Memorie van toelichting : Memorie van toelichting

36 945 B Jaarverslag en slotwet gemeentefonds 2025

Nr. 4 MEMORIE VAN TOELICHTING

Vergaderjaar 2025–2026

A ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL

Wetsartikel 1 (verplichtingen, uitgaven en ontvangsten)

De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 afzonderlijk bij wet vastgesteld en ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2025 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van het gemeentefonds.

Het in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikel wordt in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.

Wetsartikel 3 (verplichtingenbedrag als bedoeld in artikel 5 van de Fvw)

Ingevolge artikel 5, eerste lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben gemeenten gezamenlijk recht op het bedrag dat in de begroting als verplichting voor het totaal van de algemene uitkering en de aanvullende uitkeringen is opgenomen. Ingevolge artikel 5, tweede lid, van de Financiële-verhoudingswet hebben de gemeenten gezamenlijk recht op de bedragen die in de begroting als verplichting voor het totaal van de integratie-uitkeringen en het totaal van de decentralisatie-uitkeringen zijn opgenomen.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,P.E.Heerma

De Staatssecretaris van Financiën,E.Eerenberg

B ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN (SLOTVERSCHILLEN)

Artikel 1 Gemeentefonds

Uitgaven

In onderstaande tabel wordt een nadere uitsplitsing gegeven van de totstandkoming van het uitgavenbedrag van het gemeentefonds. Ten opzichte van de tweede suppletoire begroting 2025 is het uitgavenbedrag van het gemeentefonds met € 136,5 mln. verlaagd. De in tabel 1 weergegeven mutaties worden onder de tabel nader verklaard.

Tabel 1 Totstandkoming uitgavenbedrag gemeentefonds 2024 (bedragen x € 1.000)

Stand uitgavenbedrag vastgestelde begroting 2025

 

44.896.000

Stand uitgavenbedrag eerste suppletoire begroting 2025

 

46.255.633

Stand uitgavenbedrag tweede suppletoire begroting 2025

 

47.838.068

   

Voorgestelde mutaties bij slotwet 2025

  

1a) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten

‒ 1.684

 

2) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen

‒ 270

 

3) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen agentschappen

‒ 100

 

4) Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2025

‒ 134.160

 

5) Wijziging betalingsverloop integratie-uitkeringen overig 2025

‒ 2

 

6) Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2025

‒ 284

       

Totaal mutaties bij slotwet

 

‒ 136.500

   

Stand uitgavenbedrag slotwet 2025

 

47.701.568

Waarvan uitgavenbedrag Algemene uitkering

 

42.182.130

Waarvan uitgavenbedrag Decentralisatie-uitkeringen

 

1.560.690

Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkering Voogdij 18+

 

0

Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkering Beschermd wonen

 

1.833.044

Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkering Participatie

 

2.124.797

Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkeringen Overig

 

0

Waarvan uitgavenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten

 

327

Waarvan uitgavenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen

 

580

Waarvan uitgavenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen agentschappen

 

0

1,2 en 3) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten en bijdragen agentschappen

Het gerealiseerde bedrag komt per saldo € 2,1 mln. lager uit dan bij tweede suppletoire begroting 2025 werd geraamd. Het budget voor 2025 is daarmee niet volledig tot besteding gekomen. Deze uitgaven zullen voor een deel in 2026 alsnog worden gedaan. Daarom zullen de uitgaven «Kosten financiële-verhoudingswet» bij eerste suppletoire begroting 2026 opwaarts worden bijgesteld met € 1 mln., conform de bestaande afspraken hierover met het ministerie van Financiën.

4) Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2025

De uitbetalingen van voorschotten aan gemeenten in 2025 zijn lager geweest dan het beschikbare uitgavenbudget bij tweede suppletoire begroting 2025. Het gaat hierbij om een verschil van € 134,2 mln. Dit hangt enerzijds samen met de jaarlijkse verdeelreserve die wordt aangehouden om te voorkomen dat er in enig jaar te veel wordt uitgekeerd en anderzijds met het feit dat de mutaties uit de tweede suppletoire begroting pas in de betaalmaand januari van jaar t-1 verwerkt kunnen worden. Omdat gemeenten recht hebben op deze bedragen wordt het bedrag in 2025 afgeboekt en het kasbudget 2026 met dit bedrag opgehoogd. Dat maakt het mogelijk om de uitkeringen in 2026 alsnog tot betaling te laten komen.

5) Wijziging betalingsverloop integratie-uitkeringen overig 2025

De uitbetalingen van voorschotten aan gemeenten in 2025 zijn lager geweest dan het beschikbare uitgavenbudget bij tweede suppletoire begroting 2025. Het gaat hierbij om een verschil van € 2.000. Het uitgavenbudget voor de integratie-uitkeringen zal bij eerste suppletoire 2026 met dit bedrag opwaarts worden bijgesteld.

6) Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2025

De uitbetalingen aan gemeenten in 2025 zijn lager dan het beschikbare uitgavenbudget bij tweede suppletoire begroting 2025. Het gaat hierbij om een verschil van € 0,3 mln. Een specificatie van dit bedrag is opgenomen in de bijlage bij deze slotwet. Het uitgavenbudget voor de decentralisatie-uitkeringen zal bij eerste suppletoire 2026 met dit bedrag opwaarts worden bijgesteld.

Verplichtingen

In tabel 2 wordt ter toelichting een nadere uitsplitsing gegeven van de totstandkoming van het verplichtingenbedrag van het gemeentefonds. Ten opzichte van de tweede suppletoire begroting 2025 is het verplichtingenbedrag met € 1,9 mln. verlaagd.

Tabel 2 Totstandkoming verplichtingenbedrag gemeentefonds 2024 (bedragen x € 1.000)

Stand verplichtingenbedrag vastgestelde begroting 2025

 

44.896.000

Stand verplichtingenbedrag eerste suppletoire begroting 2025

 

46.121.449

Stand verplichtingenbedrag tweede suppletoire begroting 2025

 

47.703.884

   

Voorgestelde mutaties bij slotwet 2025

  

1) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten

‒ 1 427

 

2) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen

‒ 366

 

3) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen agentschappen

‒ 100

    

Totaal mutaties bij slotwet

 

‒ 1.893

   

Stand verplichtingenbedrag slotwet 2025

 

47.701.991

      

Waarvan verplichtingenbedrag Algemene uitkering

 

42.182.379

Waarvan verplichtingenbedrag Decentralisatie-uitkeringen

 

1.560.703

Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkering Voogdij 18+

 

0

Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkering Beschermd wonen

 

1.833.044

Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkering Participatie

 

2.124.797

Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkeringen Overig

 

0

Waarvan verplichtingenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten

 

584

Waarvan verplichtingenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen

 

484

Waarvan verplichtingenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet bijdragen agentschappen

 

0

De wijziging van het verplichtingenbedrag is als volgt te verklaren:

1, 2 en 3) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet opdrachten en bijdragen agentschappen

Het gerealiseerde bedrag komt € 1,9 mln. lager uit dan bij tweede suppletoire begroting 2025 werd geraamd. Dit is veroorzaakt doordat in 2025 minder opdrachten zijn aangegaan dan vooraf geraamd.

Ontvangsten

Sinds de invoering van de Financiële-verhoudingswet zijn de uitgaven en de inkomsten op grond van artikel 4 van die wet over ieder uitkeringsjaar aan elkaar gelijk. Ten opzichte van de tweede suppletoire begroting 2025 worden de ontvangsten met € 136,5 mln. verlaagd.

Bijlage Specificatie integratie- en decentralisatie-uitkeringen

Tabel 3 Specificatie integratie- en decentralisatie-uitkeringen gemeentefonds 2024 (bedragen x € 1.000) 

Budget na NJN

Slotwet

Budget totaal

Uitgegeven

Verschil

      

Integratie-uitkeringen

     

Voogdij 18+

1

‒ 1

0

0

0

Beschermd wonen

1.833.044

0

1.833.044

1.833.044

0

Participatie

2.124.797

0

2.124.797

2.124.797

0

Wijziging betalingsverloop

1

‒ 1

0

0

0

      

SUBTOTAAL IU

3.957.843

‒ 2

3.957.841

3.957.841

0

            

Decentralisatie-uitkeringen

           

Aanpak flakka problematiek

200

 

200

200

0

Aanpak laaggeletterdheid

6.500

 

6.500

6.497

‒ 3

Aanpak ondermijning zeehavens

365

 

365

365

0

Aanpak overlast asielzoekers

3.435

 

3.435

3.434

‒ 1

Aanpak van criminele machtsstructuren

360

 

360

360

0

Aanpak recreatieparken

170

 

170

171

1

Actieagenda MKB-dienstverlening

369

 

369

369

0

Alleenverdienersproblematiek

25.395

 

25.395

25.395

0

Alleenverdienersproblematiek aanvulling

2.073

 

2.073

2.073

0

Almere Explosies en Jeugd

100

 

100

100

‒ 1

Beeldende kunst en vormgeving

13.500

 

13.500

13.501

1

Begeleiding jongeren naar werk

14.895

 

14.895

14.895

0

Behoud sociale voorzieningen Groningen

1.506

 

1.506

1.506

0

Bodembescherming

8.636

 

8.636

8.636

0

BRP centralisering inschrijving vergunninghouders

7.856

 

7.856

7.856

0

Compensatie medewerkers sociaal ontwikkelbedrijven

40.000

 

40.000

40.000

0

Correctie Waterschapswegen (Knelpunten verdeelproblematiek)

4.140

 

4.140

4.140

0

Doorontwikkeling Ondernemers Centraal (OC)-applicatie

532

 

532

532

0

Dossier Fivoor Zeist

121

 

121

121

0

DU Almere

10.134

 

10.134

10.134

0

Beëindiging varkenshouderij Nederweert

4.000

 

4.000

4.000

0

Een Warme Jas, verduurzaming monumenten

30

 

30

30

0

Einde lening inburgeringsplichtig

1.000

 

1.000

1.000

0

Erfgoed Deal

3.610

 

3.610

3.610

0

Evacuees

181

 

181

180

‒ 1

Extra capaciteit BOA's

13.000

 

13.000

13.000

0

Faciliteitenbesluit opvancentra aanvulling

840

 

840

840

0

Faciliteitenbesluit opvangcentra

21.355

 

21.355

21.351

‒ 4

Gebiedsplan Maasduinen

64

 

64

64

0

Gelijkwaardige schadeafhandeling Drieborg

1.082

 

1.082

1.082

0

Gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen

2.500

 

2.500

2.500

0

Grenslandconferentie

45

 

45

45

0

Impulsbudget arbeidsmarktregio's

40.730

 

40.730

40.730

0

Impulsbudget sociale infrastructuur

36.706

 

36.706

36.706

0

Intensivering wijkgerichte vaccinatieaanpak

5.044

 

5.044

5.044

0

Inzet ID-wallets

218

 

218

218

0

Jeugdhulp aan kinderen in een AZC

5.100

 

5.100

5.100

0

Kansen voor alle kinderen

85.000

 

85.000

85.000

0

Landelijk bureau Zorg- en Veiligheidshuizen

802

 

802

802

0

Landelijke aanpak adreskwaliteit

2.856

 

2.856

2.856

0

Landelijke Vreemdelingen Voorziening

9.368

 

9.368

9.367

‒ 1

Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties

13.311

 

13.311

13.310

‒ 1

Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties kleine sectoren

1.332

 

1.332

1.333

1

LHBTI beleid Regenboogsteden

1.532

 

1.532

1.532

‒ 1

LPO Meerjarige regeling aardbevingsgebied Groningen 2024–2030

4.734

 

4.734

4.734

0

Maatschappelijke begeleiding

263

 

263

263

0

Maatschappelijke opvang

385.057

 

385.057

385.057

0

Maatwerkoplossing grootschalige bodemschade drugsproductie

753

 

753

753

0

Meerkosten Oekraine sociaal domein

33.021

 

33.021

33.021

0

Nationaal Actieplan dakloosheid

55.000

 

55.000

55.000

0

Nationaal Programma Vitale Regio’s (NPVR)

3.257

 

3.257

3.258

1

Gebiedsgerichte leeraanpak funderingsproblematiek

650

 

650

650

0

Natuur bij Energieprojecten

7.828

 

7.828

7.828

0

Natuurbrandpreventie en -mitigatie

2.548

 

2.548

2.548

0

Nieuwkomers aan het werk

1.200

 

1.200

1.200

0

Uitvoeringskosten Nij Begun

29.126

 

29.126

29.126

0

Onderwateropgraving Land van Cuijk

424

 

424

424

0

Ondersteuning lokale energiehulp

9.826

 

9.826

9.826

0

Openbare bibliotheken

59.282

 

59.282

59.282

0

Pilot dakloze EU-burgers

7.000

 

7.000

7.000

0

Pilot implementatie Leidraad evenementen en drugs

33

 

33

33

0

Pilot maatschappelijk herbestemmen (Maher)

484

 

484

484

0

Pilot Sportpas

1.609

 

1.609

1.609

0

Pilots Samenwerken sociaal- en veiligheidsdomein

765

 

765

765

0

Implementatie Plateau 2

4.550

 

4.550

4.550

0

Powerport regio Moerdijk

430

 

430

430

0

Preventie aanpak van jeugdcriminaliteit

1.181

 

1.181

1.181

0

Privacy jurist Amsterdam

99

 

99

99

0

Realisatie energietransitie

115

 

115

115

0

Regionale doelgroepspecifieke aanpak

4.784

 

4.784

4.783

‒ 1

Register Externe Veiligheidrisico's (REV)

850

 

850

850

0

RES regio's

8.781

 

8.781

8.781

0

slavernijverleden

327

 

327

327

0

Uitvoering Sociale Agenda Groningen en Noord-Drenthe

826

 

826

826

0

Spreidingswet

15.300

 

15.300

15.300

0

Startbanen statushouders

3.800

 

3.800

3.800

0

Toekomstbestendig maken energiebeleid

10.375

 

10.375

10.374

‒ 1

Uitstapprogramma prostituees

6.000

 

6.000

6.000

0

Uitvoering Sociale Agenda Groningen en Noord-Drenthe

28.172

 

28.172

28.172

0

Uitvoeringskosten Omgevingswet

80.679

 

80.679

80.679

0

Veerkracht en weerbaarheid

898

 

898

897

‒ 1

Veilig vergaderen

2.400

 

2.400

2.400

0

Veilig wonen

2.415

 

2.415

2.415

0

Veilige steden

825

 

825

825

0

Veiligheidshuizen

7.699

 

7.699

7.699

0

Veldacademie

97

 

97

97

0

Verduurzaming Vlieland

325

 

325

325

0

Verkeersveiligheid

95

 

95

95

0

Versterking arbeidsmarktregio's

23.440

 

23.440

23.440

0

Versterking dienstverlening gemeenten: personen met verward gedrag

10.000

 

10.000

10.000

0

Versterking omgevingsveiligheidsdiensten

3.925

 

3.925

3.925

0

Voorbereiding bouw kerncentrales

4.182

 

4.182

4.182

0

Voorschoolse voorziening peuters

30.000

 

30.000

30.000

0

Vrouwenopvang

230.621

 

230.621

230.621

0

VTH-taken

46.700

 

46.700

46.700

0

Weerbare gemeenschappen tegen ondermijnende criminaliteit

373

 

373

373

0

Wet betaalbare huur

20.256

 

20.256

20.255

‒ 1

Wet kwaliteitsborging bouw

10.076

 

10.076

10.076

0

Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2024

271

0

271

0

‒ 271

Work in NL (Dienstverlening arbeidsmarktregio)

6.246

 

6.246

6.246

‒ 1

Work in NL Betrekken zelforganisaties en sleutelpersonen

1.008

 

1.008

1.008

0

      

SUBTOTAAL DU

1.560.974

0

1.560.974

1.560.690

‒ 284

      

TOTAAL IU en DU

5.518.817

‒ 2

5.518.815

5.518.531

‒ 284