Memorie van toelichting : Memorie van toelichting
Tweede Kamer der Staten-Generaal
36 945 XVII Jaarverslag en slotwet voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp (XVII) voor het jaar 2025
Nr. 4 MEMORIE VAN TOELICHTING
Vergaderjaar 2025–2026
A ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 tot en met 3
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 afzonderlijk bij wet vastgesteld en ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2025 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp.
De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
De Minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking S.W.Sjoerdsma
B ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN (SLOTVERSCHILLEN)
1 Leeswijzer
De beleidsmatige mutaties en technische mutaties groter of gelijk aan de ondergrenzen in onderstaande staffel worden op het niveau van de financiële instrumenten (en eventueel artikelonderdeel) toegelicht.
Omvang begrotingsartikel (stand ontwerp-begroting) in € miljoen
Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)
Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
< 50
1
2
=> 50 en < 200
2
4
=> 200 < 1000
5
10
=> 1000
10
20
2 Beleidsartikelen
2.1 Artikel 1: Duurzame economische ontwikkeling, handel en investeringen
Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget op dit artikel is in 2025 per saldo met EUR 44 miljoen onderschreden. Op artikelonderdeel 1.1 werd EUR 8 miljoen onderschreden, op artikelonderdeel 1.2 werd EUR 21 miljoen onderschreden en op artikelonderdeel 1.3 werd EUR 15 miljoen onderschreden.
Uitgaven
Op artikel 1 is EUR 17 miljoen meer uitgegeven dan verwacht bij de Tweede suppletoire begroting. Op artikelonderdelen 1.1 en 1.2 was er een kleine onderschrijding van circa EUR 1 miljoen. Op artikelonderdeel 1.3 is er met EUR 19 miljoen overschreden. Deze overschrijding is technisch van aard en komt voornamelijk door hoger dan verwachte uitgaven op het subsidiebudget voor infrastructuurontwikkeling. Deze technische mutatie is reeds aangekondigd in de Decemberbrief BHO (Kamerstuk 36800-XVII, nr. 17).
Ontvangsten
De ontvangsten op artikel 1 zijn EUR 1,5 miljoen hoger uitgevallen dan begroot. Dit komt doordat er meer is ontvangen vanuit DGGF.
2.2 Artikel 2: Duurzame ontwikkeling, voedselzekerheid, water en klimaat
Toelichting
Verplichtingen
Op artikel 2 vallen de verplichtingen EUR 813 miljoen lager uit dan bij de Tweede suppletoire begroting werd verwacht. Door de terughoudendheid in het aangaan van nieuwe committeringen vanwege het later aannemen van de begroting is dit verplichtingenbudget niet gebruikt.
Uitgaven
Artikel 2.2: Water
De realisatie op het artikelonderdeel water valt EUR 8 miljoen hoger uit dan bij de Tweede suppletoire begroting verwacht. Dit betreft een betaling aan een programma op het verminderen van risico’s op water- en klimaat gerelateerde rampen. Deze overschrijding is reeds aangekondigd in de Decemberbrief BHO (Kamerstuk 36800-XVII, nr. 17).
Artikel 2.3: Klimaat
De realisatie op het artikelonderdeel klimaat is EUR 1,6 miljoen hoger dan eerder verwacht. Deze technische mutatie hangt samen met de nieuwe systematiek voor de vastlegging van RVO cijfers in de administratie.
2.3 Artikel 3: Sociale vooruitgang
Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget op artikel 3 viel EUR 4,6 miljoen hoger uit ten opzichte van de Tweede suppletoire begroting. Zoals in de Decemberbrief (Kamerstuk 36800 XVII, nr. 17) toegelicht komt dit voor EUR 2,9 miljoen door de technische uitwerking van de Kamerbrief «Nederlandse bijdragen aan 6 multilaterale organisaties vanaf 2026 en de effecten van de bezuinigingen op het SRGR-beleid» van 7 oktober 2025 (Kamerstuk 3618, nr. 177). Daarnaast is er een verplichting naar voren geschoven van EUR 3 miljoen voor de WHO Gaza Strip vanwege het emergency appeal 2025.
2.4 Artikel 4: Vrede, veiligheid en duurzame ontwikkeling
Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget op artikel 4 viel EUR 152,8 miljoen lager uit ten opzichte van de Tweede suppletoire begroting. Dit komt met name doordat een aantal meerjarige verplichtingen voor programma's in het kader van het belang veiligheid niet in 2025 maar in 2026 wordt aangegaan.
2.5 Artikel 5: Multilaterale samenwerking en overige inzet
Toelichting
Verplichtingen
Op artikel 5 is het verplichtingenbudget met EUR 142 miljoen onderschreden. Dit komt voornamelijk door een lagere realisatie op het verplichtingenbudget voor regionale ontwikkelingsbanken.
Uitgaven
De uitgaven op artikel 5 zijn EUR 27 miljoen hoger uitgevallen dan geraamd bij de Tweede suppletoire begroting. Op artikelonderdeel 5.1 is EUR 1,8 miljoen onderschreden, op artikelonderdeel 5.2 is EUR 4,5 miljoen onderschreden en op artikelonderdeel 5.3 is geen substantiële bijstelling geboekt. De bijstelling op artikel 5 wordt grotendeels verklaard doordat de resterende overprogrammering op het ODA-budget, welke zichtbaar is op verdeelartikel 5.4, wordt afgeboekt bij de Slotwet. De overprogrammering bij de Tweede suppletoire begroting 2025 kwam uit op EUR 33 miljoen. Dit budget wordt tegengeboekt bij de Slotwet om een negatieve stand te voorkomen. Resterende overprogrammering wordt binnen de HGIS systematiek opgevangen en intertemporeel in mindering gebracht op het ODA-budget.
Ontvangsten
De ontvangsten op artikel 5 zijn EUR 2,8 miljoen lager uitgevallen dan begroot in de Tweede suppletoire begroting. Dit is te verklaren door lagere ontvangsten uit rentebetalingen en afgeloste leningen vanuit de Nederlandse Investeringsbank voor Ontwikkelingslanden (NIO).
Ondertekenaars
S.W. Sjoerdsma, minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
Gerelateerde documenten
Hier vindt u documenten die gerelateerd zijn aan bovenstaand Kamerstuk.
Overzicht verzoeken commissie-regeling van werkzaamheden
Overzicht verzoeken commissie-regeling van werkzaamheden vaste commissie VWS d.d. 27 mei 2026
Brief regering
Verbetering van de programmatische vaccinatiezorg voor volwassenen
Antwoord schriftelijke vragen
Antwoord op vragen van de leden Kisteman, Den Hollander en Bikkers over de berichten 'Rattenplaag in horeca, explosieve stijging overtredingen: 'Niet normaal, man!'' en 'Muizen maken de dienst uit op ministeries, maar daar komt mogelijk verandering in: 'Verbod op gif heroverwegen''
Brief regering
Analyses van additionele koopkrachtinstrumenten
Brief regering
Jaarplanningsbrief 2026 tot en met Q1 2027
Brief regering
Nazending Presidency Issues Notes informele Ecofinraad 22 en 23 mei 2026
Brief regering
Uitvoering aangenomen moties, ingediend tijdens het wetgevingsoverleg Gehandicaptenbeleid van 9 maart 2026 (Kamerstuk 36800-XVI-161,164,167,174,176)
Brief regering
Diverse visserijonderwerpen
Antwoord schriftelijke vragen
Antwoord op vragen van het lid Van der Plas over stikstof, zeevogels en natuurontwikkeling in het Waddengebied
Brief regering
Jaarverslagen SUWI-organisaties 2025
Brief regering
SLOA internationalisering 2027-2028
Brief lid / fractie
Voorstel om het Kabinet te vragen om het platform Engbertsdijkvenen te betrekken bij het onderzoek, zoals verwoord in de motie 29 659, nr. 167.
Overzicht verzoeken commissie-regeling van werkzaamheden
Overzicht verzoeken commissie-regeling van werkzaamheden commissie voor Digitale Zaken d.d. 20 mei 2026
Brief lid / fractie
Voorstel om een gesprek te organiseren met de auteur van 'het Pesticidenparadijs' journalist Dirk de Bekker, met co-referent Thomas Kern (Business Development Strategy Manager Royal Brinkman en bestuurslid Artemis) ter voorbereiding op CD Gewasbescherming.
Brief lid / fractie
Voorstel om de minister van LVVN om een reactie te verzoeken ten aanzien van de brieven van De Waddeneilanden inzake Beleidskader Natuur Waddenzee vóór het debat natuur van 4 juni 2026
Brief regering
Reactie op vraag van het lid Dassen, gesteld tijdens het wetgevingsoverleg inzake OCW-begroting, onderdeel Cultuur van 19 januari 2026, over indexering van de Cultuurkaarten
Brief regering
Reactie op het verzoek het het lid Piri, gedaan tijdens de Regeling van Werkzaamheden van 19 mei 2026, over het bericht Gaza-flotilla vloot weer onderschept door Israël, nu ter hoogte van Cyprus
Motie
36395-27 Motie van het lid El Abassi over afzien van een landelijk verbod op religieuze uitingen voor boa's - Wijziging van de Politiewet 2012 in verband met een delegatiegrondslag voor een algemene maatregel van bestuur over de bewapening en uitrusting van buitengewoon opsporingsambtenaren
Motie
36395-30 Motie van het lid Martens-America over groene boa's over zowel een dienstwapen als een diensthond kunnen laten beschikken - Wijziging van de Politiewet 2012 in verband met een delegatiegrondslag voor een algemene maatregel van bestuur over de bewapening en uitrusting van buitengewoon opsporingsambtenaren
Motie
36395-26 Motie van het lid El Abassi over onderzoek naar een betere onafhankelijke en laagdrempelige klachtbehandeling over het optreden van boa's - Wijziging van de Politiewet 2012 in verband met een delegatiegrondslag voor een algemene maatregel van bestuur over de bewapening en uitrusting van buitengewoon opsporingsambtenaren
Motie
36395-31 Motie van het lid Van der Plas over de belemmeringen voor een boa-meldkamerfunctie in kaart brengen - Wijziging van de Politiewet 2012 in verband met een delegatiegrondslag voor een algemene maatregel van bestuur over de bewapening en uitrusting van buitengewoon opsporingsambtenaren
Motie
36395-25 Motie van het lid El Abassi over een plan van aanpak voor het vergroten van de instroom en opleidingscapaciteit van boa's - Wijziging van de Politiewet 2012 in verband met een delegatiegrondslag voor een algemene maatregel van bestuur over de bewapening en uitrusting van buitengewoon opsporingsambtenaren
Motie
36395-33 Motie van het lid Faber over de BOA Academie voorzien in de bevoegdheid van certificering van boa's - Wijziging van de Politiewet 2012 in verband met een delegatiegrondslag voor een algemene maatregel van bestuur over de bewapening en uitrusting van buitengewoon opsporingsambtenaren
Motie
36395-34 Motie van de leden Straatman en Mutluer over zo snel mogelijk de informatiepositie van private groene boa's verbeteren - Wijziging van de Politiewet 2012 in verband met een delegatiegrondslag voor een algemene maatregel van bestuur over de bewapening en uitrusting van buitengewoon opsporingsambtenaren
Motie
36395-35 Motie van de leden Mutluer en Straatman over landelijke erkenning van PTSS als beroepsgerelateerde aandoening voor boa's - Wijziging van de Politiewet 2012 in verband met een delegatiegrondslag voor een algemene maatregel van bestuur over de bewapening en uitrusting van buitengewoon opsporingsambtenaren
Motie
36395-36 Motie van het lid Mutluer over uitwerken hoe de inzet van boa's voor mensen met onbegrepen gedrag op stations structureel kan worden ondersteund en uitgebreid - Wijziging van de Politiewet 2012 in verband met een delegatiegrondslag voor een algemene maatregel van bestuur over de bewapening en uitrusting van buitengewoon opsporingsambtenaren
Motie
36395-32 Motie van de leden Faber en Straatman over de aangepaste beleidsregels voor de boa zo snel mogelijk in werking laten treden - Wijziging van de Politiewet 2012 in verband met een delegatiegrondslag voor een algemene maatregel van bestuur over de bewapening en uitrusting van buitengewoon opsporingsambtenaren
Motie
36395-38 Motie van de leden Mutluer en Straatman over borgen dat de toepassing van artikel 17 van de Wet op de economische delicten voor groene boa's de bestaande uitvoerbare handhavingspraktijk niet onnodig beperkt - Wijziging van de Politiewet 2012 in verband met een delegatiegrondslag voor een algemene maatregel van bestuur over de bewapening en uitrusting van buitengewoon opsporingsambtenaren
Motie
36395-39 Motie van het lid Mathlouti over een minimumkader voor nazorg in het nieuwe boa-stelsel - Wijziging van de Politiewet 2012 in verband met een delegatiegrondslag voor een algemene maatregel van bestuur over de bewapening en uitrusting van buitengewoon opsporingsambtenaren
Motie
36395-37 Motie van het lid Mutluer over landelijke kaders voor de taakverdeling bij aanhoudingen en arrestantenafhandeling door ov-boa's - Wijziging van de Politiewet 2012 in verband met een delegatiegrondslag voor een algemene maatregel van bestuur over de bewapening en uitrusting van buitengewoon opsporingsambtenaren
Motie
36395-28 Motie van het lid El Abassi over een landelijke campagne om het imago van boa's te verbeteren - Wijziging van de Politiewet 2012 in verband met een delegatiegrondslag voor een algemene maatregel van bestuur over de bewapening en uitrusting van buitengewoon opsporingsambtenaren
Motie
36395-29 Motie van het lid Martens-America over hulp van groene boa's bij ongelukken of reanimaties - Wijziging van de Politiewet 2012 in verband met een delegatiegrondslag voor een algemene maatregel van bestuur over de bewapening en uitrusting van buitengewoon opsporingsambtenaren
Motie (gewijzigd/nader)
36915-29 Gewijzigde motie van het lid Vermeer over werken aan de versterking van de financiële positie van spoedeisendehulpposten in regionale ziekenhuizen binnen het daarvoor geldende VWS-begrotingskader (t.v.v. 36915-27) - Voorjaarsnota 2026
Motie
36395-42 Motie van het lid Coenradie over tijdelijk de mogelijkheid creëren om de geldigheidsduur van de toetsing van boa's voor het gebruik van geweldsmiddelen te verruimen - Wijziging van de Politiewet 2012 in verband met een delegatiegrondslag voor een algemene maatregel van bestuur over de bewapening en uitrusting van buitengewoon opsporingsambtenaren
Motie
36395-41 Motie van het lid Mathlouti over een onafhankelijke klachtenprocedure binnen het boa-stelsel bij de uitwerking van het tweede- en derdelijnstoezicht - Wijziging van de Politiewet 2012 in verband met een delegatiegrondslag voor een algemene maatregel van bestuur over de bewapening en uitrusting van buitengewoon opsporingsambtenaren
Motie
36395-40 Motie van het lid Mathlouti over bezien hoe de samenwerking op meldkamers in verschillende regio's kan worden versterkt - Wijziging van de Politiewet 2012 in verband met een delegatiegrondslag voor een algemene maatregel van bestuur over de bewapening en uitrusting van buitengewoon opsporingsambtenaren
Antwoord schriftelijke vragen
Antwoord op vragen het lid Van der Lee over de grote kostenstijging van de 24-uurs bezorging van rouwkaarten
Motie
36036-24 Motie van het lid Straatman over initiatieven stimuleren die opkopers en werknemers helpen om te gaan met weerstand tegen en communicatie over de registratieplicht - Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering in verband met het verbeteren van de bestrijding van heling, witwassen en de daaraan ten grondslag liggende vermogensdelicten
Motie
36036-23 Motie van het lid Straatman over inzicht in hoe er effectief en overzichtelijk opvolging gegeven kan worden aan hits in het Digitaal Opkopers Register - Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering in verband met het verbeteren van de bestrijding van heling, witwassen en de daaraan ten grondslag liggende vermogensdelicten
Antwoord schriftelijke vragen
Antwoord op vragen van het lid Bühler over het bericht 'Rouwkaart versturen die binnen 24 uur moet aankomen? Dat gaat je enkele euro’s per kaart kosten'
Antwoord schriftelijke vragen
Antwoord op vragen van de leden Jagtenberg en El Boujdaini over het bericht dat Oekraine een AI-hub opzet om EOV-bestendige drones te ontwikkelen en Russische bewegingen te voorspellen
Antwoord schriftelijke vragen
Antwoord op vragen van het lid Van Lanschot over het bericht dat de grootste dronebouwer van Oekraïne niet naar Nederland komt vanwege te veel bureaucratie
Antwoord schriftelijke vragen
Antwoord op vragen van de leden Jagtenberg, Oualhadj en Belhirch over het bericht dat de grootste dronebouwer van Oekraïne niet naar Nederland komt
Antwoord schriftelijke vragen
Antwoord op vragen van het lid Ten Hove over het bericht dat de grootste dronebouwer van Oekraïne geen zaken doet met Nederland, door «te veel bureaucratie»
Motie
36036-22 Motie van de leden Mutluer en Straatman over ook niet-commerciële kringloopwinkels met het Keurmerk Kringloop Nederland of een sbbi-status uitzonderen van de registratieplicht - Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering in verband met het verbeteren van de bestrijding van heling, witwassen en de daaraan ten grondslag liggende vermogensdelicten
Antwoord schriftelijke vragen
Antwoord op vragen van de leden Peter de Groot en Martens-America over het bericht 'Grootste dronebouwer van Oekraïne komt niet naar Nederland, 'te veel bureaucratie''
Antwoord schriftelijke vragen
Antwoord op vragen van het lid Ouwehand over de oproep tot geweld tegen Palestijnse vluchtelingen door Gidi Markuszower
Motie (gewijzigd/nader)
23645-899 Gewijzigde motie van het lid Schutz c.s. over versneld toewerken naar een rapportage over de toegankelijkheid van het openbaar vervoer (t.v.v. 23645-893) - Openbaar vervoer
Motie (gewijzigd/nader)
22112-4349 Gewijzigde motie van de leden Bromet en Kostić over bij de Omnibus Food and Feed voorstellen doen die Nederland in staat stellen om de doelen van de Kaderrichtlijn Water sneller te behalen (t.v.v. 22112-4334) - Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven van de lidstaten van de Europese Unie
Motie (gewijzigd/nader)
36915-30 Nader gewijzigde motie van het lid Vermeer over werken aan een passende financiële positie van spoedeisendehulpposten in regionale ziekenhuizen binnen het geldende VWS-begrotingskader en het normenkader (t.v.v. 36915-29) - Voorjaarsnota 2026
Mededeling (uitstel antwoord)
Uitstel beantwoording vragen van de leden Van der Plas en Flach over de afhandeling van Woo-verzoeken en de rechtsbescherming van betrokkenen
Motie (gewijzigd/nader)
36800-XIII-43 Gewijzigde motie van het lid Flach c.s. over de maritieme sectoragenda na 2026 continueren (t.v.v. 36800-XIII-33) - Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2026