Amendement : Amendement van de leden Bikker en Diederik van Dijk over een verbod of het bevorderen van verboden handelingen

Nr. 9
AMENDEMENT VAN DE LEDEN BIKKER EN DIEDERIK VAN DIJK

Ontvangen 9 april 2026

De ondergetekenden stellen het volgende amendement voor:

In artikel I wordt na onderdeel P een onderdeel ingevoegd, luidende:

PA

In artikel 26, derde lid, wordt «diensten aan te bieden bestaande uit handelingen,
verboden in dit artikel» vervangen door «handeling verboden in dit artikel te bevorderen
of diensten aan te bieden bestaande uit die handelingen».

Toelichting

Met dit amendement beogen indieners om commerciële terbeschikkingstelling van geslachtscellen,
embryoselectie voor geslacht, kiembaanmodificatie, reproductief kloneren, Vitro Gametogenese
(IVG)-embryo’s en verkoop van embryo’s en ei- en zaadcellen voor niet-medische toepassingen
in het buitenland aan banden te leggen. Meer specifiek gaat dit amendement over een
verbod op het bemiddelen en adverteren voor dergelijke handelingen. Het gaat dan om
een aanvulling van artikel 27 die een extraterritoriale werking krijgt.

In Nederland worden er diensten voor commerciële genderselectie (zonder medische noodzaak)
via IVF aangeboden. Hierdoor worden stellen in staat gesteld om zonder medische aanleiding
maar vanwege een sterke gendervoorkeur een embryo van het gewenste geslacht te selecteren
om terug te plaatsen. Dat wordt over het algemeen uitgevoerd op Noord-Cyprus, ondanks
het verbod hierop in artikel 26 van de embryowet.

De commerciële genderselectie ontsnapt aan vervolging doordat de kliniek de geslachtsselectie
niet zelf uitvoert, maar bemiddelt tussen cliënten en buitenlandse klinieken, zodat
artikel 26 Embryowet daarop niet van toepassing is. Die is enkel van toepassing op
Nederlandse handelingen omdat de Embryowet geen extraterritoriale werking kent. Het
bedrijf is wel verantwoordelijk voor het faciliteren en exploiteren hiervan.

Een strafrechtelijk bemiddelings- en advertentieverbod is al van kracht bij het draagmoederschap.

Een dergelijk verbod voor het adverteren en/of bemiddelen voor geslachtsselectie in
het buitenland zou ook in de Embryowet van toepassing moeten zijn. Door embryowetsartikel
26 in lijn te brengen met artikel 151b van het Wetboek van strafrecht zou dit op dezelfde
wijze kunnen verbieden.

Ook bedrijven die gameten (geslachtscellen) verkopen zijn actief in Nederland, in
afwezigheid van een toepasselijk bemiddelings- en advertentieverbod. Daarnaast maken
buitenlandse fertiliteitsklinieken nu wel reclame in Nederland, zoals het bedrijf
IVF Spain (zie Kamervragen). Een nieuwe bepaling in de Embryowet kan deze activiteiten
stoppen door de bemiddeling en/of het adverteren te verbieden voor handelingen in
het buitenland die in eigen land niet toegestaan zijn.

Bikker D. van Dijk