Memorie van toelichting : Memorie van toelichting
36 915 XIV Wijziging van de begrotingsstaten van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (XIV) en het Diergezondheidsfonds (F) voor het jaar 2026 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)
Nr. 2
MEMORIE VAN TOELICHTING
A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 tot en met 3
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van
artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve
ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2026 wijzigingen
aan te brengen in:
de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid
en Natuur (XIV);
de begrotingsstaat inzake de agentschappen van dit ministerie;
de begrotingsstaat voor het begrotingsfonds Diergezondheidsfonds (F)
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van
deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).
De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, J. van Essen
B. BEGROTINGSTOELICHTING
1 Leeswijzer
Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV
Omvang begrotingsartikel (stand ontwerpbegroting) in € miljoen
Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € miljoen)
Technische mutaties (ondergrens in € miljoen)
< 50
1
2
=> 50 en < 200
2
4
=> 200 < 1.000
5
10
=> 1.000
10
20
2 Beleid
2.1 Overzicht belangrijke uitgaven- en ontvangstenmutaties
Tabel 2 Belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2026 (Eerste suppletoire begroting)
(bedragen x € 1.000)
Overzicht belangrijkste suppletoire uitgavenmutaties 2026 (Eerste suppletoire begroting)
(bedragen x € 1.000)
Artikelnummer
Uitgaven 2026
Uitgaven 2027
Uitgaven 2028
Uitgaven 2029
Uitgaven 2030
Uitgaven 2031
Vastgestelde begroting 2026
4.263.755
4.297.707
3.722.298
4.010.240
3.926.808
1.855.220
Mutaties coalitieakkoord
Natuurherstel
22
43.500
16.500
–
–
–
–
Natuurbeheer
22
16.000
16.000
–
–
–
–
Natuur Caribisch Nederland
22
7.500
–
–
–
–
–
Gewasbescherming
21
8.600
3.000
2.000
–
–
–
Biologische landbouw
21
4.000
2.000
–
–
–
–
Doelsturing
21
3.000
4.000
–
–
–
–
Mestvergisting
21
6.000
–
–
–
–
–
Dierwaardigheid
21
4.000
6.000
–
–
–
–
Experimenteerlocaties
23
4.000
–
–
–
–
–
Taboer
21
1.700
600
600
600
400
–
Ombuiging rode diesel
div
–
– 146.000
– 146.000
– 146.000
– 146.000
– 146.000
Ombuiging vervolgpakket Nederland van het slot
51
–
– 107.082
– 467.835
– 1.527.594
– 1.689.708
– 281.712
Belangrijkste suppletoire mutaties
Apurement
21
50.000
12.500
12.500
5.000
5.000
5.000
Kasschuif vrijwillige
beëindigingsregeling
21
– 140.000
– 300.000
235.000
175.000
30.000
Overige mutaties
– 242.153
– 163.983
101.012
81.361
58.875
65.564
Stand 1e suppletoire begroting 2026
4.029.902
3.641.242
3.459.575
2.598.607
2.185.375
1.498.072
Toelichting
Mutaties uit het coalitieakkoord betreft € 150 mln. uit de € 20 mld. die met het coalitieakkoord
wordt gereserveerd voor LVVN voor o.a. stikstof, landbouw en natuur. De resterende
middelen worden met een volgende begrotingswijziging overgeheveld van de Aanvullende
Post naar LVVN.
Natuurherstel
Voor een versnelde aanpak voor natuurherstel wordt € 60 mln. vrijgemaakt. Dit is bestemd
voor projecten op het gebied van o.a. hydrologisch herstel, de aanpak van invasieve
exoten, bosrevitalisatie en natuur in grote wateren.
Natuurbeheer
Terreinbeheerders met natuurgrond kunnen onder voorwaarden via het Subsidiestelsel
Natuur en Landschap subsidies van provincies krijgen. Met deze extra middelen kunnen
de provincies de terreinbeheerders beter in staat stellen om de natuur te beheren.
Hierdoor wordt de bestaande natuur beter op orde gehouden.
Natuur Caribisch Nederland
Ten behoeve van de natuur in Caribisch Nederland wordt € 7,5 mln. vrijgemaakt voor
natuurherstel in de bijzondere gemeenten Bonaire, St Eustatius en Saba.
Gewasbescherming
Om de afhankelijkheid van chemische gewasbescherming te verminderen wordt € 13,6 mln.
gereserveerd. Hiermee wordt een benchmarkingsysteem voor telers doorontwikkeld en
wordt een praktijkprogramma voor niet-chemische alternatieven opgezet.
Biologische landbouw
Er wordt € 6 mln. aanvullend beschikbaar gesteld voor het vergroten van de afzetmarkt
voor biologisch voedsel. Dit draagt bij aan de doelstelling uit het Actieplan Biologisch
dat in 2030 15% van het landbouwareaal biologisch is.
Doelsturing
Met doelsturing hebben bedrijven meer vrijheid in het halen van doelen op het gebied
van stikstof, klimaat en waterkwaliteit. Er is reeds € 200 mln. beschikbaar op de
begroting om doelsturing te ontwikkelen. Het kabinet wil doelsturing met gebiedsgerichte
normen mogelijk maken, waarvoor extra middelen beschikbaar worden gesteld.
Mestvergisting
In een monomestvergister kan met methaan uit de mest biogas (groen gas) gemaakt worden.
Hiermee worden emissies gereduceerd. Via leningen aan startende vergistingscoöperaties
wordt mestvergisting gestimuleerd. Dit zal door het Nationaal Groenfonds uitgevoerd
worden.
Dierwaardigheid
Bedrijven en baasjes dragen verantwoordelijkheid voor het welzijn van hun dieren.
De inzet is dat dieren dierwaardig worden gehouden. Voor dieren in de veehouderij
zijn afspraken gemaakt in het convenant dierwaardige veehouderij en wordt gewerkt
aan een ontwerp algemene maatregel van bestuur (AMvB) die rond de zomer naar de Tweede
Kamer wordt gestuurd. Dat dieren dierwaardig gehouden moeten worden, geldt niet alleen
voor productiedieren, maar ook voor gezelschapsdieren. Hiervoor wordt in 2026 € 4
mln. aan de LVVN-begroting toegevoegd, voor onder andere het lanceren van een voorlichtingscampagne
verantwoord houderschap, voor de aanpak bijtincidenten en voor registratie en identificatie
van dieren. Van deze middelen wordt ook € 1 mln. ingezet voor het uitvoeren van een
wettelijke taak (Wet dieren) van de Landelijke Inspectiedienst Dierenwelzijn (LID)
om te handhaven op dierverwaarlozing bij particulieren.
Experimenteerlocaties
Experimenteerlocaties ondersteunen de land- en tuinbouw met baanbrekende innovatieve
praktijken. De innovaties die ondersteund worden leveren een bijdrage aan doelen zoals
emissiereductie of duurzame bedrijfsontwikkeling. Met dit aanvullende budget wordt
een extra experimenteerlocatie gesubsidieerd.
Ombuiging rode diesel
In het coalitieakkoord wordt € 20 mld. gereserveerd voor een fonds voor stikstof,
landbouw en natuur. Dit wordt deels gefinancierd door om te buigen op de middelen
die onder kabinet Schoof ter vervanging van rode diesel waren gereserveerd.
Ombuiging vervolgpakket Nederland van het slot
In het coalitieakkoord wordt € 20 mld. gereserveerd voor een fonds voor stikstof,
landbouw en natuur. Dit wordt deels gefinancierd door om te buigen op de middelen
die onder kabinet Schoof voor het vervolgpakket Nederland van het slot waren gereserveerd.
Apurement
LVVN is verantwoordelijk voor de verstrekking van subsidies van het Europese Gemeenschappelijk
Landbouw Beleid (GLB). In enkele gevallen oordeelt de Europese Commissie dat een subsidie
niet EU-conform is verstrekt en volgt een correctie. LVVN betaalt de kosten hiervan
uit de begrotingsreserve Apurement. Deze reserve wordt aangevuld voor toekomstige
conformiteitsprocedures.
Kasschuif vrijwillige beëindigingsregeling
De openstelling van de Landelijke Vrijwillige beëindigingsregeling veehouderijlocaties
(Vbr) is later dan voorheen voorzien. De verwachte openstelling is eind 2026, waardoor
de eerste betalingen in 2027 zullen plaatsvinden. Met deze schuif worden middelen
een jaar doorgeschoven.
Tabel 3 Belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2026 (Eerste suppletoire begroting)
(bedragen x € 1.000)
Overzicht belangrijkste suppletoire ontvangstenmutaties 2026 (Eerste suppletoire begroting)
(bedragen x € 1.000)
Artikelnummer
Ontvangsten 2026
Ontvangsten 2027
Ontvangsten 2028
Ontvangsten 2029
Ontvangsten 2030
Ontvangsten 2031
Vastgestelde begroting 2026
104.163
133.156
146.341
73.581
58.905
57.977
Belangrijkste suppletoire mutaties
Terugbetalingen MGA
22
50.850
NVWA afrekening 2025
24
31.124
RVO afrekening 2025
24
25.000
Schuif verkoop gronden NGB
22
– 5.041
– 57.242
– 67.517
5.800
20.000
30.000
Overige mutaties
13.500
7.750
8.588
9.500
9.984
5.000
Stand 1e suppletoire begroting 2026
219.596
83.664
87.412
88.881
88.889
92.977
Toelichting
Terugbetalingen MGA
In 2020 is de Regeling provinciale aankoop veehouderijen nabij N2000-gebieden (Maatregel
Gerichte Aankoop) opengesteld voor een gebiedsgerichte aanpak van het vrijwillig beëindigen
van veehouderijlocaties. In latere jaren werden de generieke Lbv en Lbv-plus opengesteld
die financieel aantrekkelijker zijn. Hierdoor is het budget voor de Maatregel Gerichte
Aankoop gedeeltelijk onbesteed gebleven. De overgebleven middelen uit deze specifieke
uitkering worden door de provincies terugbetaald aan LVVN. In 2026 verwacht LVVN € 50,9
mln. te ontvangen.
NVWA afrekening 2025
LVVN ontvangt € 26 mln. van de NVWA omdat sprake is van een surplus eigen vermogen,
blijkens de jaarrekening NVWA over 2025. Ook heeft de NVWA bij voorschot € 5 mln.
ontvangen voor opdrachten die niet zijn uitgevoerd. Dit wordt terugbetaald.
RVO afrekening 2025
De RVO heeft bij voorschot € 25 mln. ontvangen voor opdrachten die niet zijn uitgevoerd.
Dit wordt terugbetaald.
Kasschuif verkoop gronden NGB
De Nationale Grondbank (NGB) is een instrument van LVVN om de grondmobiliteit in een
gebied te vergroten. Na aankoop kan grond een andere bestemming krijgen, om vervolgens
te worden doorverkocht. Het tempo waarmee grond wordt aangekocht en verkocht ligt
lager dan eerst verwacht. Deze kasschuif zorgt ervoor dat de middelen op de begroting
aansluiten bij het verwachte ritme van aankoop en verkoop.
3 Beleidsartikelen
3.1 Artikel 21: Land- en tuinbouw
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 4 Budgettaire gevolgen van beleid art. 21 uitgaven (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting t (1)
Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)
Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)
Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
Mutatie 2027
Mutatie 2028
Mutatie 2029
Mutatie 2030
Mutatie 2031
Art.
Verplichtingen
2.005.010
0
2.005.010
– 563.122
1.441.888
625.923
– 33.000
– 52.336
– 110.418
240.003
Uitgaven
1.736.107
0
1.736.107
– 280.994
1.455.113
– 582.709
194.504
89.130
– 107.186
156.091
21.1
Agrarisch ondernemerschap
253.548
0
253.548
– 25.735
227.813
1.242
52.114
16.047
6.314
34.846
Subsidies (regelingen)
122.556
0
122.556
1.201
123.757
1.126
– 66
– 9.866
– 6.866
4.568
Verdienvermogen
122.556
0
122.556
1.201
123.757
1.126
– 66
– 9.866
– 6.866
4.568
Garanties
1.805
0
1.805
0
1.805
0
0
0
0
1.805
Verliesdeclaraties borgstellingskrediet
1.805
0
1.805
0
1.805
0
0
0
0
1.805
(Schade)vergoeding
9.000
0
9.000
– 494
8.506
0
0
0
0
0
PAS-melders
9.000
0
9.000
– 494
8.506
0
0
0
0
0
Opdrachten
9.284
0
9.284
– 3.112
6.172
– 2.470
1.180
1.180
1.180
9.946
Verdienvermogen
9.284
0
9.284
– 3.112
6.172
– 2.470
1.180
1.180
1.180
9.946
Bijdrage aan agentschappen
107.376
0
107.376
– 73.330
34.046
– 9.914
38.500
19.733
7.000
10.000
Rijksvastgoedbedrijf t.b.v. Nationale Grondbank
107.376
0
107.376
– 73.330
34.046
– 9.914
38.500
19.733
7.000
10.000
Storting/onttrekking begrotingsreserve
3.527
0
3.527
50.000
53.527
12.500
12.500
5.000
5.000
8.527
Storting begrotingsreserve apurement
2.500
0
2.500
50.000
52.500
12.500
12.500
5.000
5.000
7.500
Storting begrotingsreserve borgstellingskrediet
1.027
0
1.027
0
1.027
0
0
0
0
1.027
21.2
Agroketens
1.317.729
0
1.317.729
– 228.942
1.088.787
– 585.504
147.647
83.631
– 101.142
69.525
Subsidies (regelingen)
1.233.236
0
1.233.236
– 218.169
1.015.067
– 504.851
168.227
81.772
– 102.608
57.291
Veehouderij en dierlijke ketens
37.564
0
37.564
– 7.065
30.499
– 762
– 868
1.937
1.748
3.852
Glastuinbouw
109.565
0
109.565
– 9.788
99.777
8.003
– 5.674
– 3.151
– 38.120
52.345
Plantaardige ketens
19.788
– 2.000
17.788
8.820
26.608
– 10.537
– 13.476
– 14.759
– 13.981
1.094
Vrijwillige beëindiging, verplaatsing en extensivering
1.030.319
– 1.000
1.029.319
– 191.136
838.183
– 500.000
235.000
175.000
30.000
0
Doelsturing
36.000
0
36.000
– 19.000
17.000
– 1.555
– 255
– 255
– 255
0
Overige subsidies GLB
0
0
0
0
0
0
– 46.500
– 77.000
– 82.000
0
Leningen
47.200
0
47.200
912
48.112
– 93.767
– 44.550
0
0
0
Investeringsfonds Duurzame Landbouw
40.000
0
40.000
0
40.000
– 91.900
– 43.900
0
0
0
Overige leningen
7.200
0
7.200
912
8.112
– 1.867
– 650
0
0
0
Opdrachten
19.000
0
19.000
– 7.982
11.018
8.965
19.864
0
0
0
Plantaardige ketens
0
0
0
1.500
1.500
0
0
0
0
0
Doelsturing
19.000
0
19.000
– 9.482
9.518
8.965
19.864
0
0
0
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
13.246
0
13.246
297
13.543
2.149
2.106
1.859
1.466
12.234
College toelating gewasbeschermingsmiddelen en biociden
1.886
3.000
4.886
55
4.941
– 8
– 16
– 51
– 101
1.383
Raad voor de Plantenrassen
1.522
0
1.522
– 348
1.174
– 8
– 16
– 53
– 104
1.395
Keuringsdiensten
9.838
0
9.838
590
10.428
2.165
2.138
1.963
1.671
9.456
Bijdrage aan medeoverheden
5.047
0
5.047
– 4.000
1.047
2.000
2.000
0
0
0
Specifieke uitkeringen
1.047
0
1.047
0
1.047
0
0
0
0
0
Overige bijdrage aan medeoverheden
4.000
0
4.000
– 4.000
0
2.000
2.000
0
0
0
21.3
Mestbeleid
89.562
0
89.562
– 24.617
64.945
– 11.087
– 16.467
– 16.956
– 12.921
2.679
Subsidies (regelingen)
89.562
0
89.562
– 24.617
64.945
– 11.087
– 16.467
– 16.956
– 12.921
2.679
Aanpak mestmarkt
89.562
0
89.562
– 24.617
64.945
– 11.087
– 16.467
– 16.956
– 12.921
2.679
21.4
Diergezondheid en dierenwelzijn
50.373
0
50.373
– 1.903
48.470
6.074
5.169
82
– 6
28.775
Subsidies (regelingen)
5.680
0
5.680
– 88
5.592
– 141
– 60
– 60
– 60
4.162
Dierenwelzijn
5.680
0
5.680
– 88
5.592
– 141
– 60
– 60
– 60
4.162
Opdrachten
30.949
0
30.949
– 1.815
29.134
6.230
5.258
237
240
10.779
Diergezondheid
7.125
0
7.125
424
7.549
460
488
467
470
5.122
Dierenwelzijn
23.824
0
23.824
– 2.239
21.585
5.770
4.770
– 230
– 230
5.657
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
2.554
0
2.554
0
2.554
– 15
– 29
– 95
– 186
2.329
Centrale Commissie Dierproeven
2.554
0
2.554
0
2.554
– 15
– 29
– 95
– 186
2.329
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
11.190
0
11.190
0
11.190
0
0
0
0
11.505
Diergezondheidsfonds
11.190
0
11.190
0
11.190
0
0
0
0
11.505
21.5
Voedselbeleid
24.895
0
24.895
203
25.098
6.566
6.041
6.326
569
20.266
Subsidies (regelingen)
7.934
0
7.934
– 919
7.015
– 443
– 445
– 160
– 160
4.744
Integraal voedselbeleid
7.934
0
7.934
– 919
7.015
– 443
– 445
– 160
– 160
4.744
Opdrachten
5.734
0
5.734
1.033
6.767
7.000
6.500
6.500
500
4.844
Integraal voedselbeleid
5.734
0
5.734
1.033
6.767
7.000
6.500
6.500
500
4.844
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
11.227
0
11.227
89
11.316
9
– 14
– 14
229
10.678
FAO en overige contributies
11.227
0
11.227
89
11.316
9
– 14
– 14
229
10.678
Ontvangsten
59.121
0
59.121
559
59.680
– 55.575
– 65.850
7.467
21.667
55.747
Tabel 5 Budgettaire gevolgen van beleid art. 21 ontvangsten (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting t (1)
Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)
Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)
Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
Mutatie 2027
Mutatie 2028
Mutatie 2029
Mutatie 2030
Mutatie 2031
Art.
Ontvangsten
59.121
0
59.121
559
59.680
– 55.575
– 65.850
7.467
21.667
55.747
21.1
Agrarisch ondernemerschap
44.799
0
44.799
– 5.041
39.758
– 57.242
– 67.517
5.800
20.000
39.758
Ontvangsten
44.799
0
44.799
– 5.041
39.758
– 57.242
– 67.517
5.800
20.000
39.758
Ontvangsten ZBO's/RWT's
2.300
0
2.300
0
2.300
0
0
0
0
2.300
Provisies borgstellingskrediet
1.800
0
1.800
0
1.800
0
0
0
0
1.800
Onttrekking begrotingsreserve borgstellingskrediet
25.000
0
25.000
0
25.000
0
0
0
0
0
Verkoop gronden Nationale Grondbank
10.041
0
10.041
– 5.041
5.000
– 57.242
– 67.517
5.800
20.000
30.000
Overige ontvangsten
5.658
0
5.658
0
5.658
0
0
0
0
5.658
21.2
Agroketens
513
0
513
0
513
1.667
1.667
1.667
1.667
2.180
Ontvangsten
513
0
513
0
513
1.667
1.667
1.667
1.667
2.180
Terugontvangen subsidievoorschotten
0
0
0
0
0
1.667
1.667
1.667
1.667
1.667
Overige ontvangsten
513
0
513
0
513
0
0
0
0
513
21.3
Mestbeleid
2.209
0
2.209
4.500
6.709
0
0
0
0
2.209
Ontvangsten
2.209
0
2.209
4.500
6.709
0
0
0
0
2.209
Monitoring en handhaving mestbeleid
2.209
0
2.209
4.500
6.709
0
0
0
0
2.209
21.4
Diergezondheid en dierenwelzijn
11.600
0
11.600
1.100
12.700
0
0
0
0
11.600
Ontvangsten
11.600
0
11.600
1.100
12.700
0
0
0
0
11.600
Identificatie en Registratie
5.200
0
5.200
1.100
6.300
0
0
0
0
5.200
Ontvangsten ZBO's/RWT's
500
0
500
0
500
0
0
0
0
500
Overige ontvangsten
5.900
0
5.900
0
5.900
0
0
0
0
5.900
Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingen dalen met € 563,1 mln. Deze afname is voornamelijk het gevolg van
vertraging bij de Vrijwillig beëindigingsregeling (zie ook toelichting bij uitgaven).
Hierdoor schuiven er € 700 mln. aan verplichtingen door naar 2027. Daarnaast is de
geplande openstelling van de subsidie extensiveringregeling melkveehouderij van vorig
jaar opgeschoven naar dit jaar. Hierdoor worden de verplichtingen van dit jaar opgehoogd
met € 200 mln.
21.1 Agrarische ondernemerschap
Bijdrage aan agentschappen
Rijksvastgoedbedrijf t.b.v. Nationale Grondbank
Het budget voor bijdrage aan agentschappen wordt met € 73,3 mln verlaagd. Dit wordt
voornamelijk veroorzaakt doordat door externe marktomstandigheden er dit jaar minder
grondaankopen gedaan worden dan oorspronkelijk verwacht (€ 75 mln). Deze grondaankopen
zullen in een later jaar plaatsvinden.
Storting/onttrekking begrotingsreserve
Storting begrotingsreserve Apurement
LVVN is verantwoordelijk voor de subsidies van het Europese Gemeenschappelijk Landbouw
Beleid. In enkele gevallen wordt geoordeeld dat dit niet EU-conform is gebeurd en
volgt een correctie door de EC. Kosten hieruit worden door LVVN betaald uit de begrotingsreserve
Apurement. Deze reserve wordt aangevuld voor toekomstige conformiteitsprocedures.
21.2 Agroketens
Subsidies
Vrijwillige beëindiging, verplaatsing en extensivering
Het subsidiebedrag voor de beëindigingsregelingen wordt verlaagd met € 218 mln. Dit
komt met name door een verschuiving van middelen naar latere jaren voor de vrijwillige
beëindigingsregeling (€ 140 mln.). Dit komt omdat de openstelling later dit jaar pas
gepland staat waardoor pas in 2027 de eerste uitbetalingen zullen plaatsvinden aan
ondernemers die meedoen aan de regeling. Door deze vertraging van de openstelling
schuiven de middelen die in 2026 – 2028 stonden allemaal een jaar door. Verder worden
er middelen overgeheveld naar artikel 24 voor de RVO als uitvoeringskosten (€ 18 mln.)
voor de lopende regelingen. Ook worden middelen die vrijkomen doordat boeren die zich
uitschrijven van de regelingen ingezet voor dekking op de LVVN begroting (€ 49 mln.).
Het subsidiebedrag voor de landelijke verplaatsingsregeling wordt verhoogd met € 17
mln. Dit is de eindejaarmarge die is opgevraagd van vorig jaar. De regeling staat
nog open t/m 2027 en is daarom moeilijk te ramen omdat niet in te schatten is wanneer
ondernemers zich inschrijven voor de regeling.
Doelsturing
Het subsidiebedrag voor doelsturing op dit beleidsartikel wordt in 2026 met € 19 mln.
verlaagd. Dit komt met name door een verschuiving van subsidiebudget naar opdrachtenbudget
voor doelsturing (€ 16,6 mln.) waaruit meerdere projecten in 2026 worden gefinancierd.
Daarnaast komt dit doordat deze middelen worden ingezet voor onderzoek en daarom zijn
geschoven naar artikel 23 van de LVVN-begroting (€ 2,4 mln.)
21.3 Mestbeleid
Subsidies
Aanpak mestmarkt
Het uitgavenbudget wordt met € 24,6 mln. verlaagd, wat met name wordt veroorzaakt
door een verschuiving van het budget voor de NVWA (€ 19,3 mln.) en RVO (€ 2,0 mln.)
naar artikel 24 van de LVVN-begroting. Daarnaast wordt € 4,9 mln. naar artikel 23
geschoven voor de uitvoering van het Landelijk meetnet effecten mestbeleid (LMM).
Op het budget vindt ook een ophoging van € 6,0 mln. plaats met middelen uit het Coalitieakkoord
ten behoeve van het stimuleren van mestvergisters.
Budgetflexibiliteit
Tabel 6 Geschatte budgetflexibiliteit
2026
juridisch verplicht
65,6%
bestuurlijk gebonden
13,6%
beleidsmatig gereserveerd
19,6%
nog niet ingevuld/vrij te besteden
1,2%
3.2 Artikel 22 Natuur, visserij en landelijk gebied
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 7 Budgettaire gevolgen van beleid art. 22 uitgaven (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting t (1)
Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)
Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)
Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
Mutatie 2027
Mutatie 2028
Mutatie 2029
Mutatie 2030
Mutatie 2031
Art.
Verplichtingen
1.316.331
0
1.316.331
– 190.516
1.125.815
– 30.388
– 20.366
50.583
32.802
338.163
Uitgaven
1.248.058
0
1.248.058
– 203.482
1.044.576
– 33.388
– 24.731
46.061
36.737
338.122
22.1
Natuur en biodiversiteit
593.490
0
593.490
– 148.809
444.681
– 51.792
– 56.533
10.813
12.277
299.301
Subsidies (regelingen)
329.322
0
329.322
– 165.991
163.331
– 84.294
– 66.889
19.239
18.399
225.787
Natuur en biodiversiteit op land
322.499
0
322.499
– 164.825
157.674
– 83.063
– 66.661
19.379
17.379
221.918
Natuur en biodiversiteit grote wateren
300
0
300
0
300
0
0
0
0
0
Natuur en maatschappij
5.762
0
5.762
– 1.166
4.596
– 1.220
– 217
– 129
1.031
3.119
Kroondomeinen
761
0
761
0
761
– 11
– 11
– 11
– 11
750
Leningen
20.845
0
20.845
– 1.090
19.755
– 2.000
0
0
0
21.997
Nationaal Groenfonds
20.845
0
20.845
– 1.090
19.755
– 2.000
0
0
0
21.997
Opdrachten
97.527
0
97.527
7.906
105.433
34.672
10.723
– 7.231
– 3.774
18.925
Natuur en biodiversiteit op land
42.788
0
42.788
25.312
68.100
32.088
2.009
– 9.966
– 3.535
4.518
Natuur en biodiversiteit grote wateren
47.242
0
47.242
– 16.559
30.683
2.531
8.659
2.735
– 239
11.737
Natuur en maatschappij
4.827
0
4.827
– 587
4.240
0
0
0
0
0
Internationale samenwerking
2.670
0
2.670
– 260
2.410
53
55
0
0
2.670
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
33.267
0
33.267
2.342
35.609
– 184
– 367
– 1.195
– 2.348
29.952
Staatsbosbeheer
33.267
0
33.267
2.342
35.609
– 184
– 367
– 1.195
– 2.348
29.952
Bijdrage aan medeoverheden
110.689
0
110.689
7.450
118.139
0
0
0
0
800
Caribisch Nederland
899
0
899
7.450
8.349
0
0
0
0
800
Specifieke uitkeringen
109.790
0
109.790
0
109.790
0
0
0
0
0
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
1.840
0
1.840
574
2.414
14
0
0
0
1.840
Internationale samenwerking
1.840
0
1.840
574
2.414
14
0
0
0
1.840
22.2
Visserij
85.241
0
85.241
– 24.802
60.439
2.076
4.777
8.024
8.613
26.872
Subsidies (regelingen)
37.098
0
37.098
– 5.724
31.374
– 95
– 95
– 95
– 95
4.991
Duurzame visserij
30.675
0
30.675
– 2.000
28.675
0
0
0
0
0
Europese fondsen visserij
6.423
0
6.423
– 3.724
2.699
– 95
– 95
– 95
– 95
4.991
Opdrachten
34.008
0
34.008
– 18.712
15.296
– 439
1.459
5.148
5.946
5.006
Duurzame visserij
34.008
0
34.008
– 18.712
15.296
– 439
1.459
5.148
5.946
5.006
Bijdrage aan agentschappen
14.135
0
14.135
– 366
13.769
2.610
3.413
2.971
2.762
16.875
Rijkswaterstaat
14.135
0
14.135
– 366
13.769
2.610
3.413
2.971
2.762
16.875
22.3
Landelijk gebied
569.327
0
569.327
– 29.871
539.456
16.328
27.025
27.224
15.847
11.949
Subsidies (regelingen)
12.220
0
12.220
2.126
14.346
3.992
14.846
13.888
6.643
0
Toekomst landelijk gebied
12.220
0
12.220
2.126
14.346
3.992
14.846
13.888
6.643
0
Opdrachten
48.205
0
48.205
– 25.320
22.885
12.125
12.218
13.375
9.243
11.949
Toekomst landelijk gebied
48.205
0
48.205
– 25.320
22.885
12.125
12.218
13.375
9.243
11.949
Bijdrage aan medeoverheden
508.902
0
508.902
– 6.677
502.225
211
– 39
– 39
– 39
0
Specifieke uitkeringen
508.902
0
508.902
– 6.677
502.225
211
– 39
– 39
– 39
0
Ontvangsten
30.042
0
30.042
55.685
85.727
4.417
5.255
6.167
6.651
23.944
Tabel 8 Budgettaire gevolgen van beleid art. 22 ontvangsten (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting t (1)
Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)
Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)
Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
Mutatie 2027
Mutatie 2028
Mutatie 2029
Mutatie 2030
Mutatie 2031
Art.
Ontvangsten
30.042
0
30.042
55.685
85.727
4.417
5.255
6.167
6.651
23.944
22.1
Natuur en biodiversiteit
20.286
0
20.286
50.918
71.204
1.667
1.667
1.667
1.667
16.388
Ontvangsten
20.286
0
20.286
50.918
71.204
1.667
1.667
1.667
1.667
16.388
Landinrichtingsrente
18.197
0
18.197
0
18.197
0
0
0
0
12.832
Overige ontvangsten natuur
2.089
0
2.089
50.918
53.007
1.667
1.667
1.667
1.667
3.556
22.2
Visserij
9.756
0
9.756
3.200
12.956
2.750
3.588
4.500
4.984
7.556
Ontvangsten
9.756
0
9.756
3.200
12.956
2.750
3.588
4.500
4.984
7.556
Internationale ontvangsten
7.296
0
7.296
0
7.296
0
0
0
0
6.096
Overige ontvangsten visserij
1.460
0
1.460
2.500
3.960
1.250
0
0
0
1.460
Onttrekking begrotingsreserve visserij
1.000
0
1.000
700
1.700
1.500
3.588
4.500
4.984
0
22.3
Landelijk gebied
0
0
0
1.567
1.567
0
0
0
0
0
Ontvangsten
0
0
0
1.567
1.567
0
0
0
0
0
Diverse ontvangsten
0
0
0
1.567
1.567
0
0
0
0
0
Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget wordt met € 190,5 mln. verlaagd. Dit wordt hoofdzakelijk
veroorzaakt door overhevelingen van middelen en door de kasschuiven die bij «uitgaven»
worden toegelicht.
22.1 Natuur en biodiversiteit
Subsidies
Natuur en biodiversiteit op land
Het subsidiebudget voor Natuur en biodiversiteit op land wordt met € 164,8 mln. verlaagd.
Dit wordt met name veroorzaakt door overhevelingen naar het Provinciefonds voor het
Agrarisch Natuurbeheer (ANB). Het betreft middelen voor de herijking van het Agrarisch
Natuur en Landschapsbeheer (ca. € 83 mln.) en middelen voor provincies om te investeren
in de uitbreiding (ca. € 16,5 mln.). Daarnaast vindt er een kasschuif plaats op dit
budget van € 55 mln. zodat de middelen voor verschillende provinciale regelingen voor
herwaardering en investering in het juiste ritme worden gezet. Tot slot vindt er een
kasschuif plaats van € 6,4 mln. om de middelen binnen het programma Veenweide in te
zetten vanaf 2027.
Natuur en maatschappij
LVVN heeft voor de periode 2026–2029 een subsidie verstrekt aan het Instituut voor
Natuureducatie en duurzaamheid (IVN) voor het coördineren van educatie- en communicatieactiviteiten
in de Nationale Parken. Vanaf 2026 wordt er jaarlijks € 1 mln. beschikbaar gesteld
aan het IVN. Deze meerjarige subsidie bedraagt maximaal € 5,2 mln. in de periode 2026–2029.
Opdrachten
Natuur en biodiversiteit op land
Het opdrachtenbudget voor Natuur en biodiversiteit op land wordt met € 25,3 mln. verhoogd.
Dit betreft een saldo van meerdere mutaties maar betreft met name de volgende posten.
Er wordt € 43,5 mln. toegevoegd vanuit de Aanvullende Post voor de versnelling van
natuurherstelprojecten. Daarnaast wordt er € 16,0 mln. toegevoegd vanuit de Aanvullende
Post voor natuurbeheer. Verder wordt € 15,0 mln. aan middelen doorgeschoven van het
budget van 2026 naar 2027 en 2028 omdat deze door vertraging in de besluitvorming
niet in 2026 tot besteding kunnen komen. Ook is een grote opdracht binnen het Programma
Natuur vertraagd, waardoor de middelen (€ 7,5 mln.) doorgeschoven worden naar 2028.
Natuur en biodiversiteit grote wateren
Het opdrachtenbudget voor Natuur en biodiversiteit grote wateren wordt met € 16,6
mln. verlaagd. Dit komt met name door een kasschuif voor het programma Natuurversterking
Noordzee, waarbij € 15,0 mln. naar latere jaren wordt geschoven om het kasritme van
de dit programma in lijn te brengen met de verwachte uitgaven. Daarnaast zijn de uitvoeringskosten
van de RVO voor € 0,9 mln. van dit budget afgeboekt en toegevoegd aan het budget voor
de RVO op beleidsartikel 24.
Ontvangsten
Overige ontvangsten natuur
Het ontvangstenbudget in 2026 op het budget voor Overige ontvangsten natuur wordt
met € 50,9 mln. verhoogd. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door terug te ontvangen
middelen voor de Maatregel Gerichte Aankoop – 1- regeling. Dit betreft een specifieke
uitkering waarbij niet-bestede middelen worden teruggevorderd door het Ministerie
van LVVN.
22.2 Visserij
Opdrachten
Duurzame visserij
Het opdrachtenbudget voor Duurzame visserij wordt met € 18,7 mln. verlaagd. Dit komt
met name door een aantal kasschuiven voor Wind op Zee- en Noordzeeakkoord-middelen
met een bedrag van € 14,3 mln. die in het juiste kasritme worden gezet om aan te sluiten
bij de verwachte uitgaven. Daarnaast worden voor verschillende projecten de uitvoeringskosten
voor de RVO overgeboekt naar het budget voor RVO op beleidsartikel 24. Het betreft
hier een bedrag van € 1,2 mln. Ook wordt er voor een bedrag van € 0,8 mln. aan budget
overgeheveld naar het beleidsartikel 23 voor verschillende projecten van Wageningen
Research. Tot slot wordt € 0,7 mln. overgeheveld naar het budget voor de NVWA op het
beleidsartikel 24 ten behoeve van de werkzaamheden van de NVWA voor het visserijtoezicht
beschermde gebieden Noordzee.
22.3 Landelijk gebied
Opdrachten
Toekomst landelijk gebied
Het opdrachtenbudget voor Toekomst landelijk gebied wordt met € 25,3 mln. verlaagd.
Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat er € 7,2 mln. wordt overgeheveld naar begrotingsartikel
24 ten behoeve van opdrachten die door de RVO worden uitgevoerd voor ondersteuning
bij de opgaven in het landelijk gebied. Ook wordt er € 6,8 mln. overgeheveld naar
begrotingsartikel 23 ten behoeve van de opdracht aan het RIVM voor uitvoering en doorontwikkeling
van AERIUS. Aanvullend wordt er een kasschuif uitgevoerd van € 6,6 mln. op het budget
voor ondernemingsplannen. Een deel van de uitgaven voor uitvoering, monitoring, begeleiding
en opschalen vinden plaats in latere jaren. Tot slot is er € 3,2 mln. voor de vervanging
van AERIUS wegens vertraging in de uitvoering naar een later jaar verplaatst.
Budgetflexibiliteit
Tabel 9 Geschatte budgetflexibiliteit
2026
juridisch verplicht
80,9%
bestuurlijk gebonden
18.8%
beleidsmatig gereserveerd
0,3%
nog niet ingevuld/vrij te besteden
0,0%
3.3 Artikel 23: Kennis en innovatie
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 10 Budgettaire gevolgen van beleid art. 23 uitgaven (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting t (1)
Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)
Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)
Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
Mutatie 2027
Mutatie 2028
Mutatie 2029
Mutatie 2030
Mutatie 2031
Art.
Verplichtingen
313.045
0
313.045
124.631
437.676
– 35.006
– 46.391
– 62.953
– 71.192
211.809
Uitgaven
380.740
0
380.740
30.831
411.571
– 20.418
– 34.004
– 52.159
– 21.409
213.725
23.0
Kennis en innovatie
380.740
0
380.740
30.831
411.571
– 20.418
– 34.004
– 52.159
– 21.409
213.725
Subsidies (regelingen)
226.595
0
226.595
6.997
233.592
– 41.873
– 54.892
– 100.717
– 34.280
75.016
Beleidsondersteunend onderzoek (Wageningen Research)
48.305
0
48.305
12.590
60.895
10.085
8.410
7.010
6.321
18.393
Missiegedreven kennis- en innovatiebeleid (Wageningen Research)
48.275
0
48.275
5.561
53.836
5.503
8.382
7.915
8.820
44.197
Kennis- en innovatieketen
61.423
0
61.423
– 11.108
50.315
– 55.681
– 69.022
– 99.838
– 67.581
2.660
Onderwijs en educatie
10.493
0
10.493
– 641
9.852
– 67
306
712
– 138
6.907
Nationaal Groeifonds
58.099
0
58.099
595
58.694
– 1.713
– 2.968
– 16.516
18.298
2.859
Opdrachten
11.133
0
11.133
4.035
15.168
6.385
6.403
5.752
3.145
6.756
Kennis- en innovatieketen
4.387
0
4.387
– 270
4.117
– 261
– 235
– 167
– 167
3.553
Programmering RIVM
6.746
0
6.746
4.305
11.051
6.646
6.638
5.919
3.312
3.203
Bijdrage aan agentschappen
8.692
0
8.692
16.831
25.523
7.522
7.714
8.137
4.439
4.563
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
8.692
0
8.692
16.831
25.523
7.522
7.714
8.137
4.439
4.563
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
134.320
0
134.320
2.968
137.288
7.548
6.771
34.669
5.287
127.390
Wageningen Research
134.320
0
134.320
2.968
137.288
7.548
6.772
34.678
5.303
125.163
ZonMw
0
0
0
0
0
0
– 1
– 9
– 16
2.227
Ontvangsten
7.474
0
7.474
3.065
10.539
1.666
1.666
1.666
1.666
9.140
Tabel 11 Budgettaire gevolgen van beleid art. 23 ontvangsten (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting t (1)
Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)
Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)
Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
Mutatie 2027
Mutatie 2028
Mutatie 2029
Mutatie 2030
Mutatie 2031
Art.
Ontvangsten
7.474
0
7.474
3.065
10.539
1.666
1.666
1.666
1.666
9.140
23.0
Kennis en innovatie
7.474
0
7.474
3.065
10.539
1.666
1.666
1.666
1.666
9.140
Ontvangsten
7.474
0
7.474
3.065
10.539
1.666
1.666
1.666
1.666
9.140
Diverse ontvangsten
7.474
0
7.474
3.065
10.539
1.666
1.666
1.666
1.666
9.140
Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget wordt per saldo € 124,6 mln. verhoogd. Door een verplichtingenschuif
van € 60,9 mln. voor Wageningen Research (WR) voor het meerjarig kunnen verplichten
van enkele wettelijke taken stijgt het verplichtingen budget. Daarnaast wordt het
verplichtingenbudget van andere beleidsartikelen verhoogd met € 32,9 mln. voor het
RIVM en voor het aanvullend beleidsondersteunend onderzoek met € 19,9 mln. Deze worden
nader toegelicht bij de uitgaven. Bij de Groeifondsen wordt € 17,7 mln. aan niet benut
verplichtingenbudget uit 2025 toegevoegd aan het budget van 2026. Tot slot vindt er
een vermindering van het budget plaats van € 9,3 mln. in verband met de verplaatsing
van de regeling voor Sociaal Economische Begeleiding (SEB) naar artikel 22.
Subsidies
Beleidsondersteunend onderzoek (Wageningen Research)
Het subsidiebudget voor Beleidsondersteunend onderzoek wordt verhoogd met € 12,6 mln.
Het betreft diverse technische mutaties vanuit andere beleidsartikelen aan onderzoeksprojecten
van WR. De grootste bijdragen worden geleverd door projecten voor Kas als Energiebron
(KaE) met € 3,6 mln. Een andere grote bijdrage is voor de Nationale Proeftuin Precisieland-
en tuinbouw-Robotica (NPPL+R) van € 2,3 mln.
Missiegedreven topsectoren- en innovatiebeleid
Het subsidiebudget voor missiegedreven kennis- en innovatiebeleid neemt per saldo
toe met € 5,6 mln. Dit wordt veroorzaakt door het herverdelen van € 4,0 mln. van Kennis-
en innovatieketen naar Missiegedreven topsectoren- en innovatiebeleid. Daarnaast is
van latere jaren € 4,1 mln. budget naar voren gehaald om te zorgen voor voldoende
verplichtingenruimte om voorgenomen projecten op het gebied van Robotisering in 2026
te kunnen realiseren. Het budget wordt verminderd met € 2,1 mln. voor het «De Nationale
Proeftuin Precisieland- en tuinbouw-Robotica» (NPPL+R).
Kennis- en innovatieketen
Het budget voor Kennis- en innovatieketen wordt per saldo met € 11,1 mln. verlaagd.
Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de structurele verplaatsing van de SEB-regeling
van artikel 23 naar artikel 22. Hierdoor wordt het budget in 2026 verminderd met € 6,3
mln. Verder wordt er budget van Kennis- en innovatieketen gealloceerd naar de RIVM
voor opdrachten, die betrekking hebben op de meet- en modelsystematiek stikstof (€ 5,2
mln.).
Budgetflexibiliteit
Tabel 12 Geschatte budgetflexibiliteit
2026
juridisch verplicht
93,7%
bestuurlijk gebonden
0,0%
beleidsmatig gereserveerd
4,7%
nog niet ingevuld/vrij te besteden
1,6%
3.4 Artikel 24: Uitvoering en toezicht
Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 13 Budgettaire gevolgen van beleid art. 24 uitgaven(bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting t (1)
Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)
Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)
Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
Mutatie 2027
Mutatie 2028
Mutatie 2029
Mutatie 2030
Mutatie 2031
Art.
Verplichtingen
625.219
0
625.219
99.128
724.347
891
– 1.703
– 13.636
– 31.445
526.028
Uitgaven
625.219
0
625.219
99.128
724.347
891
– 1.703
– 13.636
– 31.445
526.028
24.0
Uitvoering en toezicht
625.219
0
625.219
99.128
724.347
891
– 1.703
– 13.636
– 31.445
526.028
Bijdrage aan agentschappen
625.219
0
625.219
99.128
724.347
891
– 1.703
– 13.636
– 31.445
526.028
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
332.674
0
332.674
35.307
367.981
3.528
1.376
– 6.915
– 18.464
318.410
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
271.973
0
271.973
62.677
334.650
– 2.781
– 3.079
– 6.721
– 12.981
189.124
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland t.b.v. attachénetwerk
20.572
0
20.572
1.144
21.716
144
0
0
0
18.494
Ontvangsten
0
0
0
56.124
56.124
0
0
0
0
0
Tabel 14 Budgettaire gevolgen van beleid art. 24 ontvangsten (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting t (1)
Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)
Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)
Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
Mutatie 2027
Mutatie 2028
Mutatie 2029
Mutatie 2030
Mutatie 2031
Art.
Ontvangsten
0
0
0
56.124
56.124
0
0
0
0
0
24.0
Uitvoering en toezicht
0
0
0
56.124
56.124
0
0
0
0
0
Ontvangsten
0
0
0
56.124
56.124
0
0
0
0
0
Ontvangsten NVWA
0
0
0
31.124
31.124
0
0
0
0
0
Ontvangsten RVO
0
0
0
25.000
25.000
0
0
0
0
0
Toelichting
Verplichtingen
Het verplichtingenbudget op dit beleidsartikel wordt verhoogd met € 99,1 mln., gelijk
de verhoging van het uitgavenbudget.
Bijdrage aan agentschappen
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
Dit betreft een verhoging van de beschikbare budgetten ad € 35,3 mln. voor bijdragen
aan de NVWA (vanuit de overige LVVN-begrotingsartikelen) zodat de kosten van de opdracht
van LVVN voor uitvoering en handhaving 2026 uit het Jaarplan 2026 van de NVWA volledig
gedekt zijn. Grotere componenten uit de totaal toegevoegde zijn € 19,3 mln. voor het
programma Mest en € 7 mln. voor de wettelijke onderzoekstaken voedselveiligheid (uitgevoerd
door Wageningen Food Safety Research).
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
Verhoging van de beschikbare budgetten voor bijdragen aan de RVO (vanuit de overige
LVVN-begrotingsartikelen) zodat de kosten van de opdracht 2026 van LVVN aan de RVO
volledig gedekt zijn. Voorbeelden zijn toevoeging van budget voor dekking van de uitvoeringskosten
van de Landelijke Beëindigingsregeling Veehouderij (LBV) en LBV-Plus, uitvoeringskosten
van het Programma Doelgerichte Bedrijfssturing en uitvoering van de regeling Biologische
Landbouw en Biofach.
Ontvangsten
Ontvangsten Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
Ontvangsten vloeien voort uit vaststelling van de jaarrekening van de NVWA over 2025.
De € 31,1 mln. bestaat uit twee delen: de afrekening met LVVN over de Jaarplanopdracht
2025 (een teruggave van € 5,3 mln.) en een afdracht van surplus Eigen Vermogen van
het agentschap NVWA (in totaal € 25,9 mln.)
Ontvangsten Rijksdienst voor Ondernemend Nederland
Ontvangsten zijn een prognose van nog te ontvangen verrekeningen met de RVO en de
continuïteitsverantwoordelijke voor de RVO, het Ministerie van EZK. Verwachte ontvangsten
zijn opgebouwd uit ongeveer € 23 mln. afkomstig uit de afrekening over de Jaarplanopdracht
2025 van LVVN aan RVO en ongeveer € 2 mln. afkomstig uit een afdracht door het Ministerie
van EZK van surplus Eigen Vermogen bij de RVO aan opdrachtgevers.
Budgetflexibiliteit
Tabel 12 Geschatte budgetflexibiliteit
2026
juridisch verplicht
100%
bestuurlijk gebonden
0,0%
beleidsmatig gereserveerd
0,0%
nog niet ingevuld/vrij te besteden
0,0%
4 Niet-beleidsartikelen
4.1 Artikel 50: Apparaat
Tabel 15 Budgettaire gevolgen van beleid art. 50 uitgaven (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting t (1)
Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)
Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)
Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
Mutatie 2027
Mutatie 2028
Mutatie 2029
Mutatie 2030
Mutatie 2031
Art.
Verplichtingen
262.725
0
262.725
17.574
280.299
11.633
9.523
1.636
– 6.993
202.444
Uitgaven
262.725
0
262.725
17.574
280.299
11.633
9.523
1.636
– 6.993
200.017
50.0
Apparaat
262.725
0
262.725
17.574
280.299
11.633
9.523
1.636
– 6.993
200.017
Personele uitgaven
208.714
0
208.714
15.995
224.709
10.657
8.507
1.790
– 5.230
155.435
Eigen personeel
199.632
0
199.632
11.223
210.855
11.077
8.927
2.210
– 4.810
147.261
Externe inhuur
6.633
0
6.633
4.772
11.405
– 420
– 420
– 420
– 420
5.725
Overige personele uitgaven
2.449
0
2.449
0
2.449
0
0
0
0
2.449
Materiële uitgaven
54.011
0
54.011
1.579
55.590
976
1.016
– 154
– 1.763
44.582
Bijdrage aan SSO's (exclusief DICTU)
6.741
0
6.741
14
6.755
3
0
0
0
6.609
DICTU
24.947
0
24.947
0
24.947
0
0
0
0
21.274
Overige materiële uitgaven
22.323
0
22.323
1.565
23.888
973
1.016
– 154
– 1.763
16.699
Ontvangsten
7.526
0
7.526
0
7.526
0
0
0
0
4.146
Tabel 16 Budgettaire gevolgen van beleid art. 50 ontvangsten (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting t (1)
Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)
Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)
Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
Mutatie 2027
Mutatie 2028
Mutatie 2029
Mutatie 2030
Mutatie 2031
Art.
Ontvangsten
7.526
0
7.526
0
7.526
0
0
0
0
4.146
50.0
Apparaat
7.526
0
7.526
0
7.526
0
0
0
0
4.146
Ontvangsten
7.526
0
7.526
0
7.526
0
0
0
0
4.146
Ontvangsten
7.526
0
7.526
0
7.526
0
0
0
0
4.146
Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingen op dit artikel worden met € 17,6 mln. verhoogd, gelijk de verhoging
van het uitgavenbudget.
Personele uitgaven
Eigen personeel
Het budget voor personele uitgaven wordt met € 11,2 mln. verhoogd. Dit betreft voor
circa € 3,0 mln. een toevoeging aan het budget van de gedeelde bedrijfsvoeringsonderdelen
van de ministeries van EZK en LVVN. Daarnaast zijn er toevoegingen aan het budget
voor eigen personeel gedaan vanuit de beleidsartikelen voor onder andere stafuitbreiding
ten behoeve van een tweede bewindspersoon en het programma Transparantie in Informatie
zodat er extra stappen gezet kunnen worden ten behoeve van de Wet open overheid.
4.2 Artikel 51: Nog onverdeeld
Tabel 17 Budgettaire gevolgen van beleid art. 51 uitgaven (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting t (1)
Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)
Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)
Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
Mutatie 2027
Mutatie 2028
Mutatie 2029
Mutatie 2030
Mutatie 2031
Art.
Verplichtingen
10.906
0
10.906
103.090
113.996
– 32.474
– 406.312
– 1.482.665
– 1.611.137
64.089
Uitgaven
10.906
0
10.906
103.090
113.996
– 32.474
– 406.312
– 1.482.665
– 1.611.137
64.089
51.0
Nog onverdeeld
10.906
0
10.906
103.090
113.996
– 32.474
– 406.312
– 1.482.665
– 1.611.137
64.089
Nog onverdeeld
10.906
0
10.906
103.090
113.996
– 32.474
– 406.312
– 1.482.665
– 1.611.137
64.089
Prijsbijstelling
0
0
0
70.681
70.681
64.200
33.547
21.874
15.121
7.515
Loonbijstelling
1.239
0
1.239
18.509
19.748
15.996
15.564
23.055
23.450
11.340
Nog te verdelen
9.667
0
9.667
13.900
23.567
– 112.670
– 455.423
– 1.527.594
– 1.649.708
45.234
Ontvangsten
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Tabel 18 Budgettaire gevolgen van beleid art. 51 ontvangsten (bedragen x € 1.000)
Ontwerpbegroting t (1)
Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)
Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)
Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
Mutatie 2027
Mutatie 2028
Mutatie 2029
Mutatie 2030
Mutatie 2031
Art.
Ontvangsten
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Toelichting
Nog onverdeeld
Dit artikel is een administratief begrotingstechnisch artikel. Dit betekent dat er
geen daadwerkelijke uitgaven ten laste van artikel 51 worden gedaan. Vanuit dit artikel
vinden overboekingen van loon- en prijsbijstelling naar de loon- en prijsgevoelige
artikelen binnen de begroting plaats. Ook worden er taakstellingen of middelen die
nog niet aan de beleidsartikelen zijn toegevoegd op dit artikel geplaatst.
De middelen die waren gereserveerd voor het vervolgpakket Nederland van het slot zijn
omgebogen en worden ingezet als dekking voor het Stikstoffonds van € 20 mld.
Daarnaast worden er middelen gereserveerd op dit begrotingsartikel voor de HCU. De
High Containment Unit (HCU) is een onderzoeksfaciliteit van nationaal belang voor
diagnostiek en onderzoek naar besmettelijke dierziekten. De overheid heeft een wettelijke
verplichting om een voorziening als de HCU beschikbaar te hebben. De technische levensduur
van de HCU loopt in 2034 af. Voor de periode 2030 t/m 2034 wordt daarvoor op de begroting
van LVVN een reservering gemaakt van in totaal € 200 mln. Volgend jaar zal het kabinet
een besluit nemen over de (wijze van) vervanging.
5 Agentschappen
5.1 Agentschap Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
Toelichting
De agentschapsparagraaf is in deze suppletoire begroting niet opgenomen. Op basis
van de Rijksbegrotingsvoorschriften 2026 wordt een agentschapsparagraaf opgesteld indien
de realisatie cumulatief 5% of cumulatief € 20 mln. afwijkt van de begroting. Hier
is geen sprake van.
6 Begrotingsfonds
6.1 De begroting van het Diergezondheidsfonds
Tabel 19 Budgettaire gevolgen van beleid Diergezondheidsfonds uitgaven (bedragen x
€ 1.000)
01 Bewaking en bestrijding van dierziekten
bedragen x1.000
Art.
Omschrijving
Ontwerpbegroting 2026 (1)
Mutaties via NvW, ISB, moties en amendementen (2)
Vastgestelde begroting 2026 (3)=(1)+(2)
Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
Stand 1e suppletoire begroting (5)=(3)+(4)
Mutatie 2027
Mutatie 2028
Mutatie 2029
Mutatie 2030
Mutatie 2031
Verplichtingen
38.133
0
38.133
11.000
49.133
0
0
0
0
38.133
Uitgaven
38.133
0
38.133
11.000
49.133
0
0
0
0
38.133
01.01
Bewaking van dierziekten (opdrachten)
Bewaking van dierziekten (opdrachten)
3.177
0
3.177
0
3.177
0
0
0
0
3.177
01.02
Bestrijding van dierziekten (opdrachten)
Bestrijding van dierziekten (opdrachten)
500
0
500
0
500
0
0
0
0
500
01.04
Overig (opdrachten)
Overig (opdrachten)
1.171
0
1.171
0
1.171
0
0
0
0
1.171
01.08
Bestrijding van dierziekten (schade)vergoedingen
Bestrijding van dierziekten (schade)vergoedingen
3.000
0
3.000
11.000
14.000
0
0
0
0
3.000
01.09
Overig (subsidies)
Overig (subsidies)
474
0
474
0
474
0
0
0
0
474
01.15
Bewaking (Bijdrage aan ZBO's / RWT's)
Bewaking (Bijdrage aan ZBO's / RWT's)
19.357
0
19.357
0
19.357
0
0
0
0
19.357
01.16
Overig (bijdrage aan ZBO's / RWT's)
Overig (bijdrage aan ZBO's / RWT's)
1.440
0
1.440
0
1.440
0
0
0
0
1.440
01.17
Crisisparaatheid (opdrachten)
Crisisparaatheid (opdrachten)
2.889
0
2.889
0
2.889
0
0
0
0
2.889
01.18
Bestrijding (Bijdrage aan ZBO's / RWT's)
Bestrijding (Bijdrage aan ZBO's / RWT's)
1.430
0
1.430
0
1.430
0
0
0
0
1.430
01.19
Crisisparaatheid (Bijdrage aan ZBO's / RWT's)
Crisisparaatheid (Bijdrage aan ZBO's / RWT's)
4.695
0
4.695
0
4.695
0
0
0
0
4.695
Tabel 20 Budgettaire gevolgen van beleid Diergezondheidsfonds ontvangsten (bedragen
x € 1.000)
Ontwerpbegroting t (1)
Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2)
Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2)
Mutaties 1e suppletoire begroting (4)
Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4)
Mutatie 2027
Mutatie 2028
Mutatie 2029
Mutatie 2030
Mutatie 2031
Ontvangsten
39.182
0
39.182
46.934
86.116
0
0
0
0
38.133
01.10
Ontvangsten LVVN
Ontvangsten LVVN
11.190
0
11.190
0
11.190
0
0
0
0
11.505
01.11
Ontvangsten sector
Ontvangsten sector
27.004
0
27.004
0
27.004
0
0
0
0
25.128
01.12
Ontvangsten EU
Ontvangsten EU
0
0
0
9.215
9.215
0
0
0
0
0
01.14
Saldo van de afgesloten rekeningen
Saldo van de afgesloten rekeningen
0
0
0
37.719
37.719
0
0
0
0
0
01.20
Bijdrage DGF
Eindejaarssaldo
Bijdrage DGF
Eindejaarssaldo
988
0
988
0
988
0
0
0
0
1.500
Toelichting
Uitgaven
Bestrijding van dierziekten – (schade) vergoedingen
Gedurende 2025 en begin 2026 zijn er al veel HPAI uitbraken geweest. Voor 2026 wordt
het budget op bestrijding van dierziekten – (schade)vergoedingen met € 11,0 mln. verhoogd.
Ontvangsten
Ontvangsten EU
De ontvangsten EU zijn met € 9,2 mln. verhoogd. De Europese Unie heeft in 2025 de
vogelgriep-uitbraken 2022 afgerekend. De totale ontvangst bedraagt € 23,0 mln. waarvan
€ 13,8 mln. is ontvangen in 2025 en € 9,2 mln. wordt ontvangen in 2026.
Ontvangsten saldo afgesloten rekeningen
Als begrotingsfonds heeft het Diergezondheidsfonds een 100% eindejaarsmarge. Conform
de vigerende systematiek wordt bij voorjaarsnota het eindsaldo DGF van het voorgaande
jaar (2025) toegevoegd aan de ontvangsten van het lopende jaar (2026). Op het saldo
van de afgesloten rekeningen is derhalve € 37,7 mln. toegevoegd.
Ondertekenaars
J. van Essen, minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
Gerelateerde documenten
Hier vindt u documenten die gerelateerd zijn aan bovenstaand Kamerstuk.