Brief regering : Verslag van de NAVO ministeriële bijeenkomst van 29 en 30 november 2022

Nr. 424
BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 16 december 2022

Hierbij bied ik u het verslag aan van de NAVO ministeriële bijeenkomst van 29 en 30 november
2022.

De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra

VERSLAG VAN DE NAVO MINISTERIËLE BIJEENKOMST VAN 29 EN 30 NOVEMBER 2022

Op 29 en 30 november 2023 kwamen de NAVO-ministers van Buitenlandse Zaken samen in
Boekarest, Roemenië. Ze spraken over de Russische oorlog in Oekraïne, de implementatie
van het nieuwe Strategisch Concept en de stabiliteit aan de grenzen van het NAVO verdragsgebied.
Finland en Zweden namen aan alle sessies deel als «genodigden».

Sessie 1 en 2: Rusland-Oekraïne

Vanzelfsprekend lag er tijdens de ministeriële bijeenkomst veel nadruk op de situatie
in Oekraïne. Zo was er een werksessie met de bondgenoten (en Zweden en Finland) onderling
en een informeel diner met de Oekraïense Minister van Buitenlandse Zaken en een vertegenwoordiger
van de Europese Unie. Tevens was er op initiatief van Duitsland een G7+ bijeenkomst
specifiek over steun aan energievoorziening en infrastructuur in het licht van de
voortdurende Russische aanvallen op civiele infrastructuur en burgerbevolking.

Oekraïne deed een dringend beroep op de bondgenoten om de steun voort te zetten en
te intensiveren, zowel militair als financieel en humanitair. In alle sessies bleek
die bereidheid onverminderd groot. De ministers waren het eens dat de enige weg naar
een duurzame vrede is Oekraïne in staat te stellen zich te verdedigen tegen de aanhoudende
Russische agressie en de territoriale integriteit te herstellen. Nederland heeft daarbij
aandacht gevraagd voor het belang die steun langdurig vol te houden. Dat vergt behoud
van draagvlak, zowel nationaal als internationaal.

Bondgenoten onderschreven, conform het besluit van de NAVO Top in Boekarest in 2008,
dat Oekraïne in de toekomst lid kan worden van de NAVO, maar erkenden dat concrete
stappen daartoe op dit moment niet aan de orde zijn. De focus ligt op politieke en
praktische (militaire) steun. SG NAVO riep de bondgenoten daarom op om substantieel
bij te dragen aan het Ukraine Comprehensive Assistance Package (UCAP) trust fund. Daarmee ondersteunt de NAVO Oekraïne bijvoorbeeld met het leveren
van brandstof, medische voorzieningen, winteruitrusting en drone jammers. Nederland, op dit moment een van de grootste donoren met een bijdrage van vooralsnog
EUR 25 miljoen, onderstreepte het belang van UCAP.

Sessie 3: Strategisch Concept

Tijdens de NAVO Top in juni in Madrid (Kamerstuk 28 676, nr. 417) werd het nieuwe Strategisch Concept van de NAVO aangenomen. Belangrijke nieuwe elementen
van het Concept zijn dat Rusland niet langer genoemd wordt als een mogelijke partner,
China als uitdaging wordt omgeschreven, weerbaarheid een prominente plaats heeft gekregen,
het grote belang van NAVO-EU samenwerking wordt onderschreven, de snelle ontwikkeling
van nieuwe en ontwrichtende technologieën (EDTs) een plaats heeft gekregen en wordt
ingegaan op de relatie tussen klimaat en veiligheid. Door al deze onderwerpen heen
speelt de rol van vrouwen bij het behouden en opbouwen van veiligheid een belangrijke
rol.

De ministers richtten zich in hun interventies met name op de rol die China op het
wereldtoneel speelt en het belang van het versterken van de eigen weerbaarheid om
antwoord te bieden op de veiligheidsuitdagingen. Het bondgenootschap zal effectief
het hoofd moeten kunnen bieden aan de uitdagingen waarvoor China ons stelt, onder
andere op het gebied van cyber en desinformatie. Nederland onderstreepte daarbij het
belang van nauwe samenwerking tussen NAVO en EU. Beide organisaties beschikken over
verschillende instrumenten die elkaar kunnen versterken. Ook gaf Nederland aan grote
waarde te hechten aan verdere intensivering van de samenwerking met de partners in
de Indo-Pacific, in het bijzonder Australië, Japan, Nieuw-Zeeland en Zuid-Korea.

Sessie 4: kwetsbare landen

De ministers van Bosnië-Herzegovina, Georgië en Moldavië namen deel aan de laatste
sessie over stabiliteit aan de grenzen van het verdragsgebied. Deze partners staan
op veel verschillende manieren onder Russische druk, bijvoorbeeld via desinformatie,
politieke inmenging bij verkiezingen en cyberaanvallen. Ministers spraken hierover
hun zorgen uit. De landen grenzen aan het NAVO-verdragsgebied, waardoor instabiliteit
in deze landen ook repercussies kan hebben voor veiligheid en stabiliteit in het Euro-Atlantisch
gebied. De NAVO nam eerder al een aantal «tailored assistance packages» aan waarmee de drie landen ondersteund worden bij het versterken van hun weerbaarheid
tegen hybride handelingen, desinformatie en cyberaanvallen. Daarnaast wordt bijgedragen
aan de opbouw en versterking van de defensiecapaciteit van deze landen. Nederland
draagt hier onder andere via het Defense Capacity Building trust fund van de NAVO aan bij. Via dit fonds heeft Nederland in 2022 bijvoorbeeld
bijgedragen aan een project in Georgië om training en opleidingen binnen de defensiesector
aan te bieden.

Vitale infrastructuur

Tijdens het Commissie Debat ter voorbereiding op de FMM (Kamerstuk 28 676, nr. 423), zegde ik u toe in het verslag van de NAVO ministeriele aandacht te zullen besteden
aan de wijze waarop het kabinet zich inzet om uitvoering te geven aan de motie van
het lid Valstar c.s.1 Internationale samenwerking m.b.t. de bescherming van vitale infrastructuur is essentieel
gezien het grensoverschrijdende karakter. Nederland zet in op een grotere rol van
de NAVO bij de bescherming van data- en energie-infrastructuur op zee. Nederland pleit
voor een centrale rol van de EU i ter verhoging van weerbaarheid en redundantie van
de infrastructuur zelf. Nederland acht het van belang dat de EU en NAVO op dit onderwerp
waar mogelijk kennis delen en samenwerken en zet zich daar ook actief voor in. Ook
wil Nederland de samenwerking met verschillende Noordzee-landen binnen de NAVO verder
versterken. Op operationeel vlak is er binnen de NAVO al nauwe maritieme samenwerking
tussen de Commandanten van de Zeestrijdkrachten van Noordzee-landen, bijvoorbeeld
in het NATO Channel Committee. En marge van de bijeenkomst heb ik dit onderwerp opnieuw onder de aandacht gebracht
in mijn bilaterale gesprekken met Noordzee- landen. De Minister van Defensie heeft
reeds eerder in NAVO- en JEF-verband opgeroepen tot meer uitwisseling over kwetsbaarheden
en dreigingen op de Noordzee en de Baltische Zee. Tijdens de aanstaande Raad Buitenlandse
Zaken op 12 december zal ik in mijn interventie opnieuw aandacht vragen voor bescherming
van kritieke infrastructuur. Tot slot maakt internationale samenwerking op dit onderwerp
onderdeel uit van de integrale maritieme veiligheidsstrategie voor de Noordzee, waarover
uw Kamer door de Minister van Infrastructuur en Waterstaat, coördinerend bewindspersoon
voor de Noordzee, zo snel mogelijk wordt geïnformeerd (n.a.v. motie van het lid Boswijk2).