Amendement : Amendement van het lid Bromet over middelen voor een pilot voor een afgebakende groep biodynamische landbouwbedrijven

Nr. 28
AMENDEMENT VAN HET LID BROMET

Ontvangen 10 maart 2026

De ondergetekende stelt het volgende amendement voor:

In artikel 21 Land- en tuinbouw van de departementale begrotingsstaat worden het verplichtingenbedrag en het uitgavenbedrag
verhoogd met € 6.500 (x € 1.000).

Toelichting

In de huidige praktijk ervaren met name duurzame en niet-gangbare landbouwbedrijven
– zoals de biodynamische sector – een relatief hoge administratieve en controlelast.
Naarmate bedrijven verder afwijken van gangbare productiemodellen, neemt de verantwoordingsdruk
vaak toe, wat gepaard gaat met hogere kosten en complexere administratieve verplichtingen.

Ter versnelling van de landbouwtransitie ligt het voor de hand deze systematiek te
heroverwegen. Een meer risicogerichte benadering, waarbij de hoogste controle- en
verantwoordingslasten worden gelegd bij bedrijven met de grootste milieudruk, kan
bijdragen aan een effectievere inzet van toezicht en middelen.

Verschillende rapporten en recente berichtgeving wijzen erop dat duurzame en kleinschalige
landbouwbedrijven in de huidige regelgeving relatief weinig ondersteuning ontvangen
en juist extra belemmeringen ervaren. Oefenen met doelsturing? De landbouwsector en
de overheid staan gezamenlijk voor de opgave om de transitie te maken van middelensturing
naar doelsturing.

Doelsturing houdt in dat de overheid concrete, meetbare doelen formuleert (bijvoorbeeld
ten aanzien van stikstofemissies, biodiversiteit, klimaat en dierenwelzijn), terwijl
agrarische ondernemers binnen deze kaders de ruimte krijgen om zelf te bepalen op
welke wijze zij deze doelen realiseren. Hiermee verschuift de nadruk van naleving
van voorgeschreven middelen naar het behalen van resultaten, met een grotere rol voor
vakmanschap, innovatie en bedrijfsspecifieke oplossingen.

Deze transitie vraagt niet alleen aanpassing van de bedrijfsvoering van agrariërs,
maar ook van de wijze waarop overheden en toezichthoudende instanties sturen, controleren
en handhaven. In dit kader wordt voorgesteld om in een gecontroleerde setting ervaring
op te doen met doelsturing, deregulering en het versterken van wederzijds vertrouwen.

Tegelijkertijd wordt met deze pilot een slag gemaakt naar een overheidsbeleid dat
duurzame boeren beter beloont voor hun ecosysteemdiensten.

De indiener stel een pilot voor met een afgebakende groep biodynamische landbouwbedrijven.
Deze sector omvat circa 150 bedrijven, die gezamenlijk ongeveer 10.000 hectare landbouwgrond
beheren. De bedrijven zijn gecertificeerd volgens het biologische en biodynamische
keurmerk en staan onder toezicht van de erkende controle-instantie Skal en voor de
Demeter-normen onder andere door Control Union.

De pilot beoogt onder meer:

• Vermindering van regeldruk en controledruk voor aantoonbaar duurzame landbouwbedrijven;

• Betere waardering en beloning van geleverde ecosysteemdiensten;

• Versterking van het vertrouwen tussen agrariërs en uitvoerende en toezichthoudende
instanties;

• Vergroting van kennis bij overheden en toezichthouders over duurzame landbouwpraktijken;

• Ervaring opdoen met het loslaten van detailsturing en het leunen op bestaande keurmerken;

• Inzicht verkrijgen in effecten via een nulmeting en een herhaalde meting na afloop
van de pilot;

• Kostenbesparing door vermindering van controle- en handhavingsinspanningen.

De pilot heeft een duur van 5 jaar en kost in totaal 32,5 miljoen euro, na aftrek
van de ecoregeling uit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB). Indiener beoogt
derhalve meerjarige verwerking van de middelen. De dekking wordt gevonden in de voor
2029 gereserveerde middelen op artikel 51.

Bromet