Amendement : Amendement van de leden Bikker en Diederik van Dijk over een verbod op het speciaal tot stand brengen van ELS

Nr. 8
AMENDEMENT VAN DE LEDEN BIKKER EN DIEDERIK VAN DIJK

Ontvangen 9 april 2026

De ondergetekenden stellen het volgende amendement voor:

Artikel I, onderdeel O, wordt als volgt gewijzigd:

1. De aanhef vervalt.

2. Onderdeel 1 vervalt.

3. Onderdeel 2 wordt als volgt gewijzigd:

a. De onderdeelsaanduiding «2.» vervalt.

b. «Het eerste lid (nieuw)» wordt vervangen door «Artikel 24, eerste lid».

4. Onderdeel 3 vervalt.

Toelichting

Het wetsvoorstel wijzigt de definitie van een embryo, onder andere zo dat embryo’s
die tot stand zijn gebracht door het samenbrengen van pluripotente stamcellen ook
onder de definitie van een embryo vallen. Deze embryo like structures (ELS) bootsen een intact «klassiek» embryo na, maar zijn niet ontstaan uit de samensmelting
van een in het menselijk lichaam geproduceerde eicel met een of meer in het menselijk
lichaam geproduceerde zaadcellen, maar uit stamcellen die zijn gevormd uit «normale»
lichaamscellen en zo zijn geprogrammeerd dat ze zich gaan gedragen als embryonale
stamcellen. ELS kunnen beschouwd worden als modelembryo’s die de driedimensionale
ontwikkeling van een embryo geheel of gedeeltelijk nabootsen. Met ELS kan onderzoek
worden gedaan naar processen die in een embryo plaatsvinden zonder dat daarvoor embryo’s
door middel van bevruchting tot stand hoeven te worden gebracht. De meeste typen ELS
bootsen slechts een embryo gedeeltelijk na. Deze ELS missen namelijk voorlopercellen
en structuren die essentieel zijn voor een complete embryonale ontwikkeling. In de
toekomst zal het vermoedelijk ook mogelijk zijn om een type ELS tot stand te brengen
dat wel een intact embryo nabootst en dat zodanig op een «klassiek» tot stand gebracht
embryo lijkt, dat – als de omstandigheden daarvoor juist zouden zijn – het niet uit
te sluiten is dat dat deze zich kan ontwikkelen tot een mens.

Indieners hebben de overtuiging dat er een ethisch verschil blijft bestaan tussen
«klassieke» embryo’s en ELS. Echter, als ELS een intact embryo nabootsen is het onderscheid
met een «klassiek» embryo in de praktijk moeilijk te maken Als een bepaald type ELS
de mogelijkheid in zich draagt om zich tot een mens te ontwikkelen, dan is dezelfde
terughoudendheid als bij een klassiek embryo, met dezelfde potentie tot ontwikkeling
tot een mens, gerechtvaardigd. Daarom stellen indieners met het amendement voor om
het verbod zoals in artikel 24 is opgenomen op het speciaal tot stand brengen en gebruik
voor wetenschappelijke onderzoek ook te laten gelden voor ELS die een intact «klassiek»
embryo nabootsen. ELS die slechts gedeeltelijk een embryo nabootsen vallen niet onder
de definitie van «embryo». Kweek en wetenschappelijk onderzoek van deze typen ELS
blijft toegestaan.

Bikker D. van Dijk