Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden : Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden

Nr. 8
VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN

Vastgesteld 28 oktober 2021

De vaste commissie voor Financiën, belast met het voorbereidend onderzoek van dit
voorstel van wet, heeft de eer verslag uit te brengen in de vorm van een lijst van
vragen met de daarop gegeven antwoorden.

De vragen zijn op 27 september 2021 voorgelegd aan de Minister van Financiën. Bij
brief van 1 oktober 2021 zijn ze door de Minister van Financiën beantwoord.

Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare behandeling van
het wetsvoorstel voldoende voorbereid.

De fungerend voorzitter van de commissie, Tielen

Adjunct-griffier van de commissie, Schukkink

Vragen bij de Ontwerpbegroting Financiën

Vraag 1

Hoe groot zal de faillissementengolf zijn nu uitgestelde belastingbetalingen die opgebouwd
zijn tijdens de coronacrisis alsnog verrekend moeten worden?

Antwoord op vraag 1

Het aantal faillissementen bevond zich in 2020 op het laagste niveau in twintig jaar,
en in 2021 is dit aantal nog steeds erg laag. Dat is op de korte termijn goed nieuws,
want het betekent dat de steunpakketten veel bedrijven overeind hebben gehouden, en
hebben voorkomen dat de omzetdaling in getroffen sectoren is overgeslagen naar bijvoorbeeld
de financiële sector. Tegelijkertijd zijn door de steunpakketten ook niet-levensvatbare
bedrijven overeind gebleven. Bij een normale economische ontwikkeling horen immers
ook faillissementen. Zelfs in goede economische tijden gaan veel bedrijven failliet
en worden ook weer nieuwe bedrijven opgericht, en in slechte tijden ligt het aantal
faillissementen beduidend hoger. Ter vergelijking: in de crisisjaren 2009 t/m 2014
gingen er gemiddeld per jaar ongeveer 6900 bedrijven failliet, in 2020 waren het er
ongeveer 2700.

Het is nog onzeker hoe het aantal faillissementen zich later dit jaar ontwikkelt.
CPB verwacht in hun raming onderliggend aan de Miljoenennota – de Macro Economische
Verkenning 2021 (Bijlage bij Kamerstuk 35 570, nr. 2) – dat het aantal faillissementen oploopt nadat de steunmaatregelen aflopen, maar
geven geen kwantitatieve prognose. Het heropenen van de economie en de maatregelen
omtrent de terugbetaling van belastingen zullen op zichzelf een dempend effect hebben
op de toename van faillissementen, omdat ondernemers hierdoor meer omzet kunnen draaien
en meer tijd en gunstigere voorwaarden krijgen om hun belastingschuld terug te betalen.

Vraag 2

Klopt het dat de totale kosten van de toeslagenaffaire oplopen tot 5 miljard euro?
Zo nee, om hoeveel gaat het?

Vraag 3

Kunt u een overzicht verstrekken van de 5 miljard euro aan kosten vanwege de toeslagenaffaire?
Hoe zijn de bedragen opgebouwd?

Vraag 5

Hoeveel extra geld is er in deze Miljoenennota uitgetrokken voor de toeslagenaffaire?
Waar komt dit geld vandaan?

Antwoord op vraag 2, 3 en 5

In totaal is cumulatief 5,2 miljard euro geraamd. Dit bedrag bestaat voor 3 miljard
euro uit budgetten die reeds staan opgenomen op de departementale begrotingen en voor
2,2 miljard euro uit een reservering op de aanvullende post. Deze 3 miljard euro bestaat
uit 2,6 miljard euro programmabudget en voor 0,4 miljard euro uit apparaatsbudget.
De grootste posten in het programmabudget zijn 1,2 miljard euro voor compensatie van
gedupeerden, 0,7 miljard euro voor kwijtschelding publieke schulden en 0,4 miljard
euro voor kwijtschelding private schulden.

Van de 2,2 miljard euro die gereserveerd is op de aanvullende post is 1,1 miljard
euro bestemd voor een actualisatie van de raming van de bestaande regelingen doordat
er een hoger aantal aanmeldingen is voor de compensatieregeling. De andere 1,1 mld.
euro is voor de aanvullende regelingen, te weten: de kindregeling (460 mln. euro aanvullend
op het bestaande budget van 200 miljoen euro), de ex-partnerregeling (590 miljoen
euro) en niet-KOT-regeling (90 miljoen euro aanvullend op het bestaande budget van
67 miljoen euro) Deze middelen worden gefinancierd uit het generale beeld (ten laste
van de staatsschuld). Voordat deze reserveringen op de aanvullende post gebruikt zullen
worden, zal het parlement gevraagd worden om een gerelateerd begrotingsvoorstel te
autoriseren.

Een uitgebreid overzicht van de kosten vindt u in de Miljoenennota, bijlage 20.1.
Daarnaast heb ik u ook een nieuw overzicht gestuurd in de achtste Voortgangsrapportage
Kinderopvangtoeslag van 30 september jl., paragraaf 3.6.

Vraag 4

Zijn er al regelingen voor mogelijke gedupeerden van de toeslagenaffaire bij andere
toeslagen dan de kinderopvangtoeslag? Hoeveel budget is hiervoor vrijgemaakt?

Antwoord op vraag 4

Het kabinet heeft eerder aangegeven ook gedupeerden van de uitvoering van de huurtoeslag,
zorgtoeslag en het kindgebonden budget te compenseren. Bij deze toeslagen zijn ook
fouten gemaakt. Op 30 september jl. (Kamerstuk 31 066, nr. 899) heeft de Staatssecretaris van Financiën T&D u in de achtste Voortgangsrapportage
kinderopvangtoeslag hierover nader geïnformeerd. De komende tijd zal zij in overleg
met de voor die toeslagen verantwoordelijke ambtsgenoten een keuze maken voor een
compensatieregeling voor andere toeslagen.

In het voorjaar is reeds 67 miljoen euro vrijgemaakt voor een regeling voor andere
toeslagen. Daarnaast heeft het kabinet additioneel 90 miljoen euro gereserveerd op
de aanvullende post voor een compensatieregeling voor gedupeerden van andere toeslagen
dan de Kinderopvangtoeslag. Om de mogelijke budgettaire gevolgen door uw kamer te
laten autoriseren zal eerst een begrotingsvoorstel worden ingediend vóór de start
van de uitvoering. De reservering op de aanvullende post kan worden aangewend ter
dekking van dit voorstel.

Vraag 6

Hoe kunnen de verschillende waardes voor de opdrachten aan Wijzer in Geldzaken bij
de verplichtingen en ontvangsten worden verklaard?

Antwoord op vraag 6

In het beeld dat wordt geschetst in de ontwerpbegroting 2022 lijkt het dat de uitgaven
en ontvangsten vanaf 2023 voor Wijzer in geldzaken afnemen. Het Ministerie van Financiën
financiert het platform samen met een aantal partijen uit de sector. Elke drie jaar
worden er nieuwe afspraken met de partners van Wijzer in geldzaken gemaakt. Voor de
periode na 2022 moeten er nog nieuwe afspraken worden gemaakt over hun bijdrage. In
de volgende ontwerpbegroting zullen deze afspraken worden verwerkt.

Vraag 7

Wordt in de evaluatie van de Financial Action Task Force (FATF) ook aandacht besteed
aan de nadelige effecten van de regelgeving die we in de FATF hebben afgesproken?

Antwoord op vraag 7

De FATF brengt bij de evaluatie de resultaten in kaart die Nederland heeft behaald
op het gebied van het tegengaan van witwassen en terrorismefinanciering. Daarbij kijkt
de FATF naar de werking van het voorgeschreven systeem met een risicogebaseerde aanpak,
waarbij landen poortwachters en toezichthouders, FIU en opsporing inzetten. De FATF
spreekt ook met private partijen die een rol hebben bij de uitvoering van de regels
om witwassen en terrorismefinanciering te voorkomen. Dit zijn poortwachters zoals
financiele instellingen, maar bijvoorbeeld ook NGOs. In deze gesprekken kunnen nadelige
effecten en de beheersing daarvan aan de orde komen. Deze onbedoelde gevolgen hebben
de aandacht van de FATF, die in juni een werkgroep in het leven heeft geroepen die
onderzoek doet naar deze effecten en mogelijke maatregelen om die effecten te beperken.
De resultaten worden halverwege 2022 verwacht. Nederland neemt deel aan deze werkgroep
en brengt daarbij signalen over die zij van betrokkenen ontvangt. Betrokkenen kunnen
ook zelf negatieve effecten bij de FATF onder de aandacht brengen.

Nationaal wordt bij de omzetting van de regels van de FATF naar de Europese of nationale
rechtsorde ook rekening gehouden met mogelijke ongewenste effecten. Om te voorkomen
dat bepaalde typen cliënten als categorie uitgesloten worden, benadrukt de regering
bijvoorbeeld dat bij het aannemen van klanten altijd een individuele risicobeoordeling
nodig is. Ook lopen er gesprekken met banken over toegang tot het betalingsverkeer
voor groepen waarvan er signalen zijn dat zij vanwege hoge witwasrisico’s moeilijk
een bankrekening krijgen. Daarnaast is er aandacht voor de kosten van de uitvoering
en wordt bijvoorbeeld bij de beoordeling van de nieuwe voorstellen van de Europese
Commissie op het gebied van het tegenaan van witwassen en terrorismefinanciering gekeken
naar de proportionaliteit van de maatregelen.

Vraag 8

Staan tegenover de bijdragen aan het toezicht van de Autoriteit Financiële Markten
(AFM) en De Nederlandsche Bank (DNB) op de BES-eilanden (Bonaire, Sint Eustatius en
Saba) ook inkomsten vanuit deze eilanden?

Antwoord op vraag 8

Ja. Aan de instellingen worden voor zowel doorlopend toezicht als eenmalige toezichthandelingen,
zoals het aanvragen van een vergunning, kosten in rekening gebracht. Deze kosten dekken
niet de volledige toezichtkosten van AFM en DNB. Het Ministerie van Financiën vergoedt
het resterende deel van de toezichtkosten.

Vraag 9

Wat zijn de kosten van het toezicht op de Europese richtlijn betaaldienstverlening
PSD2 door de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en De Nederlandsche Bank (DNB) naast
de kosten voor de AFM en Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en hoe verhoudt zich dat
tot de kosten in andere Europese landen?

Antwoord op vraag 9

Het toezicht op de implementatiewet naar aanleiding van de Europese richtlijn betaaldienstverlening
(PSDII) wordt uitgevoerd door DNB, AFM, AP en ACM. Op de Rijksbegroting is een bedrag
van EUR 363.000 opgenomen voor toezichtkosten PSDII. Dit zijn kosten voor ACM en AP.
De AP ziet toe op de naleving van artikel 3:17, zevende lid, Wet op het financieel
toezicht. De werkzaamheden van de AP zijn gerelateerd aan de gegevensbeschermingaspecten
in PSDII. ACM heeft op grond van artikel 1:25a Wet op het financieel toezicht (Wft)
tot taak het toezicht op de naleving van de artikelen 5:88 (toegang tot betalingssystemen) en 5:88a (toegang tot betaalrekeningsdiensten) Wft
uit te oefenen. Tevens houdt ACM toezicht op de vergoeding voor het gebruik van betaalinstrumenten
(artikel 520, derde en vierde lid, van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek).

Bovengenoemd bedrag staat los van de toezichtkosten die DNB en AFM maken als toezichthouders.
Deze kosten worden rechtstreeks doorberekend aan ondertoezichtstaande instellingen
en zijn daarmee niet van invloed op de Rijksbegroting. De afgelopen jaren hebben de
toezichthouders intensiveringen in het toezicht doorgevoerd als gevolg van PSDII.
Deze intensiveringen zien met name op de betaalinstellingen. Voor de toezichtinspanningen
en inzet van middelen wordt verwezen naar de begrotingen en verantwoordingen van de
betreffende financiële toezichthouders.

Ook in andere lidstaten heeft PSDII gevolgen gehad voor het toezicht. De bekostigingssystematiek
verschilt echter per land. Zo is de wijze van financiering per land anders en worden
toezichtinspanningen niet altijd op eenzelfde manier toegerekend. Daarnaast speelt
ook de aard en omvang van de financiële sector in een bepaald land een rol. Afhankelijk
daarvan verschilt het per land op welk gebied bijvoorbeeld sneller efficiencyslagen
gemaakt kunnen worden in het toezicht. De kosten verschillen daarom per land.

Vraag 10

Is er ook een norm voor de beschikbaarheid van internetbankieren en mobiel bankieren
afgesproken met de banken?

Antwoord op vraag 10

Er zijn geen wettelijke normen voor de beschikbaarheid van internetbankieren en mobiel
bankieren. Wel rapporteert het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer jaarlijks
de beschikbaarheid in de Jaarrapportage, die ook jaarlijks aan de Kamer wordt aangeboden1. De beschikbaarheid van deze diensten is zeer hoog. Zo was de beschikbaarheid van
internetbankieren in 2020 99,9 procent, en van mobiel bankieren 99,85 procent.

Vraag 11

Kunt u de stijging in de kosten voor eigen personeel op beleidsartikel 13 in 2022
en de daaropvolgende daling verklaren?

Antwoord op vraag 11

De Toeslagenherstelorganisatie voert in 2022 meer taken met eigen personeel uit dan
in 2021. Dit verklaart een deel van de stijging van de lasten van eigen personeel.
Daarnaast wordt in 2022 verder geïnvesteerd in het verbeteren van de dienstverlening
van Toeslagen in den brede, waarbij het vergroten van de menselijke maat voorop staat.
Na 2022 dalen de lasten van eigen personeel, dit is te relateren aan de tijdelijkheid
van de Toeslagenherstelorganisatie. Voor 2023 en verder is vooralsnog geen eigen personeelsbudget
opgenomen voor UHT.

In de Miljoenennota staan wel extra middelen gereserveerd op de aanvullende post voor
zowel programma- als apparaatsuitgaven. Deze zullen, mede afhankelijk van de herijking
van het Toeslagenherstel, deels gebruikt worden voor apparaatskosten van Toeslagenherstel
naar aanleiding van de bijstelling van de raming en de verwachte aanvullende regelingen.
Echter, voordat deze reserveringen op de aanvullende post gebruikt zullen worden,
zal het parlement gevraagd worden om een gerelateerd begrotingsvoorstel te autoriseren.

Vraag 12

Betekent de daling in de uitgaven voor eigen personeel op beleidsartikel 13 dat er
veel mensen op tijdelijke basis worden aangenomen? Zo ja, om hoeveel mensen gaat dat
dan in absolute en relatieve zin?

Antwoord op vraag 12

De daling in het eigen personeelsbudget op artikel 13 na 2022 is te relateren aan
de tijdelijkheid van de Toeslagenherstelorganisatie. Vanuit de aard van haar werkzaamheden
is UHT per definitie een tijdelijke projectorganisatie, waarvoor in overwegende mate
een beroep gedaan wordt op tijdelijke krachten. De formatie van eigen personeel van
het hele DG Toeslagen ontwikkelt zich van 1.875 FTE in 2022, naar 1.496 FTE in 2023
en 1.349 FTE na 2023, wat dus vooral verklaard wordt doordat na 2022 voor UHT geen
budget meer beschikbaar is.

In de Miljoenennota staan wel extra middelen gereserveerd op de aanvullende post voor
zowel programma- als apparaatsuitgaven. Deze zullen, mede afhankelijk van de herijking
van het Toeslagenherstel, deels gebruikt worden voor apparaatskosten van Toeslagenherstel
naar aanleiding van de bijstelling van de raming en de verwachte aanvullende regelingen.
Echter, voordat deze reserveringen op de aanvullende post gebruikt zullen worden,
zal het parlement gevraagd worden om een gerelateerd begrotingsvoorstel te autoriseren.