt ingeslotenen
betekent ten tweede meer keuzevrijheid en flexibiliteit bij het verder zelf invullen
van de dagbesteding. Er is in het nieuwe regime meer ruimte voor eigen initiatief
en zelfredzaamheid. Zo kunnen vreemdelingen er voor kiezen om – naast de door een
instructeur aangeboden sport en spelactiviteiten – op eigen initiatief te gaan sporten.
Of zij kunnen langer in de buitenlucht verblijven of meer tijd in de bibliotheek doorbrengen.
Daarnaast zijn er in het bijvoorbeeld computers aanwezig waarop vreemdelingen gebruik
van het internet kunnen maken. Verder geldt dat men gedurende de uitsluitingsuren
de mogelijkheid heeft eigen activiteiten te organiseren, zowel binnen als buiten.
Gedacht kan worden aan voetbaltoernooien of gezelschapsspellen of bijvoorbeeld ’s-avonds
samen televisie te kijken.»6

Zoals eerder ook door de toenmalig Minister van Asiel en Migratie is aangegeven zal
deze wijze van inrichting van het verblijfsregime aanzienlijke extra personele inzet
bij de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) vragen. De Minister van Asiel en Migratie
heeft aangekondigd dat DJI mede daarom voldoende tijd zal krijgen om de Wtvb te implementeren.7 Voor DJI is het echter al geruime tijd een uitdaging om voldoende personeel te werven,
op te leiden en in te kunnen zetten. Met het oog hierop wil de indiener DJI met dit
amendement meer flexibiliteit geven om het verblijfsregime op een verantwoorde wijze
te kunnen uitvoeren. Ook wil de indiener hiermee verzekeren dat er na de invoering
van de Wtvb voldoende capaciteit voor de vreemdelingenbewaring behouden kan blijven.
Daarom wordt het maximale aantal insluitingsuren per etaal verruimd van twaalf naar
vijftien uur.

Daarbij blijft de intentie nog steeds om het operationeel mogelijk te laten zijn om
vreemdelingen maximaal twaalf uur per dag in de gesloten verblijfsruimten te laten
blijven. Inzet zal moeten blijven om ervoor te zorgen dat er voldoende capaciteit
bij DJI beschikbaar is om dat uitgangspunt aan te kunnen houden. Als die capaciteit
er echter, ondanks voortdurende inspanningen daartoe, niet is en het met het oog op
de handhaving van de orde en veiligheid niet verantwoord zou zijn om dit uitgangspunt
te blijven hanteren, krijgt DJI met dit amendement de mogelijkheid om vreemdelingen
maximaal vijftien uur per dag in de gesloten verblijfsruimte te laten verblijven.

Ellian