Verslag van een commissiedebat : Verslag van een commissiedebat, gehouden op 16 juni 2026, over Visserij en Landbouw- en Visserijraad (juni)

21 501-32
Landbouw- en Visserijraad

Nr. 242
VERSLAG VAN EEN COMMISSIEDEBAT

Vastgesteld 4 september 2026

De vaste commissie voor Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur en de vaste
commissie voor Europese Zaken hebben op 16 juni 2026 overleg gevoerd met de heer Erkens,
Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, en de heer Van
Essen, Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, over:

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 22 november 2024 inzake reactie op verzoek commissie over het rapport «Naar een
dierwaardige visserij en aquacultuur» van de Dierencoalitie (Kamerstuk 29 664, nr. 210);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 16 april 2025 inzake heropenstelling van de subsidiemodules voor innovatie in
de aquacultuur en visserij (Kamerstuk 29 675, nr. 233);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 28 april 2025 inzake openstelling subsidieregeling Investeren in blackbox-systeem
garnalenvisserij (Kamerstuk 32 201, nr. 118);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 26 mei 2025 inzake IJsselmeervisserij (Kamerstuk 29 664, nr. 212);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 30 mei 2025 inzake kabinetsreactie op berichtgeving gesprekken verduurzaming
garnalenvisserij (Kamerstuk 32 201, nr. 119);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 30 mei 2025 inzake verdere bescherming van trekvissen en vismigratievoorzieningen
(Kamerstuk 29 664, nr. 213);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 30 mei 2025 inzake voortgang visserijdossiers (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1706);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 11 juni 2025 inzake aankondiging vrijwillige saneringsregeling garnalensector
(Kamerstuk 32 201, nr. 120);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 27 juni 2025 inzake openstelling regeling Innoveren in visserijtechnieken (Kamerstuk
29 675, nr. 234);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 30 juni 2025 inzake diverse visserijonderwerpen (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1719);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 3 juli 2025 inzake publicatie en openstelling subsidieregeling Sanering garnalenvisserij
(Kamerstuk 29 675, nr. 235);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 19 december 2025 inzake diverse visserijonderwerpen (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1745);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 9 februari 2026 inzake uitvoering Noordzeeakkoordafspraak met betrekking tot
1,2% bodembescherming (Kamerstuk 33 450, nr. 139);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 10 februari 2026 inzake stand van zaken toekomstvisie garnalenvisserij (Kamerstuk
29 675, nr. 237);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 13 februari 2026 inzake diverse visserijonderwerpen (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1763);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 2 april 2026 inzake uitkomsten CO2-onderzoek visserij (Kamerstuk 32 813, nr. 1557);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 13 mei 2026 inzake rapport Uitvoeringsagenda Visie op voedsel uit zee en grote
wateren (Kamerstuk

21 501-32, nr. 1793);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 15 mei 2026 inzake energie-efficiëntieregeling visserij en steunmaatregel conflict
in het Midden-Oosten (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1795);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 2 juni 2026 inzake heropenstelling van de subsidiemodule voor innovatie in de
aquacultuursector (Kamerstuk 29 675, nr. 238);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 19 mei 2026 inzake diverse visserijonderwerpen (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1809);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 12 juni 2026 inzake diverse visserijonderwerpen (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1815);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 12 juni 2026 inzake stand van zaken controle en handhaving (zee)visserij (Kamerstuk
21 501-32, nr. 1814);

– de brief van de Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur d.d. 11 juni
2026 inzake geannoteerde agenda Landbouw- en Visserijraad 22 en 23 juni 2026 (Kamerstuk
21 501-32, nr. 1813);

– de brief van de Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur d.d. 5 juni
2026 inzake verslag Landbouw- en Visserijraad van 26 mei 2026 (Kamerstuk 21 501-32, nr. 1811);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 11 juni 2026 inzake evaluatie van het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB)
en Nederlandse inzet op de Vision 2040 for fisheries and aquaculture (Kamerstuk 26 737, nr. 13);

– de brief van de Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur d.d. 16 juni
2026 inzake reactie op positionpaper De toekomst van de visserij in ecologisch perspectief
(Kamerstuk 29 675, nr. 239);

– de brief van de Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur
d.d. 16 juni 2026 inzake uitkomst Coreper van 12 juni 2026 over Omnibusvoorstel veiligheid
van voedsel en diervoeder (Kamerstuk 27 858, nr. 767).

Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk verslag uit.

De voorzitter van de vaste commissie voor Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en
Natuur, Steen

De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken, Van Meetelen

De griffier van de vaste commissie voor Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, Jansma

Voorzitter: Steen

Griffier: Bosman

Aanwezig zijn elf leden der Kamer, te weten: Boomsma, Bromet, Flach, Grinwis, Chris
Jansen, Kostić, Lohman, Meulenkamp, Steen, Vellinga-Beemsterboer en Vermeer,

en de heer Erkens, Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur,
en de heer Van Essen, Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur.

Aanvang 17.40 uur.

De voorzitter:

Dames en heren. 40 minuten later dan gepland heet ik u toch van harte welkom bij dit
commissiedebat Landbouw- en Visserijraad van de vaste Kamercommissie voor Landbouw,
Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. Een hartelijk welkom aan de mensen op de publieke
tribune, de mensen die thuis, nu of later, met ons meekijken, de Minister en Staatssecretaris
van LVVN en hun ondersteuning, en natuurlijk de leden van de vaste Kamercommissie,
die hier naast mij zitten. Ik ga hen omwille van de tijd niet langs, want u weet volgens
mij al wie wie is. Dat komt dus helemaal goed.

U bent vandaag gesandwicht tussen landbouw- en visserijdebatten. U komt net uit een
tweeminutendebat en straks is er over deze commissievergadering ook weer een tweeminutendebat,
als dat aangevraagd wordt, maar ik vermoed zomaar dat dat zo gaat zijn. Die sandwich
is dik belegd, namelijk met dit mooie commissiedebat. Doch hebben wij tot 21.00 uur
vanavond. We zijn later begonnen, maar we kunnen dus niet uitlopen. Dat is inclusief
dinerpauze. Dat betekent dus dat we moeten aanpoten met elkaar. U heeft vier minuten
spreektijd per fractie, is het voorstel, en ik wil ook voorstellen om slechts vier
interrupties per fractie te doen, en dan is er geen 30 secondenregel. Dat gaat helpen
in de eerste termijn. Maar ik ben vooral ook wel benieuwd hoe u daarnaar kijkt.

Mevrouw Bromet (PRO):

Ik ben er helemaal geen voorstander van om eindtijden te verlaten, maar in dit geval
hebben wij om 22.00 uur vanavond nog een debat in de plenaire zaal. De commissie zelf
heeft dus gewoon van 21.00 uur tot 22.00 uur de gelegenheid om verder te debatteren.
Ik geloof ook niet dat er na 21.00 uur nog een debat is in deze zaal, maar misschien
heeft het te maken met de personele bezetting.

Over de interrupties zou ik willen zeggen: ik wil de afspraak die wij in de strategische
procedurevergadering hebben gemaakt niet loslaten. We doen korte interrupties – het
aantal is dan onbeperkt – en geen lange interrupties.

De voorzitter:

Wat vinden de andere leden van de commissie?

Kamerlid Kostić (PvdD):

Steun voor het voorstel van mevrouw Bromet.

De heer Flach (SGP):

Wat mij betreft hoeft het niet langer dan tot 21.00 uur te duren. Het tweeminutendebat
is ook best heel kort daarachteraan gepland; daar ben ik dus al niet heel gelukkig
mee. Wat mij betreft houden we het echt tot 21.00 uur en dan ontkom je volgens mij
niet aan een zekere beperking van interrupties, temeer daar we al vaker over dit onderwerp
gediscussieerd hebben.

De voorzitter:

Andere leden van de commissie over het voorstel van het lid Bromet?

De heer Meulenkamp (VVD):

Voor mij is tot 21.00 uur ook prima.

De voorzitter:

Ja, 21.00 uur.

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66):

Laten we ons richten op 21.00 uur. Als we iets uitlopen omdat we de beantwoording
niet afkrijgen, vind ik dat prima. Iets van tussentijd tot het tweeminutendebat is
fijn.

De heer Chris Jansen (PVV):

Ik sluit me aan bij de woorden van de heer Flach.

De voorzitter:

Meneer Grinwis? Ik zie hem knikken. Dan richten wij ons op 21.00 uur. Dan nog even
over het aantal interrupties. Mijn voorstel is maximaal vier interrupties, om ervoor
te zorgen dat we de eerste termijn op tijd kunnen afronden en er voldoende tijd is
voor de beantwoording, ook van de Minister, die weer door moet. Ah, mevrouw Bromet
komt met een compromisvoorstel.

Mevrouw Bromet (PRO):

Ja, daar ben ik heel goed in. Laten we uw voorstel aanhouden voor de eerste termijn
van de Kamer en bij de termijn van het kabinet wél wat meer interrupties toestaan,
zodat we het kabinet goed kunnen controleren.

De voorzitter:

Ik zie voorzichtig knikkende hoofden van uw collega-commissieleden. Laten we in ieder
geval eens even kijken hoe we daarmee uitkomen in de eerste termijn en hoeveel tijd
we straks nog hebben. Akkoord. Dan gaan we beginnen, maar niet voordat er een punt
van orde is gemaakt door het lid Kostić.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Een punt van orde. De Kamer heeft per e-mailprocedure aan het kabinet gevraagd om
een brief over het proces rondom de Food and Feed Omnibus. We moeten helaas constateren
dat een aantal van die vragen, ongeveer de helft, niet is beantwoord in de summiere
brief die de Staatssecretaris heeft gestuurd. Ik zou willen opmerken dat dit de samenwerking
echt niet helpt, juist in zo’n moeilijk proces rond de Omnibus. Ik zou alsnog die
vragen beantwoord willen hebben. Het zijn er een stuk of vier. Ik kan ze opnieuw voorlezen
of ik kan ze opnieuw schriftelijk doorgeleiden via de PA, maar het heeft onder andere
te maken met de letterlijke tekst die de Staatssecretaris heeft uitgesproken en de
stemverklaring die was gedaan. Ziet het kabinet op EU-niveau kans om alsnog een fatsoenlijk
impactassessment te laten maken door wetenschappers? Klopt het dat er sprake was van
een blokkerende minderheid, waardoor het mandaat niet werd verleend? Klopt het dat
Nederland daar niet aan heeft meegedaan?

De voorzitter:

Volgens mij is uw verzoek helder. Graag een volledig antwoord op die brief. Komt dat
nog in het debat aan de orde, Staatssecretaris?

Staatssecretaris Erkens:

Ik zal kijken wat ik dadelijk hiervan kan meenemen in mijn inleiding.

De voorzitter:

Heel goed. Heel veel dank. Dan gaan we snel beginnen. Ik begin bij de heer Vermeer
van BBB.

De heer Vermeer (BBB):

Dank u wel, voorzitter. We hebben hier natuurlijk een debat over de Landbouw- en Visserijraad,
maar er komt net een bericht op de NOS binnen over wat bronnen gemeld hebben over
het Catshuisoverleg gisteren. Als ik dit lees, vraag ik me af wat ik hier nou precies
moet doen vandaag. Want hebben wij nog wel een landbouwsector over een aantal jaren?
Maar ik zal toch proberen om mij door die emotie heen te focussen op wat we hier voor
hebben liggen.

Voorzitter. Onze vissers varen door een periode van grote onzekerheid, door de fors
gestegen gasolieprijzen, maar ook door alle nieuwe ruimtelijke natuurclaims op zee
en de schokkende conceptbeheerplannen van Rijkswaterstaat voor de Waddenzee. Voor
veel vissers is de rek er simpelweg uit. Zeker binnen de garnalenvisserij is de situatie
buitengewoon zorgelijk. Vissersschepen liggen de komende drie weken stil, omdat varen
nauwelijks rendabel is. Dat raakt niet alleen de vissers, maar ook hun gezinnen en
de leefbaarheid van visserijgemeenschappen. BBB waardeert de inzet van de Staatssecretaris
om de gevolgen van de hoge gasolieprijzen voor de sector te verzachten, maar kan de
Staatssecretaris ook aangeven op welke termijn de sector duidelijkheid kan verwachten
over mogelijke steunmaatregelen? Is hij bereid hierover op korte termijn met de sector
in gesprek te gaan?

Voorzitter. BBB is verheugd dat er daadwerkelijk weer stappen gezet worden richting
de terugkeer van de pulsvisserij. Dankzij onze aangenomen moties kunnen Nederlandse
vissers straks daadwerkelijk weer met de puls vissen, al is de weg naar volledige
terugkeer nog lang. Juist deze innovatieve techniek kan bijdragen aan een lager brandstofverbruik
van de visserij.

Voorzitter. Het rondetafelgesprek over de toekomst van de visserij met professor Jaap
van der Meer heeft veel losgemaakt. Net voor dit debat kregen wij ook nog een brief
hierover. We zien dat natuurdoelen worden beoordeeld aan de hand van referentiewaarden
die gebaseerd zijn op opgehoogde maximale aantallen uit het verleden of aangenomen
theoretische streefbeelden. Maar de natuur werkt niet zo. Ik dacht net: hoe kunnen
we nou aan burgers duidelijk maken wat hier gebeurt? Nou, dit is eigenlijk een soort
model dat zegt: in de laatste 30 jaar heeft Vitesse een keer als hoogste notering
de derde plaats in de eredivisie gehad; vanaf nu gaan we dat als eis stellen, maar
we zeggen ook dat alle andere ploegen die in die periode net zo hoog of hoger gestaan
hebben, dat ook moeten doen. Die punten kunnen alleen maar verdeeld worden in de competitie,
dus dit gaat nooit lukken, net zoals dat de ene diersoort de andere ook altijd zal
verdringen in de natuur.

Natuurlijke systemen kennen pieken en dalen. Dat zien we ook in de Waddenzee. Er wordt
geconstateerd dat bepaalde vogeldoelen niet behaald worden en er wordt gekeken aan
welke knoppen de overheid kan draaien. Rijkswaterstaat kan iets doen aan rust, recreatie
of visserij. En dan gaan ze concluderen dat er maar meer gebieden gesloten moeten
worden. Maar als je de oorzaak niet kent, weet je ook niet of de maatregel effect
gaat hebben. Is de Staatssecretaris bereid ervoor te pleiten dat knelpunten in natuurdoelstellingen
worden onderbouwd? Is de Staatssecretaris het met BBB eens dat, voordat ingrijpende
maatregelen zoals gebiedssluitingen worden genomen, vooraf inzichtelijk gemaakt moet
worden welk aantoonbaar ecologisch effect die maatregel naar verwachting zal opleveren?
Erkent de Minister dat wij bij de beantwoording van onze Kamervragen over de BISI-methode
en het rapport Rottum met een kluitje in het riet zijn gestuurd? Nederlandse vissers
verdienen beleid dat gebaseerd is op feiten, metingen – niet op meningen – en aantoonbare
effecten. Alleen zo houden we draagvlak overeind.

Voorzitter. De kunstmestprijzen rijzen de pan uit. Boeren betalen zich blauw, terwijl
ze gewoon waardevolle dierlijke mest op het eigen erf beschikbaar hebben. En wat doet
Brussel? Een noodfonds optuigen, weer honderden miljoenen euro’s rondpompen. BBB zegt:
doe eens normaal. Er ligt een veel goedkopere, veel logischere oplossing voor de hand:
verruim die knellende 170 kilonorm voor dierlijke mest.

De voorzitter:

Rond u af?

De heer Vermeer (BBB):

Ja. Laat boeren hun eigen mest beter benutten. Dat is beter voor de kringloop, beter
voor de boer en beter voor de belastingbetalende burgers en ondernemers, en, voor
wie het ook nog belangrijk vindt, slecht voor Rusland.

Dank u wel.

De voorzitter:

Dank u wel, meneer Vermeer. De heer Lohman van het CDA.

De heer Lohman (CDA):

Voorzitter. Kiezen tussen hoofdpijn of buikpijn: zo omschreef ik vorige week de stemmingen
over de Omnibus. Het was met beperkte informatie stemmen over een pakket waar niemand
blij mee is. Het werd hoofdpijn én buikpijn. Het Omnibuspakket lijkt te zijn verworpen
met een blokkerende minderheid. Dat levert wel de broodnodige en door PRO gevraagde
tijdswinst op, maar het maakt de situatie er niet makkelijker op, want de problemen
die het pakket moest oplossen, zijn er nog steeds. Europa faseert terecht schadelijke
chemische middelen uit, maar natuurlijke alternatieven komen niet versneld beschikbaar.
Honderden toepassingen staan in de wachtrij, soms al tien jaar. We kunnen niet laten
gebeuren dat mens, dier en milieu door dit proces nog meer vertraging oplopen. We
moeten zelf aan de slag met wat we wél kunnen doen in Nederland.

Mevrouw Bromet (PRO):

Het gebeurt niet vaak dat ik de dag na een debat nog steeds boos ben. Dat was ik afgelopen
vrijdag wel, na het debat van donderdag. Dat kwam omdat ik een motie had ingediend
om Nederland zich te laten onthouden van stemming. Ik was met name zeer teleurgesteld
in coalitiepartijen die dat niet steunden. Ik dacht: waarom steun je dat nou niet?
Kan de heer Lohman vertellen waarom hij dat niet gesteund heeft?

De heer Lohman (CDA):

We hebben het daar natuurlijk ook over gehad. Uw boosheid had u ook al eerder gedeeld.
Kijk, ik denk dat dit hele proces voor iedereen verschrikkelijk was. Er lag dus een
compromisvoorstel dat wellicht niet beter was dan het oorspronkelijke. Dat heeft de
Staatssecretaris volgens mij ook uitgebreid in zijn beantwoording toegelicht. Voor
mij was het echt een keuze, zoals ik zeg, tussen hoofdpijn en buikpijn. Maar de afweging
is geweest: als we helemaal niet meepraten en er is al een onderhandeling geweest,
dan praten we niet meer mee. Vanuit het vertrouwen in de Staatssecretaris – dat moet
je als coalitiepartij soms misschien ook tegen je eigen gevoelens in opbrengen – is
de keuze die kant op gevallen. Ik ben daar zelf helemaal niet blij mee, dus daar begin
ik mijn introductie ook mee. Ik denk dat we vooral moeten kijken: hoe kunnen we nu,
in de tijd die er is, het voorstel dan beter gaan maken?

Mevrouw Bromet (PRO):

Je zit als Kamerlid, of je nou van een coalitiepartij bent of niet, hier om je eigen
mind op te maken en om de regering te controleren. Ik vind het argument dat je de
Staatssecretaris moet steunen dus niet zo sterk als je denkt dat dat niet de juiste
weg is. Maar mijn vraag aan de heer Lohman is nu: wat hebben wij nu als Nederland
nog voor positie? We waren namelijk al akkoord gegaan, dus we hebben onze hele onderhandelingspositie
weggegeven. Wat kunnen wij nu nog binnenhalen?

De heer Lohman (CDA):

Nou ja, zoals ik probeer uit te leggen, was voor- of tegenstemmen voor mij eigenlijk
allebei een slechte optie. Uiteindelijk moesten we onder tijdsdruk de Staatssecretaris
nog ruimte geven om in de onderhandelingen iets te doen. Ik heb ook dezelfde vraag:
wat kunnen we nu verwachten? Die vraag ga ik zo meteen ook aan de Staatssecretaris
stellen. Gaat dit voorstel überhaupt nog terugkomen en wanneer dan? Mijn voorkeur
is als volgt. We hebben met de Kamer allemaal brede zorgen over de veiligheid van
mensen en milieu. Die kon inderdaad niet gegarandeerd worden. Dat stond in het Ctgb.
Daarmee wil ik ook niet zeggen dat het automatisch een verslechtering is. Ik wil dat
ook wel weer een beetje nuanceren. Het is niet het grootste en slechtste voorstel
dat er ooit is geweest. Nogmaals, mijn vraag aan de Staatssecretaris is ten eerste:
wat gaat er nu gebeuren? Daar hebben we volgens mij allemaal vragen over. Wordt het
weer in stemming gebracht of niet? Hoe kunnen we een fatsoenlijk traject lopen, waarbij
we als parlement mee kunnen beslissen over wat we wel of niet de ondergrens vinden?

De voorzitter:

Dat antwoord was langer dan uw inbreng tot nu toe.

Kamerlid Kostić (PvdD):

We hebben samen met het CDA vastgesteld: dit voorstel moet er op z’n minst voor zorgen
dat de gezondheid van mens, dier en milieu niet achteruitgaat. We hebben geconstateerd
dat dat niet is gewaarborgd. Vervolgens heeft de Partij voor de Dieren het voorstel
gedaan om gewoon het enige juiste te doen: tegenstemmen, waarmee je ook een blokkerende
minderheid kunt creëren. Dat blijkt juist het beste voorstel te zijn geweest, want
er is een blokkerende minderheid ontstaan. Mijn vraag aan het CDA is dus: erkent het
CDA dat de Staatssecretaris gewoon een heel slechte keuze heeft gemaakt in zijn onderhandelingstactiek
en dat we hierdoor eigenlijk 10–0 achterstaan?

De heer Lohman (CDA):

Kijk, ik heb aangegeven dat ik niet ga verdedigen of dit een goed voorstel was. Blokkeren
is denk ik sowieso niet een optie geweest die ik had gevolgd. Ook in een eerder debat
hebben we het met elkaar gehad over de vraag of we het bij voorbaat moeten blokkeren.
Daar zijn wij niet voor geweest. Dat is dus een kleine nuance. Ik ga niet over wat
de Staatssecretaris heeft gedaan, maar ik denk dat we nu moeten kijken hoe we ervoor
kunnen zorgen dat de goede elementen van het voorstel – het voorstel was namelijk
niet alleen slecht – niet tot stilstand komen en dat we een proces hebben waarin we
inderdaad ervoor zorgen dat we uiteindelijk tot een voorstel komen dat niet het niveau
van bescherming van mensen en milieu verslechtert.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Het CDA heeft het over blokkeren, maar het CDA heeft gewoon een motie van de Partij
voor de Dieren gesteund waarin staat: stem tegen dit voorstel als de bescherming van
mens, dier en milieu niet gewaarborgd is. Dat is een feit, dus het CDA heeft al uitgesproken
dat het bereid is om tegen te stemmen. Vorige week was daar een moment voor. Het blijkt
een juiste strategie geweest te zijn om tegen te stemmen, juist om onderhandelingsruimte
te creëren om het een beter voorstel te maken. Is het CDA het met ons eens dat het
nu wel heel moeilijk wordt om aan de oorspronkelijke eis van de Kamer te voldoen om
het voorstel te verbeteren tot op z’n minst het niveau waarop het huidige beschermingsniveau
wordt gewaarborgd? We hebben nu namelijk al voorgestemd.

De heer Lohman (CDA):

Ik denk dat dat echt een andere aanvliegroute is. Blokkeren is voor mij nooit een
optie geweest. We moeten meeonderhandelen. Onder stoom en kokend water hebben we er
toen iets over moeten zeggen. Daar was ik uiteindelijk ook niet blij mee. Mijn vraag
is: wat gaat er nu gebeuren? Gaat het nog heel snel in stemming gebracht worden of
komt er een proces onder voorzitterschap van Ierland? Dan wil ik echt de oproep doen:
hoe zorgen we ervoor dat we tot een gedegen proces komen? Want het voorstel dat er
nu lag, was niet goed genoeg. Dat ben ik volledig met u eens.

De voorzitter:

Vervolgt u uw betoog.

De heer Lohman (CDA):

Ondanks de tegenstellingen die bloot kwamen te liggen in het maatschappelijk debat,
zoals hier ook te zien was, is er volgens mij juist veel overeenstemming te horen,
van ngo tot boer, van links tot rechts. De route van biocontrol, integrated crop management
en natuurlijke gewasbescherming is de enige houdbare route naar een landbouw die gezond,
veilig, weerbaar en productief blijft. Dat vraagt niet alleen de afbouw van chemie,
maar vooral versnelling van wat wél werkt.

Ik heb de volgende vraag aan de Staatssecretaris. Welke onderdelen kunnen we, vooruitlopend
op de Europese besluitvorming, nationaal of in Europees verband aanpakken, zodat deze
niet in de koelkast belanden, maar juist bijdragen aan de versnelling van de transitie
naar een duurzamer gewasbeschermingspakket?

Nog een vraag: kan de Staatssecretaris aangeven hoe hij ervoor gaat zorgen dat de
positieve elementen uit het Omnibusvoorstel, zoals de versnelling van de toelating
van groene en laagrisicogewasbeschermingsmiddelen, niet biocontrol, geen onnodige
vertraging oplopen?

Voorzitter. Dan de visserij. Aanstaande zaterdag is het Vlaggetjesdag in Scheveningen,
een traditie die laat zien dat vis in Nederland niet alleen op het bord hoort, maar
ook in onze cultuur zit. En terecht, want vis is gezond. De hernieuwde Schijf van
Vijf raadt aan minstens één keer per week vis te eten, bij voorkeur vette vis. Over
gehaktballen kunnen we misschien van mening verschillen, maar een haring per week
is eigenlijk het makkelijkste gezondheidsadvies dat er is. Dan moet er wel een sector
zijn die de haring vangt, en die sector staat onder druk. Deze week ontving ik een
brandbrief van verschillende organisaties in de visserij. Herkent de Staatssecretaris
het beeld dat in die brief wordt geschetst dat inhoudelijke zienswijzen en praktijkkennis
vanuit de visserijsector onvoldoende zichtbaar terugkomen in de uiteindelijke beleidsvorming?
Zo nee, waaruit blijkt dan het tegendeel?

Als je de verschillende inbrengen voor dit debat leest, is het toch opvallend dat
de sector en Stichting De Noordzee, die samen aan de uitvoeringsagenda hebben gewerkt,
het fundamenteel oneens lijken te zijn over de ecologische onderbouwing van beleid.
Hoe gaat het Staatssecretaris om met de wetenschappelijke discussie, die zojuist al
is aangekaart, over de besluitvorming over verregaande beperkingen in Natura 2000-gebieden?

Dan twee kortere punten. Het eerste gaat over camerasystemen en de aanlandplicht voor
de kottervisserij. Er zijn vragen over de aanlandplicht bij de kottervisserij. Waarom
wordt er nu al een subsidieregeling uitgerold voor camera’s ter controle van het systeem
voordat een pilot heeft plaatsgevonden? Over het contingentenstelsel: vangstrechten
zijn de toegang tot een publieke hulpbron. De herziening is een kans om ruimte te
maken voor jonge, innovatieve vissers. Welke concrete criteria overweegt de Staatssecretaris
om bij de herziening van het contingentenstelsel instroom van jonge vissers die duurzaam
vissen daadwerkelijk mogelijk te maken?

Dank u wel.

De voorzitter:

Dank aan de heer Lohman. Dan kijk ik naar het lid Kostić.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Voorzitter. De agenda van de Europese landbouwtop laat helaas opnieuw zien hoezeer
Brussel op ramkoers ligt met alles wat onze gezondheid, dieren en natuur beschermt.
Dat zien we bij landbouwgif, dat zien we bij dierenwelzijn en dat zien we bij de visserij.

Ik begin bij de recente ontwikkelingen rondom het Brusselse voorstel voor de Food
and Feed Safety Simplification Omnibus. Vorige week hebben we met verbazing moeten
luisteren naar de argumentatie van de Staatssecretaris om in te stemmen met een voorstel
dat slecht is voor mens, dier en milieu. Ik vraag de Staatssecretaris het volgende.
Erkent de Staatssecretaris dat hij een hele slechte keuze heeft gemaakt door al in
te stemmen met het slechte Omnibusvoorstel en dat hij nu zwakker staat als hij het
voorstel nog wil verbeteren? Kan hij uitleggen waarom Nederland geen onderdeel uitmaakt
van de blokkerende minderheid als we zogenaamd zo kritisch waren op het pakket? Hoe
gaat de Staatssecretaris zich ervoor inzetten dat de eisen die door de Kamer gesteld
zijn worden meegenomen in het pakket? Is hij het met ons eens dat het Cypriotische
voorzitterschap onbehoorlijk heeft gehandeld en dat de onderhandelingen straks verder
moeten gaan onder het Ierse voorzitterschap?

Voorzitter. Terwijl de Kamer moet vechten tegen deze vreselijke Omnibus, die de gezondheid
van mens, dier en milieu schaadt, is de Staatssecretaris aan het lobbyen voor een
nieuwe Omnibus, maar nu voor de visserij, voor opnieuw een afzwakking van de regels
die dier, natuur en uiteindelijk onze toekomst beschermen. Dit is de wereld op zijn
kop. Uit de Europese evaluatie van het visserijbeleid blijkt dat bijna 40% van de
visbestanden nog altijd wordt overbevist en dat de populaties niet zijn hersteld tot
een duurzaam niveau. Dit komt door gebrekkige implementatie en een gebrekkige handhaving
van de regels door lidstaten. De Staatssecretaris neemt geen enkele verantwoordelijkheid
en wil in plaats daarvan een afzwakking. Waarom denkt de Staatssecretaris dat het
antwoord op slechte naleving van regels bestaat uit het afzwakken van die regels?
Je gaat voor mensen die steeds door rood rijden toch ook niet het rode stoplicht vervangen
door een groen licht?

Voorzitter. De sleepnetvisserij behoort tot de meest destructieve vormen van visserij.
Zo verscheen er recent een onderzoek waarin werd aangetoond dat vissen met een sleepnet
het leven op de zeebodem van de Waddenzee verstoort. Kan de Staatssecretaris de Kamer
vlak na het zomerreces een brief sturen over welke gevolgen dit onderzoek heeft voor
zijn beleid?

Voorzitter. De rechter heeft gesteld dat de overheid geen sleepnetvisserij zonder
vergunning meer mag toestaan op de Doggersbank. Waarom procederen de Staatssecretaris
en het kabinet tegen deze rechterlijke uitspraak, die sleepnetvisserij verbiedt? Dat
is vreemd, omdat de Staatssecretaris in het vorige commissiedebat zelf duidelijk heeft
gezegd de sleepnetvisserij pas vergunningen te verlenen als aangetoond is dat dit
geen significante negatieve effecten creëert. Waarom houdt hij zich niet gewoon aan
de wet? Gaat de Staatssecretaris binnen Europa pleiten voor een verdere beperking
van de sleepnetvisserij in beschermde natuurgebieden?

Voorzitter. We hebben het nog niet gehad over de grootste slachtoffers: de vissen.
Ik wil de Staatssecretaris het rapport van onder andere de Dierenbescherming en de
Dierencoalitie overhandigen waarin concrete maatregelen staan om het vissenwelzijn
te beschermen. Die maatregelen zijn jaren geleden al aanbevolen door de Raad voor
Dierenaangelegenheden, maar daar is nog steeds niets mee gedaan. Kan de Staatssecretaris
vlak na het zomerreces in een brief toelichten hoe hij deze adviezen zal oppakken
en hoe hij daarover in gesprek gaat met de schrijvers van dit rapport? We zien gewoon
dat de vissen lijden. Ze worden onverdoofd opengescheurd en ze liggen urenlang te
stikken aan boord. Dat zijn dingen die je niet meer kunt verantwoorden als Nederland.
Neem nou maatregelen. Ik hoop op een positieve reactie van de Staatssecretaris.

Dank u wel.

De voorzitter:

Dank u wel. Dan ga ik door naar de heer Grinwis van de ChristenUnie voor zijn inbreng
in eerste termijn.

De heer Grinwis (ChristenUnie):

Voorzitter, dank u wel. Wat heeft een jonge visser vandaag nog voor toekomst? Als
je aan het begin van je werkzame leven staat, een schip wilt overnemen, misschien
later wel het hele familiebedrijf wilt voortzetten, kun je er dan nog op vertrouwen
dat er over tien of twintig jaar nog toekomst voor je is in de Nederlandse visserij,
dat in onze mooie vissersdorpen de gemeenschap nog springlevend is en dat de eeuwenoude
band met het water leven kan worden gehouden? Generaties vissers hebben in weer en
wind hun brood verdiend en daarmee bijgedragen aan onze voedselvoorziening. De ChristenUnie
zet zich in voor hun perspectief.

Dank aan de Staatssecretaris voor extra steun aan deze sector in deze barre brandstoftijden.
Hoe wordt dat geld op dit moment precies ingezet? Welke brandstofbesparende maatregelen
ziet de Staatssecretaris in de praktijk toegepast worden? Hoe wil hij in vervolg hierop
ook de strijd voor de puls gaan vormgeven en winnen? Er leven namelijk zorgen bij
onze vissers. Bij eerdere subsidieregelingen is een deel van de vissers tussen wal
en schip gevallen, namelijk de vissers die een vissersboot, een kotter, hebben die
in het buitenland staat geregistreerd, terwijl hun onderneming in Nederland is gevestigd
en ze hier gewoon belasting betalen. Is dat verschil dan rechtvaardig? Kan de Staatssecretaris
toezeggen dat ook deze vissers aanspraak kunnen maken op deze subsidieregeling?

Om de toekomst van de visserij veilig te stellen zijn we gebaat bij gezonde ecosystemen,
beheerd met behulp van quota op basis van wetenschappelijk onderbouwde vangstadviezen.
Ja, om tot een goede afweging te komen moeten we bouwen op de wetenschap. De zee gedraagt
zich niet volgens de tekentafels, is weerbarstig en voortdurend in beweging; iedere
visser weet dat. Daarom moeten we oppassen voor de gedachte dat de natuur op zee maakbaar
is of dat herstel altijd betekent dat we teruggaan naar een historische of theoretische
referentie, terwijl er in de tussentijd door allerlei externe factoren veel kan zijn
veranderd. Graag een reflectie van de Minister dan wel Staatssecretaris hierop.

Recent bleek dat de methode die veel wordt gebruikt, de zogenaamde BISI-methode, niet
goed wetenschappelijk is onderbouwd. Deze methode gaat uit van onrealistisch hoge
referentiewaarden, die nooit meer bereikt kunnen worden. De heer Vermeer had het daar
net ook al over. Mijn oproep is: laten we sturen op daadwerkelijke verbetering van
natuur- en visstand. Vanmiddag kwam er een brief van de Minister, waarin hij vooral
zei: we gaan er nog wat langer over praten. Maar als de methode aantoonbaar niet-wetenschappelijk
is, is het dan niet beter om te zeggen: laten we deze methode even parkeren en voor
nu overstappen op methoden die wel stevig wetenschappelijk zijn onderbouwd, zoals
internationaal erkende modellen van ICES?

Voorzitter. Zo worden de mogelijkheden voor vissers steeds verder beperkt. Onlangs
kondigde de Minister aan de hele Hollandse kust te verklaren tot een Natura 2000-gebied.
Natuurlijk moeten we fatsoenlijk omgaan met onze kust, maar is dit een effectieve
en proportionele maatregel? Welke gevolgen heeft dit voor de visserij, energieopwekking
en recreatie? Waarom kan er in dit gebied niet worden uitgegaan van duurzaam medegebruik,
waar historisch goede papieren voor zijn? De Noordzee is immers nu al de meest gereguleerde
zee ter wereld. Is de maatregel echt nodig?

Voorzitter, ten slotte. Je zou het bijna vergeten, maar we praten vandaag ook over
de inzet van de Minister in de EU. Ik ben daarbij benieuwd naar de stimulering van
het ANLb, onder het nieuwe GLB. Ik heb hier in het schriftelijk overleg EU-LVVN vragen
over gesteld. De financiering vanuit het GLB voor ANLb en de eco-regeling staat onder
druk. Dat terwijl inkomenssteun in de vorm van hectarepremies makkelijker wordt gegeven.
Is de Minister bereid in EU-verband te pleiten voor het afschaffen of verlagen van
de verplichte nationale cofinanciering van artikel 10-maatregelen? Welke andere mogelijkheden
ziet hij om in EU-verband te pleiten voor een eerlijke vergoeding voor Agrarisch Natuur-
en Landschapsbeheer?

Tot zover, voorzitter.

De voorzitter:

Dank aan de heer Grinwis. Dan is het woord aan de heer Jansen van de PVV.

De heer Chris Jansen (PVV):

Voorzitter. De Nederlandse visserij, het fundament van onze kustgemeenschappen van
Katwijk en Urk tot Zoutkamp, wordt momenteel systematisch de nek omgedraaid door een
verstikkende deken van Brusselse regels en bureaucratie. Wat de PVV betreft moet de
prioriteit liggen bij onze eigen vissers en onze voedselsoevereiniteit en niet bij
de dramatische groene hobby’s van Eurocommissarissen.

Laten we kijken naar de herziene Controleverordening. Vanaf januari 2026 wordt elke
gram vis die uit het water komt digitaal geterroriseerd. De 50 kilogramvrijstelling
voor het logboek verdwijnt. Elke trip moet tot in het absurde detail geregistreerd
worden. Alsof dat nog niet genoeg is, dreigt Brussel vanaf 2028 met verplicht cameratoezicht
aan boord. De PVV vindt dit een ongekende schending van de privacy van onze vissers.
Waarom worden hardwerkende ondernemers behandeld als potentiële criminelen, die 24/7
in de gaten gehouden moeten worden? Is de Staatssecretaris bereid dit bigbrotherbeleid
in Brussel te blokkeren?

De evaluatie van het EMFAF-fonds is vernietigend. De uitvoeringskosten zijn erg hoog
en het bereik voor innovatie in de visserij is bedroevend laag. Miljoenen gaan op
aan IT-projecten voor handhaving en administratie, terwijl de vloot krimpt. Kan de
Staatssecretaris uitleggen waarom we überhaupt nog aan dit fonds meedoen als het geld
vooral naar ambtenaren en computers gaat in plaats van naar de vissersvloot?

Dan de pulskorvisserij. Dit Nederlandse succesverhaal is door Brussel opgeofferd op
het altaar van Frans protectionisme. We spreken nu over kiwikuilen en andere alternatieven,
terwijl de meest duurzame techniek op de plank ligt te verstoffen. Is het kabinet
al bezig met herintroductie af te dwingen? Welke landen staan hiervoor open? Graag
een update over waar we nu staan.

Ook wil ik het hebben over de Visie op voedsel uit zee. Er wordt gesproken over een
multifunctionele zee, maar visserij moet wijken voor windparken en natuurgebieden.
De PVV ziet een toekomst waarin de visserij de hoofdrol speelt, niet een waar zij
moet wijken voor groene gekkies en onrendabele duurzaamheid. Als het zo doorgaat,
worden we voor onze vis volledig afhankelijk van import van kweekzalm of Aziatische
garnalen. Is er in 2050 nog plek voor een trotse onafhankelijke Nederlandse vissersvloot
of is het kabinet slechts de begrafenis van de sector aan het regisseren?

Voorzitter. Ruim een week geleden ben ik op werkbezoek geweest bij het bedrijf Cornelis
Vrolijk in Scheveningen, een mooi familiebedrijf dat sinds 1880 actief is. We hebben
gesproken over wat hen bezighoudt en welke kansen en bedreigingen zij zien. Daarnaast
heb ik gesproken met vertegenwoordigers van de pelagische visserijsector. Er is onduidelijkheid
of de steunmaatregelen vanwege de torenhoge prijs van diesel ook voor deze ondernemers
gaan gelden. Daarnaast zijn hun visquota onnodig lager geworden omdat de EU heeft
zitten slapen toen Noorwegen, het Verenigd Koninkrijk, de Faeröer en IJsland een groter
aandeel van de makreelquota opeisten. Graag een reactie op beide punten door de Staatssecretaris.
Het kan toch niet zo zijn dat hij de laatste drie familiebedrijven aan hun lot overlaat?

De mosselkwekers in de Oosterschelde hebben te maken gehad met massale sterfte. En
wat doet Nederland? We vragen toestemming aan Brussel om huur kwijt te schelden, en
Brussel zegt simpelweg: nee, want de oorzaak is onbekend. Kunnen we dan helemaal niets
meer zelf beslissen? De geboden energie-efficiencyregeling is een doekje voor het
bloeden dat de acute financiële nood niet oplost.

Als laatste de garnalensector. Die wordt geconfronteerd met de saneringsregeling die
feitelijk de vernietiging van een derde van de vloot betekent. Ondertussen worden
de vissers die overblijven, gedwongen tot investeringen in black box-systemen en SCR-katalysatoren,
terwijl ze niet eens weten of hun natuurvergunning standhoudt bij de rechter. Het
is vissen in totale onzekerheid. De PVV eist dat de voedselzekerheid zwaarder weegt
dan de dwingende eisen van de Habitatrichtlijn, die onze visgronden in visvrije zones
verandert. Graag een reactie van de Staatssecretaris.

De voorzitter:

Dank aan de heer Jansen. Meneer Flach, SGP.

De heer Flach (SGP):

Dank u wel, voorzitter. Het is op de kop af tweeënhalf jaar geleden dat mijn voorganger
Roelof Bisschop het visserijdossier overdroeg. De visserij liet hem echter niet los.
De mooie uitvoeringsagenda Voedsel uit Zee die onder zijn leiding tot stand is gekomen,
vraagt om actie. Een hoofdpunt is het borgen van ruimte voor voedselwinning op zee.
Een dikke streep eronder. Hoe gaat het kabinet daaraan bijdragen? De druk op de Noordzeevisserij
is enorm. Tot 2030 is er al 10% tot 15% vangst- en inkomensverlies.

Het aantal windparken neemt daarna alleen maar verder toe. Nu wil de Minister ook
nog de hele Hollandse kust aanwijzen als Vogelrichtlijngebied. Hier maak ik me grote
zorgen over. Wat gaat dat betekenen? Deze vraag stel ik tegen de achtergrond van een
dieperliggend probleem, dat al het natuurbeleid raakt, of het nu om het Waddenzeebeheerplan
gaat of de Doggersbankvergunning. Te vaak worden theoretische maxima als uitgangspunt
genomen waardoor de visserij als bad guy snel aan het kortste eind trekt. Dit werd
recent heel scherp neergezet door professor Van der Meer. Nederland grijpt vaak naar
de zogenaamde BISI-methodiek om zee-ecosystemen te beoordelen. Het jaar waarin de
meeste exemplaren van een soort werden aangetroffen, is dan de referentie. Wetenschappers
geven aan dat je ook kunt kiezen voor een gemiddelde waarde. In het eerste geval scoren
vissoorten zeer ongunstig. In het tweede geval scoren ze matig ongunstig en bijna
groen. De Minister lijkt het weg te wuiven. Ja, er staat hier «Minister», maar het
gaat in dit geval om de Staatssecretaris. In de praktijk maakt dit wel een verschil.
Vorig jaar ging een vergunning onderuit, mede vanwege de overstap op de BISI-methodiek
waardoor de rechter veronderstelde dat er sprake was van verslechtering. Dit zat helaas
ook zo in de Habitatrichtlijnrapportage. Erkennen de bewindslieden de impact van dit
soort beslissingen? En hoe gaan ze zorgen voor een meer realistische koers? Kortom,
hoe gaat het kabinet de ruimte voor voedselwinning op zee borgen, op papier en in
de praktijk?

Dan de nadeelcompensatie voor pulsvissers. De Staatssecretaris buigt zich naar de
rechterlijke uitspraken over nadeelcompensatie voor ex-pulsvissers. Zij hadden geïnvesteerd
in de toekomst, maar kregen de pin op de neus. Hoe gaat de Staatssecretaris dit oppakken?
Wanneer horen deze vissers meer? En kan de Staatssecretaris ons ook even meenemen
in zijn aanpak om in Europa de pulskor weer bespreekbaar te maken? Goed dat hij zich
inzet voor een beter werkbaar Europees visserijbeleid. Ik zie dat Brussel fors wil
bezuinigen op het visserijfonds. Tegelijkertijd worden vissers en innovaties als de
pulskor gedwarsboomd en is modernisering van de vloot nodig. Gaat de Staatssecretaris
deze discrepantie aankaarten?

Op kotters werken ook buitenlandse werknemers omdat Nederlandse jongeren de visserij
steeds minder aantrekkelijk vinden. Het grote knelpunt is dat buitenlandse werknemers
voor werk binnen de 12 mijlszone een tewerkstellingsvergunning moeten hebben. Dat
zorgt voor gedoe en onzekerheid. Andere scheepvaartsectoren hebben een vrijstelling.
Wil het kabinet dit ook voor de visserij regelen?

Dan komen we bij de rivierkreeften. Die moeten op grote schaal weggevangen kunnen
worden. De Staatssecretaris gaat naast beroepsvissers ook waterschapsmedewerkers ruimte
geven om met selectief vistuig rivierkreeften te vangen. Ook dan komen waterschappen
handen tekort. Wordt met hen gekeken naar ruimte om onder voorwaarden hobbyvissers
in te schakelen? Ik mis hier het urgentiebesef.

Tot slot, voorzitter, de landbouw. Brussel heeft het budget in de landbouwcrisisreserve
bijna verdubbeld. Hoe gaan de bewindslieden ervoor zorgen dat de Nederlandse boeren
hier gebruik van kunnen maken? Voor de langere termijn heeft Brussel minder op met
de landbouw. Zo wil de Europese Commissie het budget voor producentenorganisaties
ten laste laten komen van de nationale GLB-envelop. Gaat de Minister dit voorkomen?
De SGP heeft daarnaast grote moeite met de grootschalige import van kooieieren uit
Oekraïne. Het is een ongelijk speelveld voor onze pluimveehouders. Het land verdient
steun, maar dan graag op een andere manier. Dit is geen fair trade. Wil de Minister
dit aankaarten?

Tot zover.

De voorzitter:

Dank aan de heer Flach. De heer Boomsma.

De heer Boomsma (JA21):

Dank u wel, voorzitter. Mensen vissen al tienduizenden jaren en wat ons betreft gaan
ze daar ook nog tienduizenden jaren mee door, op zee en op onze binnenwateren.

Ten eerste complimenten voor de inzet voor de pulsvisserij. Het is heel goed dat dat
nu serieus wordt opgepikt. Het blijft natuurlijk te zot voor woorden dat die techniek
niet zou kunnen. Het is gewoon beter voor de natuur, het bespaart energie en het is
ook beter voor de vissers, dus dat moet gewoon terugkomen.

Dan nog even over de onderhandelingen die nu gaande zijn tussen de EU en Mauritanië.
Dat dreigt nu niet goed te gaan. Hoe gaat de Staatssecretaris ervoor zorgen dat daar
een goede deal uit rolt, ook voor Nederlandse vissers, met voldoende vangstmogelijkheden
en goede zones voor ons? Dat vergt nu aandacht.

Dan over de historische havens, de aanlandhavens. Er is een heel stel havens waar
al heel lang elke week vis wordt gelost. Een paar maanden geleden werd opeens besloten
dat dat niet meer kon en begon het boetes te regenen. JA21 heeft daarover een motie
ingediend, maar nu wordt nog steeds een aantal havens afgewezen. Die zouden niet voldoen
aan de regels. Vissers zouden dan maar gewoon moeten doorvaren, maar door wind en
weer op het IJsselmeer kan dat soms niet of is dat gewoon gevaarlijk. Waarom zou je
eigenlijk niet gewoon vis mogen lossen in Holwerd, Makkum of Stavoren? Ik wil de Staatssecretaris
graag verzoeken om hierover nogmaals in gesprek te gaan met de vissers die het betreft.
Volgens mij kun je hier gewoon uit komen.

Dan over de paling. Dat blijft natuurlijk een fascinerende vis. Aristoteles vroeg
zich al af hoe die zich in hemelsnaam voortplant. Dat was 2.000 jaar een mysterie.
Het is eigenlijk nog steeds een mysterie. Maar we moeten er natuurlijk hoe dan ook
voor zorgen dat die populatie zich gaat herstellen. Dat kan alleen als de migratieroutes
gewoon op orde zijn. Het lijkt er nu op dat veel van die palingen worden geknakt.
Het gaat om mechanische schade door schroeven en gemalen. Dat blijkt uit observaties
van de sportvisserij. Wordt dat nu onderzocht? Kan de Staatssecretaris dat meenemen?
We moeten sowieso zo veel mogelijk van die obstakels verwijderen. Kan dat worden meegenomen
in de uitvoering van onze eerdere motie daarover? Kijk ook naar überhaupt de invloed
van waterbeheerkunstwerken op de overleving van de schieraal.

Dan de aanwijzing van de Hollandse kust als Natura 2000-gebied. Ik heb daar nog geen
duidelijke onderbouwing van gezien. Ik heb twee stukken daarover gelezen. Dat zou
verplicht zijn op grond van de Vogelrichtlijn. Ik wil daar graag een second opinion
op. Ik denk dat het sowieso goed is om dat ontwerpbesluit niet ter inzage te leggen
voordat de Kamer zich daarover heeft kunnen buigen. Ik vind sowieso dat er dan een
extra lange periode zou moeten komen, als het al ter inzage wordt gelegd. Maar goed,
laten we het eerst in de commissie bespreken. Ik vind ook sowieso dat we het Natuurplan
ook even in deze commissie moeten bespreken, voordat het definitief naar Europa gaat.

Dan de hele discussie over de staat van de natuur in de Waddenzee en elders. Het is
gewoon heel treurig dat dingen zo op scherp worden gesteld dat de vissers en de natuurorganisaties
zo tegenover elkaar komen te staan. Het is ook gewoon onnodig. Je moet daar gewoon
met elkaar uit kunnen komen, maar dan moet je dus wel realistische natuurdoelen en
referenties opstellen en je moet duidelijk en transparant zijn over wat nou de politieke
keuzes zijn. Ik blijf het herhalen: je moet onderscheid maken tussen wat juridisch,
Unierechtelijk verplicht is en wat aanvullende wensen zijn. Dat zit dus ook in hoe
je die referentiewaarden vaststelt. Ik wil daar graag een reactie op.

Ik heb het over de BISI-methode, maar ook over wat men heeft vastgesteld voor de Waddenzee,
dus voor verschillende vissen. Waarom kies je de maxima uit die tijdreeksen voor zo
veel soorten? Waarom doe je dat? Hoe doen andere landen in Europa dat? Welke methodes
gebruiken ze daar? Ik denk dat hoe je die precies vaststelt, uiteindelijk ook een
politieke keuze is. Het is niet zo dat er één neutrale wetenschappelijke keuze is
van welke referentiewaardes je gebruikt. Daar moet je nu eenmaal, gezien de juridische
gevolgen, ook met elkaar over in gesprek. Ik wil dus ook het verzoek neerleggen om
heel transparant en duidelijk aan ons voor te leggen welke keuzes er worden gemaakt
en welke eventuele andere keuzes er mogelijk zijn.

Tot zover.

De voorzitter:

Dank aan de heer Boomsma. Meneer Meulenkamp van de VVD.

De heer Meulenkamp (VVD):

Dank u wel, voorzitter. Voor de VVD staat voorop dat natuurherstel zorgvuldig, proportioneel
en op basis van robuuste wetenschappelijke inzichten moet plaatsvinden. Recent heeft
hoogleraar Jaap van der Meer – hij is vandaag al een aantal keer genoemd – tijdens
een rondetafelgesprek aandacht gevraagd voor de wijze waarop de ecologische toestand
van de Noordzee wordt beoordeeld. Hij plaatst kanttekeningen bij de BISI-methode,
die onder meer wordt gebruikt binnen het natuurherstelbeleid. Hij wees op andere indicatoren.
De VVD heeft vandaag kennisgenomen van de reactie van de Minister op de positionpaper
van de heer Van der Meer. De Minister geeft aan dat hij aanleiding ziet voor een vervolgtraject
rondom de wetenschappelijke onderbouwing van de indicator. Kan de Minister vertellen
welke concrete vragen hij in het aangekondigde vervolgtraject wil gaan onderzoeken?
Hoe borgen de Staatssecretaris en de Minister dat beleidskeuzes worden gebaseerd op
een zo volledig mogelijk wetenschappelijk beeld? Dat is in onze ogen toch wel de essentie
van het beleid.

Daarnaast ziet de VVD kansen om de kennis en praktijkervaring van de vissers beter
te benutten. Welke mogelijkheden ziet de Staatssecretaris om de visserijsector zelf
nadrukkelijker te betrekken bij de monitoring van visbestanden en de staat van de
natuur op zee?

Voedselzekerheid. Vis, schaal- en schelpdieren vormen een hoogwaardige bron van eiwitten
en essentiële voedingsstoffen en kunnen een belangrijke rol spelen in een toekomstbestendige
voedselvoorziening. De seafoodsector – zo noemen ze zichzelf – beschikt over veel
kennis en innovatiekracht. Juist in een wereld waar voedselzekerheid steeds belangrijker
en actueler wordt, verdient deze sector wat de VVD betreft een volwaardige plaats
in het bredere debat over de voedselvoorziening van de toekomst. Daarom vraagt de
VVD de Staatssecretaris welke mogelijkheden hij ziet om seafood nadrukkelijker te
betrekken bij toekomstige analyses, scenario’s en rapportages over voedselzekerheid.
Tot nu toe komt deze sector daar eigenlijk niet in voor.

De Nederlandse ondernemers in de groente- en fruitsector ontvangen een EU-subsidie
voor gezamenlijke investeringen in kwaliteit en verduurzaming. In 2025 ging het om
een bedrag van 165 miljoen euro, betaald uit een apart Europees potje, los van het
Nederlandse GLB-budget. De VVD kijkt kritisch naar het voorstel van de Europese Commissie
om deze steun voortaan te financieren uit het nationale GLB-budget. Deelt de Minister
deze zorg dat dit voorstel ten koste kan gaan van andere onderdelen van het GLB en
is hij bereidt zich in Brussel in te zetten voor behoud van aparte Europese financiering
voor deze steun?

Een laatste kopje over kunstmest. De spanningen in het Midden-Oosten laten zien hoe
kwetsbaar onze voedselproductie kan zijn voor geopolitieke ontwikkelingen. Hogere
energieprijzen werken direct door in de kosten van kunstmest en raken daarmee niet
alleen de Nederlandse boeren, maar uiteindelijk iedere consument in Nederland. De
VVD vindt het daarom positief dat de Europese Commissie kijkt naar de inzet van de
landbouwcrisisreserve. Voor Nederland gaat het om een bedrag van circa 23 miljoen
euro. Het is in onze ogen van belang dat deze eventuele steun snel en uitvoerbaar
bij onze boeren terechtkomt. Voor de VVD lijkt een uitkering via de basisbetaling
een logische route. Dat is eenvoudig, uitvoerbaar en kent beperkte administratieve
lasten, zowel voor de boeren als voor de RVO. Kan de Minister aangeven hoe hij hierover
denkt?

Dank u wel.

De voorzitter:

Met veel dank aan de heer Meulenkamp. Mevrouw Vellinga-Beemsterboer van D66.

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66):

Dank u wel, voorzitter. We hadden al geconstateerd dat visserij een groot onderdeel
is van de agenda in de komende Landbouw- en Visserijraad. Daarom zoom ik daar in mijn
bijdrage ook op in. Nederland is namelijk een land van visserij. Al eeuwenlang varen
Nederlandse vissers de zee op. Meerdere van ons hebben dat al gezegd. Maar Nederland
is ook een land van verandering, van innovatie. Ook dat is al gezegd. Waar wij ooit
nog met een hengel of een klein roeibootje te werk gingen, varen er nu hyperefficiënte
boomkorkotters. Helaas is dit niet zonder gevolgen voor de natuur. Daarom is het nu
hoog tijd om onze innovatiekracht in te zetten voor een duurzame toekomst van de visserij,
juist zodat we over honderd jaar nog steeds de Noordzee op kunnen varen en met een
net vol vis terug kunnen keren.

Er zijn ook veel vissers aan hard aan de slag om dit waar te maken. Ik sprak vorige
week met Stefan, een jonge visser uit de kop van Noord-Holland. Hij komt uit een familie
die al meer dan 200 jaar vist en wil dat graag doorzetten, maar wel op een toekomstbestendige
manier, zodat ook zijn kleinkinderen visser kunnen worden, mochten ze dat willen.
Stefan, en met hem talloze andere jonge vissers, staan te popelen om te werken aan
de visserij van morgen. Laten we hun dan ook de kans bieden dit mogelijk te maken.
Daarom wil ik het precies daarover hebben: de visserij van morgen, het contingentenstelsel
en de kansen van innovatieve aquacultuur.

We moeten deuren openen in plaats van sluiten voor innovatieve vissers zoals Stefan.
Het is dus belangrijk om verdere innovatie te stimuleren en het gebruik van bestaande
duurzame visserijtechnieken aan te moedigen. Het belangrijkste hierbij is dat innovatieve
vissers voldoende zekerheid krijgen dat er in de visserijvloot van de toekomst ook
voldoende plek voor hen is. Wat is in de visie van de Staatssecretaris de optimale
verdeling van verschillende voedselbronnen uit zee? Hoe stuurt hij hierop? Hoe stimuleert
de Staatssecretaris dat visserijtechnieken die een kleinere ecologische impact hebben
een groter aandeel van onze vangst op zullen leveren ten opzichte van schadelijke
technieken als bodemberoerende visserij?

Voorzitter. Om deze weg naar een duurzamer visserijsysteem vorm te geven, zijn bepaalde
veranderingen nodig. De Staatssecretaris werkt aan de broodnodige herziening van het
huidige Nederlandse systeem voor visrechten, oftewel het contingentenstelsel. Deze
herziening biedt dan ook een perfecte kans om zulke veranderingen teweeg te brengen
en echte kansen te creëren voor een nieuwe generatie vissers. Ook hierover heb ik
een aantal vragen.

De voorzitter:

Voordat u die vragen stelt, heeft u een interruptie van de heer Flach.

De heer Flach (SGP):

Een beetje een opendeurvraag, maar ik stel hem toch. Ik luisterde goed naar het betoog
van mevrouw Vellinga over de bodemberoerende vistechnieken. Ik ga er dus van uit dat
ook D66 de pulskor als de innovatie ziet waarvoor we moeten strijden, ook in Europees
verband.

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66):

Die vraag had ik natuurlijk wel een beetje verwacht. Pulskor is niet de enige innovatie
die mogelijk is. Wij zien dit als een stap binnen een programma van steeds meer innovatievere
en duurzamere visserijtechnieken. Pulskorvisserij brengt nog steeds schade toe aan
de zeebodem. Er zijn nog steeds heel veel dingen op aan te merken. We willen dus dat
het daar niet stopt en willen verder kijken naar wat we nou echt kunnen doen om te
zorgen dat je voor de langere termijn een duurzame visie voor de visserij kan neerzetten.
Het stopt niet bij de pulskor.

De heer Flach (SGP):

Toch minder een open deur dan ik had gehoopt, want hier ligt al een innovatie die
klaar is. Tot grote frustratie en met bijna traumatische gevolgen is die op de plank
komen te liggen in visserijgemeenschappen. Om überhaupt nog te praten over innovatie,
zul je toch eerste die no-brainer van die plank moeten halen. Je zult moeten zien
dat dit zo beperkt bodemberoerend is en een enorme besparing op brandstof biedt om
te kunnen besluiten dit in ieder geval eerst te doen. Dat je daarna niet stopt met
nadenken, prima. Maar zullen we met elkaar afspreken dat we deze innovatie als speerpunt
in de Europese lobby inzetten?

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66):

Ik herhaal: voor ons kan dat wel echt alleen als we ook zicht hebben op hoe we verder
gaan denken. Dat het traumatisch was, snap ik, want vissers hebben hierin geïnvesteerd.
Als Nederland hebben we een beetje meer ruimte genomen en het voor onszelf verpest.
Daarin hebben we wat goed te maken. Als stap richting een meer duurzame visserij staan
wij hiervoor open.

De voorzitter:

Dan ga ik naar de heer Grinwis, want die heeft ook nog een vraag. O, meneer Flach
voor zijn derde interruptie. Prima.

De heer Flach (SGP):

Ik wilde ’m afronden met de opmerking dat het maar een kleine sector is. Als we hier
geen comfort op bieden en als we dit niet terughalen als het vis-ei van Columbus gaat
er in die sector nooit meer bereidheid komen om te innoveren. Als het zo makkelijk
onder je vandaag getrokken kan worden, waarom zou je als kleine sector dan nog zo
je nek uitsteken en op zoek gaan naar nieuwe technieken? Ik denk dat het zelfs randvoorwaardelijk
is om te komen tot innovatie in de toekomst.

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66):

Dat was een statement.

De voorzitter:

Heel goed. Meneer Grinwis, statement of vraag?

De heer Grinwis (ChristenUnie):

Aansluitend op collega Flach vind ik de reactie van collega Vellinga wat terughoudend.
Beseft zij wel dat er 35 jaar onderzoek in de pulskor zit en dat, nadat pulskor uit
kinnesinne door het Europees Parlement is verboden, er nog maar enkele tientallen
boomkorkotters resteren? Als we deze innovatie niet omarmen, hebben zij het nakijken
en is straks misschien de operatie van mevrouw Vellinga geslaagd, maar de patiënt
overleden.

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66):

We gaan er natuurlijk niet voor om de patiënt te laten overlijden. Dat u zegt dat
er 35 jaar onderzoek aan vooraf is gegaan, laat zien hoe belangrijk het is dat we
met z’n allen gaan inzetten op een bredere toekomstvisie en een langetermijntoekomstvisie.
Ik hoor meerdere mensen zeggen dat als wij toekomst willen voor de visserij, we moeten
ontwikkelen. Het moet dan niet 35 jaar gaan duren voordat nieuwe ontwikkelingen in
de praktijk worden gebracht. Daar pleit ik hier voor. We moeten niet stoppen bij de
ontwikkeling die we al hebben en denken: «Mooi, die hebben we. Laten we die inzetten
en dan gaan we rustig nog eens 35 jaar nadenken». Nee, er moet een langetermijnvisie
komen te liggen waarbinnen pulsvisserij een stap op de ladder is, maar niet het einde
van de ladder.

De heer Grinwis (ChristenUnie):

Natuurlijk is het niet het einde van alles en moeten we niet op onze lauweren rusten
tot de pulskor weer terug is. Ik vraag begrip van mevrouw Vellinga, en wil haar dit
ook meegeven voor haar afwegingen, voor het feit dat het niet eenvoudig is om in zo’n
kleine sector een innovatieprogramma draaiende te houden en daar animo voor te houden.
Vissers moeten op hun schip allerlei zaken toestaan. Als ze op een gegeven moment
een succesvolle innovatie hebben – wat geen sinecure is blijkens de 35-jarige ontwikkeling
van de pulskor – die vervolgens bij de handen wordt afgebroken door een of andere
autoriteit, in dit geval het Europees Parlement die het werk onmogelijk maakt, is
dat niet eenvoudig. Ik zou graag iets meer besef willen zien van hoe ingewikkeld het
is om in zo’n klein sector nog een grensverleggende nieuwe innovatieroute te beginnen
als je die oude innovatie, die fantastisch is, niet mag toepassen. Dat is wat ik aan
D66 en het kabinet wil meegeven: blijf met extra visie en vaart strijden voor oude
innovaties die er al zijn en voor nieuwe innovaties die nog onbekend zijn.

De voorzitter:

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer, u rondt af denk ik.

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66):

Ik hoorde meer een statement dan een vraag. De heer Grinwis vindt mij aan zijn zijde
in het besef dat dit een kleine sector is die een grote ontwikkeling moet doormaken.
Dat zien wij ook. Juist daarom is het zo belangrijk dat wij als overheid de juiste
randvoorwaarden scheppen. Maar ik pleit er, nogmaals, wel voor dat we hier breed naar
kijken. Er zijn jonge, innovatieve, vissers, die buiten de gebaande paden durven te
denken en die niet alleen durven te denken in wat we hadden en hoe we daaraan kunnen
sleutelen, zodat we het zo veel mogelijk kunnen behouden. Het zijn vissers die denken:
wat als ik het helemaal anders ga doen; wat heb ik dan nodig en wat moet er dan mogelijk
worden gemaakt? Ik sluit mij aan bij de oproep aan de Staatssecretaris: hoe kunnen
we dat mogelijk gaan maken en hoe kunnen we ervoor zorgen dat we dat vanuit Den Haag
gaan ondersteunen, zodat de visserij een supermooie toekomst tegemoet kan gaan?

De voorzitter:

Het lid Kostić wil hier graag een vraag over stellen.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Ja, toch wel. Het gaat hier heel vaak over de vissers – dat is uiteraard terecht –
maar het gaat eigenlijk nooit over de vissen. Dat zijn toch de slachtoffers. Er worden
ongeveer 4 miljard vissen per jaar gevangen door de Nederlandse vissers. Dat gebeurt
met brute kracht. Ze worden onverdoofd opengesneden, de ruggengraat wordt van de hersenen
gescheiden, ze stikken langzaam. Soms lijden ze urenlang aan boord. Vreselijk. We
hebben van onze eigen Raad voor Dierenaangelegenheden te horen gekregen dat daar echt
meer wettelijke bescherming voor moet komen. Kan ik D66 aan onze zijde vinden om de
Staatssecretaris op te roepen om nu echt, na al die jaren wachten en weinig doen,
met maatregelen te komen om de vissen te gaan beschermen?

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66):

Dit is voor mij onderdeel van de ontwikkeling die we in de visserijsector zien. Ik
vind het heel mooi dat Partij voor de Dieren, bij monde van lid Kostić, hier zo nadrukkelijk
om vraagt. Ik vind ook dat de Staatssecretaris al goed heeft aangegeven dat hij hiernaar
gaat kijken. Dit lijkt me iets heel moois om aan te moedigen. Laten we kijken hoe
we de visserijsector diervriendelijker kunnen maken.

De voorzitter:

Vervolgt u uw betoog.

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66):

In 2022 is de herziening van het contingentenstelsel aangekondigd. Op welke termijn
verwacht de Staatssecretaris dat deze herziening volledig uitgevoerd kan worden? Kan
de Staatssecretaris toezeggen het nieuwe contingentenstelsel vorm te geven op een
wijze die een toekomstbestendige visie realiseert en meer kansen biedt voor duurzame
en innovatieve vissers? Is de Staatssecretaris bereid om in het nieuwe contingentenstelsel
expliciet ruimte te bieden voor vissers, die experimenteren met nieuwe technieken
om zo innovatie te stimuleren?

Dan nog even aquacultuur. Nederland is een land van verandering. Het is dan ook aan
ons om deze kracht in te zetten voor nieuwe duurzame manieren om voedsel uit zee te
krijgen. Ik ben blij te horen dat de Staatssecretaris de subsidiemodule voor innovatie
in de aquacultuursector heropent, maar volgens mij kunnen we nog meer doen. Daarom
heb ik nog een vraag aan de Staatssecretaris. Op welke wijze werkt de Staatssecretaris
samen met andere Noordzeelanden ter bevordering van de innovatieve aquacultuursector?
Aquacultuur en passieve visserij in windparken hebben naast een economische kant vaak
ook een positieve en natuurversterkende impact, die we zouden moeten stimuleren. Onderzoekt
de Staatssecretaris in dat kader of deze sectoren in aanmerking kunnen komen voor
aanvullende Europese subsidies voor natuurherstel?

Om de visserij voor de toekomst te behouden, moeten we veranderen en ontwikkelen.
De nieuwe generatie vissers, zoals Stefan, staat klaar om deze veranderingen te maken.
Laten we hen daar ook vooral zo goed mogelijk bij ondersteunen.

Dank u wel, voorzitter.

De voorzitter:

Top getimed, mevrouw Vellinga-Beemsterboer, ware het niet dat u nog een interruptie
heeft van het lid Kostić. Het is haar laatste interruptie.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Misschien heb ik het gemist, maar we hebben natuurlijk het nieuws gekregen dat het
kabinet in beroep gaat tegen de uitspraak van de rechter over de vergunningen voor
sleepnetvisserij bij de Doggersbank. Nu weten we dat het slecht gaat met de natuur.
D66 kunnen we aan onze zijde vinden om daarop te wijzen. Vindt D66 ook dat het echt
zonde is van alle tijd, capaciteit en middelen van het kabinet en dus van de belastingbetaler
om in hoger beroep te gaan? Vindt D66 ook dat de uitspraak van de rechter gewoon moet
worden gerespecteerd en dat de natuur moet worden beschermd?

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66):

Ik moet tot mijn schande bekennen dat ik deze uitspraak even niet helemaal scherp
heb. Voordat ik heel veel onzin ga uitkramen, kan ik dat beter direct toegeven. Ik
weet wel dat de Staatssecretaris hierop heeft gereageerd met een uitleg die ik plausibel
vond. Ik ben het wel met u eens dat we natuurlijk hele goede afspraken moeten maken
over die gebieden. Wanneer het afgesloten wordt, is het ook afgesloten. Dat vraagt
wel dat we de visserijsector en de natuursector duidelijkheid geven. Daar vindt u
mij aan uw zijde, zoals u al zei.

De voorzitter:

Dank u wel. Ik kijk naar mevrouw Bromet. U gaat de rij sluiten vandaag.

Mevrouw Bromet (PRO):

Dank u wel. Net in een interruptie met de heer Lohman had ik het erover dat ik de
dag na het debat nog zo boos was. Ik dacht: hoe komt dat nou? Ik denk dat dat komt
omdat wij als Kamer in het voortraject hier wetenschappers hadden uitgenodigd die
zeiden: doe dit niet met die Omnibus in Europa. We hadden de avond voor het debat
nog een auteur van een boek die ook zei: doe het niet. Op de ochtend van het debat
kwam het Ctgb-advies dat ook zei: de veiligheid van mens, dier en milieu kan niet
worden gegarandeerd. Dan wordt er na een debat toch voorgestemd.

Zoals ik net al zei, had ik expres een motie ingediend om ons te onthouden van stemming,
zodat we aan tafel zouden blijven en wel invloed zouden hebben. Nu staat Nederland
met lege handen. Wij hebben voorgestemd, dus wij zijn al akkoord met een compromis
dat geen steun verdient. Ik ben heel benieuwd hoe de Staatssecretaris gaat uitleggen
wat er allemaal precies gebeurd is en of hij ook vindt dat hij zelf een inschattingsfout
heeft gemaakt. Ik verwijt het ook mijn collega’s hier. Als je dat allemaal aanhoort
en als je die informatie in het voortraject allemaal krijgt, waarom stem je dan in
godsnaam in met zijn voorstem?

Voorzitter. Ik zal straks, vanavond om 22.00 uur, een motie indienen waarin ik de
Staatssecretaris zal vragen om zijn afkeuring uit te spreken over het proces, want
daar is in ieder geval niemand gelukkig mee geweest. Ik denk dat we het daarover eens
zijn, maar daar moeten we natuurlijk wel iets mee doen. Ik ben benieuwd naar de antwoorden
van de Staatssecretaris over vorige week.

Dan over de visserij.

De voorzitter:

Mevrouw Bromet, voordat u verdergaat heeft u een interruptie van de heer Vermeer.

De heer Vermeer (BBB):

Is mevrouw Bromet het met mij eens dat de keuze om voor te stemmen bleek uit de stemmingen
in de Tweede Kamer en dus gewoon een democratisch besluit was?

Mevrouw Bromet (PRO):

Ja, maar daar was ik helemaal niet blij mee. Als je Kamerlid bent en bent aangesteld
om de regering te controleren, als je een heel circuit optuigt van wetenschappers
die een advies geven en een auteur van een boek uitnodigt en als het Ctgb een advies
geeft, dan begrijp ik niet dat je blind achter de Staatssecretaris aanloopt. Daar
waren mijn kritiek en mijn woede op gericht.

De heer Vermeer (BBB):

Zou mevrouw Bromet in overweging willen nemen dat er ook Kamerleden zijn die gewoon
zelf een besluit nemen en dat niet laten afhangen van wat de Staatssecretaris daarvan
vindt? Zij nemen gewoon hun politieke verantwoordelijkheid om adviezen te wegen in
plaats van dat ze welk advies dan ook blind overnemen.

Mevrouw Bromet (PRO):

Ten eerste weet ik niet wat de weging is als je alleen maar adviezen krijgt om iets
niet te doen en het dan wel doet. Daarin zie ik geen weging. Ik ben de eerste die
zal betogen dat wat wij hier dagelijks doen een politieke belangenafweging is. Als
ik kijk naar dit belang, het belang van de gezondheid, het belang van het milieu en
het belang van de dieren in Nederland, dan kan ik me haast niet voorstellen dat je
zegt: wij kiezen voor het belang van de chemische industrie. Dat heb ik de voorstemmers
ook niet horen zeggen, en ook niet: wij kiezen voor het belang van de boeren omdat
wij denken dat de boeren daarmee geholpen zijn. Er is gekozen voor «ik wil de Staatssecretaris
niet afvallen» of «ik vertrouw de Staatssecretaris». Dat is ook hardop gezegd. Dat
is niet hoe ik in de politiek zit, ook niet als ik ooit in een coalitie kom. Ik ben
hier om mijn eigen afweging te maken. Ik vind dat een gevaarlijke ontwikkeling. Ik
hoop dat dat een les is, ook voor de Kamerleden die volgens mij deze vergissing hebben
gemaakt.

De heer Chris Jansen (PVV):

Ik vind dat gemopper nu best raar, want volgens mij zijn er zat partijen die gewoon
hun eigen afweging hebben gemaakt. Onze afweging is dat wij tegenstemmen niet goed
vonden. Ons van stemming onthouden vonden wij ook niet goed. Dan blijft er één andere
keuze over. Daarin hebben wij gewoon een weloverwogen afweging gemaakt. Daar komt
bij dat een deel niet is overgenomen van wat de Kamer in meerderheid had voorgesteld
en wat is meegenomen door de Staatssecretaris naar Brussel. Dat vonden wij een hele
goede zet, want wij waren daartegen. Wij waren dus blij met de minder scherpe aanscherping,
om het zo maar te zeggen. Ook dat was voor ons een overweging om deze stemming op
die manier in te gaan. Ik denk dus dat mevrouw Bromet gewoon moet accepteren dat een
meerderheid iets vindt. Ik heb dat ook heel vaak. Ik vind dat dan ook heel jammer,
maar het is wel de realiteit.

Mevrouw Bromet (PRO):

Ik ben de eerste die meerderheden respecteert, dus daar gaat dit ook helemaal niet
over. Dit gaat over iets anders, waar ik me in het debat ook heel erg aan heb gestoord.
Er zitten hier een heleboel partijen op een rij die er ongeveer hetzelfde in zitten
en helemaal niks zeggen over het belang van gezondheid voor mensen en de angst die
mensen hebben om een ziekte te krijgen als gevolg van bestrijdingsmiddelen, waarvan
we weten dat ze overal zitten. We zitten nu glyfosaat in te ademen! Dat zijn zorgen
waar heel veel Nederlanders mee leven, voor wie wij als volksvertegenwoordigers op
moeten komen. Ik ben daar teleurgesteld en boos over, omdat er een minderheid in de
Kamer is die dat doet. Daar komt ook nog eens bij dat deze hele exercitie totaal mislukt
is, omdat wij het verloren hebben in Brussel. We hebben onze hele onderhandelingspositie
weggegeven door al akkoord te gaan met iets waar nog geen akkoord op is. Ik vind het
dus gewoon een blamage eerste klas! Ik respecteer meerderheden, maar ik mag er wel
iets van vinden.

De voorzitter:

Meneer Jansen heeft nog een vervolginterruptie. Daarna ga ik naar de heer Lohman.

De heer Chris Jansen (PVV):

Volgens mij hebben de partijen die niet voor de moties van Partij voor de Dieren en
PRO hebben gestemd wel degelijk oog voor de gezondheid van mensen. Dat is ook uitgesproken
door alle partijen. Ik durf daar mijn hand voor in het vuur te steken. We hebben dat
ook allemaal gememoreerd. We kijken alleen ook naar het belang van de sector. Als
gewasbeschermingsmiddelen nodig zijn, zijn ze nodig, zeker als er geen biologisch
alternatief is. Nogmaals, ik denk dat mevrouw Bromet gewoon moet accepteren wat er
is gebeurd. Niemand is blij met het proces, zelfs de Staatssecretaris niet. We zijn
weer terug bij af en we zien vanzelf wel wat hier nu het gevolg van is. Ik ga er ook
van uit dat we onder een volgende voorzitter opnieuw met dit verhaal geconfronteerd
worden. Dat geeft ons opnieuw de kans om dingen mee te geven aan de Staatssecretaris
om in Brussel over te kunnen onderhandelen namens Nederland.

De voorzitter:

Ik hoor geen vraag, maar mevrouw Bromet kan kort reageren.

Mevrouw Bromet (PRO):

Het gaat er niet om of je het belangrijk vindt dat mensen beschermd worden. Het gaat
erom of het besluit dat in Brussel genomen wordt een garantie is dat mensen beschermd
worden tegen de negatieve effecten van bestrijdingsmiddelen. Wij hebben de auteur
van een boek hier gehad, die zei dat je die garantie niet hebt omdat in het voorstel
onder andere stond dat de herbeoordeling van stoffen niet vaak genoeg meer plaatsvond,
of soms helemaal niet. Tegelijkertijd hebben we in het verleden gezien dat er stoffen
goedgekeurd zijn waarvan later bleek dat ze helemaal niet zo goed waren en waar mensen
ziek van zijn geworden. Dát is waar ik voor opkom. Ik vind het ontzettend jammer dat
er niet geluisterd wordt naar wetenschappers of naar een boekauteur die hier is geweest.
Er is zelfs niet naar het Ctgb geluisterd. Dat is nota bene een instantie die moet
waken voor dit soort effecten. Het is dieptriest dat ik de PVV alleen maar hoor over
het gebruik van middelen en de PVV zich nooit – ik heb er nog naar gevraagd in het
debat – druk maakt over de gezondheid van mensen.

De voorzitter:

Als de heer Jansen een nieuwe vraag heeft, dan mag hij een interruptie plegen.

De heer Chris Jansen (PVV):

Volgens mij heb ik nog zat interrupties, dus wat dat betreft kan ik nog vrolijk doorgaan,
voorzitter. Maar weet u wat, ik ga de discussie zelf sluiten. Laat maar. Ik ga er
niet eens meer op in, want ik geef mevrouw Bromet alleen maar extra podium. Ik laat
het hier dus gewoon bij. Ik wil wel nog een keer benadrukken dat volksgezondheid voor
ons absoluut van belang is. Dat heb ik meerdere keren uitgesproken. Er wordt net wéér
wat anders beweerd. Ik vind dat werkelijk te onzinnig voor woorden. Maar goed, mevrouw
Bromet gaat over haar eigen woordkeuze.

De voorzitter:

Ik ga naar de heer Lohman.

De heer Lohman (CDA):

Ik heb toch behoefte om kort te reageren. Ik begrijp de woede van mevrouw Bromet heel
goed. Ik heb ook in mijn inbreng aangegeven dat het een ingewikkelde afweging is geweest.
Ik denk toch ook dat mevrouw Bromet en ik net een ander beeld hebben van wat er nodig
is voor de transitie naar een gewasbeschermingsbeleid dat ervoor zorgt dat we geen
of minder negatieve effecten op mens, dier en milieu hebben. Ik heb veel gesproken
met telers die echt behoefte hebben aan de toelating van die groene middelen voor
een heel ander gewasbeschermingssysteem. Er zaten een aantal elementen in die Omnibus
die echt nodig zijn. Nogmaals ... Moet ik tot een vraag komen, voorzitter?

De voorzitter:

Ja.

De heer Lohman (CDA):

Mijn vraag aan mevrouw Bromet is: hoe kunnen we ervoor zorgen dat we, als we dit achter
ons hebben gelaten, in Nederland gezamenlijk werken aan een aanpak, die volgens mij
veel overeenkomsten heeft, en samen tot een systeem van gewasbescherming komen met
minder impact op mens, dier en milieu? Wat is ervoor nodig om weer in een samenwerkingsstand
te komen?

Mevrouw Bromet (PRO):

Dank voor deze vraag, want die is heel belangrijk. Ik kan er ook een heel goed antwoord
op geven. In de discussie die we hebben gehad over het steunen van de Omnibus zijn
het sneller toelaten van groene middelen, waar wij ook een voorstander van zijn, en
het gebrek aan herkeuring van bestaande middelen allemaal op één hoop gegooid. Er
is gezegd: als je die herkeuringen maar op de lange baan schuift, dan heb je meer
capaciteit over om die groene middelen goed te keuren. Ik begrijp die koppeling niet.
Als wij willen dat er meer groene middelen toegelaten worden, dan moeten wij ervoor
zorgen dat er in ieder geval capaciteit genoeg is om die groene middelen toe te laten,
net zoals we ervoor moeten zorgen dat er genoeg capaciteit is om die herkeuring uit
te voeren als blijkt dat er twijfel is over de schadelijke effecten van die middelen.
Dat is volgens mij iets waar we het morgen over eens kunnen worden, misschien vanavond
al. Ik zou dat dus uit elkaar willen halen en willen vragen aan de Staatssecretaris
waarom die twee dingen zo vermengd worden, want het is daarmee eigenlijk een valse
discussie.

De heer Lohman (CDA):

Dat was deels een antwoord op de vraag hoe we in de samenwerkingsstand komen. Ik denk
dat deze vraagstukken belangrijker zijn dan een politieke discussie en boosheid onder
partijen, die volgens mij uiteindelijk hetzelfde einddoel hebben. Ik deel met name
ook die noodzaak voor de toelating van groene middelen, dus ik beschouw dit als een
kleine opening om weer het gesprek te gaan hebben over hoe we, ook in relatie tot
wat er in Nederland gebeurt rondom het convenant, ook politiek kunnen gaan samenwerken
om boeren en telers verder te helpen en te zorgen dat we tot een systeem komen met
minder druk op mens, dier en milieu. Dat is geen vraag, maar daar laat ik het bij.

Mevrouw Bromet (PRO):

Ik zou er toch op willen reageren. Ik sta altijd open voor politieke samenwerking.
«Politieke samenwerking» is my middle name, maar samenwerking komt natuurlijk niet
van maar één kant. Het is niet zo: Laura Bromet mag meewerken aan de plannen A, B,
C, D, E en F. Ik wil ook weleens erkenning voelen in de politieke samenwerking voor
compromisvoorstellen die wij doen. Wij zijn hier niet de stempelmachine van een minderheidscoalitie.
Wij hebben ook onze eigen eisen en wij willen daar respect voor ontvangen. Ik ben
nog op zoek – misschien speelt dat in de hele discussie ook wel mee – naar wat de
coalitiepartijen nou eigenlijk met PRO in het algemeen willen. Wij hebben namelijk
een hele belangrijke positie in de Eerste Kamer die wij graag willen verzilveren door
een politieke samenwerking. Dat zeggen we elke dag, maar er is nog niet veel van gekomen.

De voorzitter:

De laatste interruptie van de heer Lohman.

De heer Lohman (CDA):

Wat ik daarmee met name wil zeggen heb ik volgens mij in mijn inbreng ook gezegd.
Er is via een andere manier om tijdswinst gevraagd. Daar geef ik u ook credits voor.
Wij hebben een afweging gemaakt. Dat doen we niet alleen om de Staatssecretaris te
steunen. We kijken daar op een andere manier naar. Ik denk dat u een heel duidelijk
punt heeft gemaakt en ik hoop dat we vooruit kunnen kijken nu. We hoeven niet te wachten
op wat er nu in Europa gaat gebeuren. We kunnen in Nederland aan de gang met die transitie.
Ik hoop dat we daar samenwerking op kunnen vinden. Dat was ook weer geen vraag, maar
ik sluit daarmee af.

De voorzitter:

De uitgestoken hand van de heer Lohman. Mevrouw Bromet vervolgt haar termijn.

Mevrouw Bromet (PRO):

Ik neem die graag aan. Ik was gebleven bij de visserij. Uit onderzoek van de WUR blijkt
dat de visserij op schol en tong meer CO2 uitstoot dan gedacht, vergelijkbaar met rundvlees. De kottervisserij slurpt brandstof
en veroorzaakt veel bijvangst. Progressief Nederland twijfelt aan de publieke meerwaarde
van ongerichte subsidies aan deze vorm van visserij. Publiek geld moet publieke doelen
dienen. Maar hoe draagt het spekken van vervuilende visserij daar nu aan bij? Daar
heb ik een paar vragen over. Welke reductiedoelen zijn er voor brandstofgebruik in
de kottervisserij? Hoe dragen de rijkssubsidies daaraan bij? Kan de Staatssecretaris
de subsidie misschien anders inrichten, zodat ze directer bijdraagt aan de verduurzaming
en is hij dat ook van plan?

Voorzitter. Als land aan de Noordzee hebben we een verantwoordelijkheid om de natuur
te versterken en de vispopulaties te beschermen. Dat geldt ook voor de vissen waar
de problemen nog onvoldoende voor in kaart zijn gebracht. Ik ben blij dat mijn motie,
die ik samen met lid Kostić heb ingediend, om pijlinktvissen uit voorzorg te beschermen
is aangenomen, want dat is zo’n soort waar experts zich zorgen over maken, maar waar
nog niet van in beeld is wat precies de bedreigingen zijn. Mijn vraag aan de Staatssecretaris
is hoe deze motie wordt uitgevoerd. Welke maatregelen is het kabinet aan het voorbereiden
en hoe gaat het die implementeren?

Tot slot, voorzitter, de ruimte op zee. Net als alle ruimte die we te verdelen hebben,
is het kiezen in schaarste. Er moet nog altijd een afspraak uit het Noordzeeakkoord
worden waargemaakt om 1,2% van de Noordzee aan te wijzen om te beschermen. Dat is
een taak voor de polder, maar het lijkt er nog steeds op dat het kabinet de polder
doorkruist. Dat is eigenlijk ingezet door het vorige kabinet, want de voorganger van
deze Staatssecretaris negeerde het advies van de polder en koos de kant van de vissers.
Ik vraag deze Staatssecretaris opnieuw: respecteer nou de consensus van de Noordzeepolder,
draai dat besluit terug en kies voor de optie met het meeste draagvlak. Graag hoor
ik van de Staatssecretaris of hij dat gaat doen.

De voorzitter:

Met dank aan mevrouw Bromet. Dan zijn we gekomen aan het einde van de eerste termijn
van uw commissie. Er zijn aardig wat vragen gesteld en u wilt allemaal vast ook uw
plek innemen in de voedselketen, lijkt mij zo. In overleg met de bewindspersonen schors
ik tot 19.35 uur.

De vergadering wordt van 18.51 uur tot 19.36 uur geschorst.

De voorzitter:

We gaan beginnen met de beantwoording door het kabinet in eerste termijn. We beginnen
zo meteen met de Minister. Ik heb net met de Minister afgesproken dat hij zijn blokjes
even afwerkt. Dan kunt u daar rekening mee houden. Daarna gaat hij van deze tafel
weg, zodat hij zich kan bezighouden met een taskforce stikstof. Dat zult u ongetwijfeld
begrijpen. Daarna is het woord aan Staatssecretaris Erkens, die ook een fors aantal
mapjes heeft. De Kamerleden hebben ook een heel aantal vragen gesteld. Als u net zo
gedisciplineerd bent als in de eerste termijn gaan we ook nu werken met onbeperkte
interrupties en de 30 secondenregel. Alles onder de 30 seconden is gratis en alles
boven de 30 seconden telt dubbel en dan hebt u vier interrupties. Voor de administratie:
wilt u de blokjes noemen waarin u gaat beantwoorden? Dan kunnen we allemaal vragen
of de vraag wel aankomt.

Minister Van Essen:

Het eerste blokje gaat over de Noordzee en de Hollandse kust. Het tweede gaat over
de BISI, het derde over het GLB en het vierde is het blokje overige vragen.

De eerste vraag betreft de Doggersbank. Waarom gaan we daarover in beroep? Dat was
een vraag van het lid Kostić. We gaan in afstemming met mijn collega in hoger beroep
tegen de uitspraak, omdat het gaat om een vrij principiële vraag, namelijk: wat is
de juridische verhouding tussen het gemeenschappelijk visserijbeleid en de Habitatrichtlijn?
Het is ons nu onduidelijk hoe de verhouding tussen deze twee juridische instrumenten
is en hoe een en ander doorwerkt in de te nemen visserijmaatregelen. Het is ook onduidelijk
– en dat is niet onbelangrijk – of die vrijstelling alleen voor Nederlandse vissers
vervalt of dat dit ook voor buitenlandse vissers geldt. Het vervallen van de vrijstelling
voor buitenlandse vissers zou dan weer in strijd zijn met het Europese visserijbeleid.
Kortom, er zijn veel vragen rondom deze uitspraak en die heeft ook grote gevolgen.
Daarom vinden wij het nodig, voor de juridische duidelijkheid, om in hoger beroep
te gaan.

Dan de vragen van de ChristenUnie en JA21 over de aanwijzing van de Hollandse kust.
Die aanwijzing van de Hollandse kust is nodig omdat het een belangrijke plek is voor
vogels. Op grond van de Europese Vogelrichtlijn is Nederland verplicht zulke gebieden
aan te wijzen als Natura 2000-gebied wanneer het gebied aan de criteria daarvoor voldoet.
Kortom, wij zijn verplicht om die gebieden aan te wijzen. Eigenlijk moest dat vorig
jaar al. De Europese Commissie vraag hier ook naar. De gevolgen van aanwijzing van
het gebied voor de visserij, energieopwekking en recreatie zijn niet direct duidelijk,
omdat het grotendeels afhankelijk is van de maatregelen die worden opgenomen in het
beheerplan dat moet worden gemaakt. Dat beheerplan moet binnen nu en drie jaar worden
opgesteld. Daarin worden dan maatregelen verwerkt. Medegebruik is alleen van toepassing
binnen windparken. In het potentiële Natura 2000-gebied bevinden zich momenteel geen
windparken.

De heer Boomsma (JA21):

De Minister zegt: dit is juridisch verplicht; dit moet. Uit de Vogelrichtlijn zelf
komen geen ornithologische criteria naar voren. De twee rapporten waarin naar eerdere
stukken wordt verwezen bevatten nog niet een duidelijke richting. Kan de Minister
duidelijk aangeven wat nou precies de criteria zijn op grond waarvan dit nodig zou
zijn? Wanneer, op welk moment en hoe heeft de Europese Commissie dan die aanwijzing
gegeven?

Minister Van Essen:

Op deze vraag van de heer Boomsma zal ik schriftelijk terugkomen.

Dan de vraag van de heer Flach over de Hollandse kust. Wat gaat dit beteken? Dan verwijs
ik naar de vorige beantwoording. Die aanwijzing is nodig omdat het een belangrijke
plek is voor vogels. Zoals ik zei, zijn we echt afhankelijk van de maatregelen die
in het beheerplan komen te staan. Dat moet worden opgesteld.

Dan een vraag van de heer Boomsma over de inspraak op de aanwijzing van de Hollandse
kust. Uit de Omgevingswet, artikel 23.5, volgt dat de Kamer geïnformeerd wordt als
het gaat om besluiten die betrekking hebben op de inclusieve economische zone. Dit
gebied ligt niet binnen die exclusieve economische zone. Daarom wordt er, net als
voor andere gebieden die buiten die EEZ liggen, geen voorhangprocedure doorlopen.
Zo hebben we dat met elkaar afgesproken in de wet. Wel is er een mogelijkheid om inspraak
te leveren. Dat kan nadat zo’n ontwerpbesluit is gepubliceerd. Voor eenieder staat
dan de mogelijkheid open om gedurende een periode van zes weken een zienswijze in
te dienen.

De heer Boomsma (JA21):

Ik snap dat een voorhangprocedure niet nodig is, maar is het wel mogelijk om het besluit
voor te leggen? Het is een besluit met grote juridische consequenties, want daarmee
wordt eigenlijk de hele kust van Nederland Natura 2000-gebied. Het is toch goed dat
wij daar als Tweede Kamer nog even met elkaar van gedachten kunnen wisselen.

Minister Van Essen:

Ik zie het als een juridische verplichting, wat inhoudt dat dit moet. Wij hebben afgesproken
wanneer we dit in de voorhang doen. Daar zou ik aan willen vasthouden.

De heer Grinwis (ChristenUnie):

Dan is mijn vraag wat de materiële consequenties zouden kunnen zijn van deze aanwijzing.
Als Nederland zijn we groot geworden door in het verleden land aan te winnen en het
in te polderen. Kunnen we ook met de aanwijzing gewoon de derde Maasvlakte aanleggen
en Delta21, het valmeerproject? Ik noem ook natuurprojecten als de Braakman. Wat is
er wel en niet mogelijk? Of liggen die projecten allemaal niet in het aan te wijzen
gebied?

Minister Van Essen:

Het beheerplan bepaalt in hoge mate welke maatregelen we uiteindelijk nemen. Daarin
worden de consequenties ook duidelijk. Het zit de derde Maasvlakte niet in de weg,
maar er zijn andere onderzoeken en afwegingspunten die we hebben om überhaupt te bepalen
of we een derde Maasvlakte kunnen uitvoeren, maar daarover bent u volgens mij in een
brief bij de Nota Ruimte geïnformeerd.

De voorzitter:

De heer Vermeer en daarna de heer Meulenkamp.

De heer Vermeer (BBB):

Nog even een ordevraag. Als de Minister er straks niet bij is, is hij dan wel bij
het tweeminutendebat?

Minister Van Essen:

De Staatssecretaris zal mij dan vervangen. Hij kan ook een appreciatie geven op uw
eventueel in te dienen moties.

De heer Vermeer (BBB):

Dat is dus een nee.

De voorzitter:

Dat is dus een nee. Dan nu de heer Meulenkamp.

De heer Vermeer (BBB):

Ik heb nog een andere vraag.

De voorzitter:

Gaat u dan vooral verder.

De heer Vermeer (BBB):

Ja, want als we rustgebieden hebben voor de Nederlandse kust voor vogels, hoe gaan
we dat dan doen met een miljoen badgasten, vraag ik de Minister.

Minister Van Essen:

Het besluit ziet niet op badgasten, maar op onze verplichting om vanuit de Vogelrichtlijn
gebieden aan te wijzen. Ik herken wel dat recreatie in algemene zin een drukfactor
op Natura 2000-gebieden is. Op dat gebied hebben we ook werk te doen.

De heer Vermeer (BBB):

Nogmaals de vraag: wat gaan we doen met die badgasten?

Minister Van Essen:

Op dit moment gaan we niks doen met badgasten.

De voorzitter:

Een punt van orde van de heer Boomsma.

De heer Boomsma (JA21):

Hier zijn toch best wel veel vragen over. De Minister heeft net aangegeven dat hij
nog schriftelijk terugkomt op een aantal van de criteria en dergelijke. Dan vind ik
het niet handig om het tweeminutendebat direct aansluitend hierop te plannen, want
dan is het waarschijnlijk niet mogelijk om die gegevens boven tafel te krijgen. Dan
zouden we dat beter morgen of overmorgen kunnen doen. Sowieso zouden we pas donderdag
stemmen. Dat gaat dan niet werken. Mijn ordevoorstel is om het tweeminutendebat uit
te stellen tot morgen.

Minister Van Essen:

Misschien is het een suggestie om uw Kamer een technische briefing aan te bieden over
deze aanwijzing, zodat u meer informatie tot zich kunt nemen en ook detailvragen kunt
stellen.

De voorzitter:

Het tweeminutendebat staat voor vanavond om 22.00 uur gepland. Het is de Griffie plenair
die dat regelt. Als uw commissie in meerderheid zegt «nee, wij willen hiermee wachten»,
dan kunnen we dat verzoek doorgeleiden, maar het is geen garantie dat dit gaat lukken,
gezien de plenaire agenda. Het is dus niet gezegd dat dit zomaar geregeld is. U zult
hierover komende donderdag moeten stemmen.

De heer Flach (SGP):

Ik steun het verzoek van de heer Boomsma. Er zit sowieso nauwelijks tijd tussen de
antwoorden van het kabinet en eventuele moties. Als je daar überhaupt serieus iets
mee wilt doen, moet je eigenlijk je moties al klaar hebben liggen. Dat is ook niet
zorgvuldig. Ik steun het verzoek van de heer Boomsma om aan de Griffie aan te geven
om het tweeminutendebat naar morgen te verplaatsen.

De voorzitter:

Dan kijk ik even naar de overige leden van de commissie. De heer Jansen.

De heer Chris Jansen (PVV):

Ik ben nu een motie aan het schrijven, omdat ik niet de tijd heb om zo meteen de beantwoording
af te wachten. Ik mis dus een deel van de beantwoording. Wat mij betreft volg ik het
voorstel dat net werd gedaan.

De voorzitter:

Andere leden?

De heer Meulenkamp (VVD):

Eens met het voorstel.

De voorzitter:

Oké, dan zal ik het volgende doen. Ik zie nu een soort van meerderheid ontstaan. We
gaan proberen om te kijken of dat lukt. Meneer Grinwis wil toch nog iets zeggen.

De heer Grinwis (ChristenUnie):

Ik zit heel snel te kijken naar de plenaire agenda van morgen. Het is natuurlijk aan
de Griffie om het in te plannen. Morgenavond staat er een enorme rits aan tweeminutendebatten
ingepland.

De voorzitter:

Ja, daarom.

De heer Grinwis (ChristenUnie):

Dus dan kan deze er nog wel bij. Aan een boom zo volgeladen ...

De voorzitter:

Ja, het is maar net hoe u het bekijkt. Hoeveel tweeminutendebatten stonden er ook
alweer op de lijst? Volgens mij al meer dan 50 voor het zomerreces. Dus we moeten
ook een klein beetje begrip hebben voor de enorme puzzel die ze bij de plenaire Griffie
moeten leggen. We gaan kijken wat kan. Als ik daar zo nog iets over kan melden, dan
meld ik dat aan u.

Dan ga ik naar de heer Meulenkamp met een inhoudelijke interruptie, dacht ik.

De heer Meulenkamp (VVD):

Ja. Het ging nog even over het aanwijzen van de hele kust in het kader van de Vogel-
en Habitatrichtlijn. Ik snap dat we moeten voldoen aan die richtlijn, maar zijn er
alternatieven? Moeten we dan echt de hele kust aanwijzen? U heeft aangegeven dat u
wellicht met een technisch beraad wil komen om dit nader toe te lichten. Het lijkt
mij toch heel sterk dat er geen alternatieven zijn.

Minister Van Essen:

U heeft het kabinet inderdaad vaker opgeroepen om alternatieven te zoeken voor de
verplichtingen die we hebben. Dat is een begrijpelijke vraag. Het gaat ook om veel
details. Het lijkt me dus goed om die technische sessie aan te bieden om ons hierin
te gaan verdiepen. Ik zie een aantal leden van deze commissie daar ook echt wel positief
op reageren.

De voorzitter:

Dan nemen we die mee terug. Volgens mij kunt u doorgaan. Ho, nog eentje van de heer
Vermeer.

De heer Vermeer (BBB):

De Minister zei net wel dat het voor die badgasten niks betekent, maar in Zeeland
zijn wel recreatiegebieden dichtgegaan vanwege vogelrustgebieden. Dit lijkt me dus
wel een punt dat zeer serieus genomen moet worden. Nou zullen ze echt niet volgende
week dichtgaan, maar ik denk dat veel mensen zich hier ongerust over zullen maken.

De voorzitter:

Tot slot de Minister op dit punt.

Minister Van Essen:

Die oproep zal ik meenemen richting de beheerplannen die moeten worden opgesteld.

De voorzitter:

Gaat u verder.

Minister Van Essen:

Dan de vraag over de 1,2% bodembescherming uit het Noordzeeakkoord. Zoals ik heb gemeld
in die Kamerbrief Natuur van 1 juni, had ik bij dat besluit dat is genomen zo veel
mogelijk rekening gehouden met de impact op de visserij, het beschermen van ecologisch
waardevolle gebieden en aansluiting op het internationaal netwerk van beschermde gebieden,
maar ook de handhaafbaarheidsafspraken over bodembescherming in die gebieden. Ik vind
het van belang om te zeggen dat het besluit van die 1,2% bodembescherming niet op
zichzelf te laten staan – zo heb ik de brief ook opgesteld – maar onderdeel te laten
zijn van de bredere brief die we hebben gestuurd, waarin we afwegingen maken over
de Noordzee in het licht van versterken van natuurwaarden, met voldoende maatschappelijk
draagvlak. Daarom licht ik in de brief ook wat toe over bijvoorbeeld aanwijzing van
gebieden. Ik zet me ook via het programma Natuurversterking Noordzee in voor natuurherstel
en de rechten van vogels, vissen en riffen. Dat gebeurt juist ook in nauwe samenwerking
met die partners uit het Noordzeeakkoord.

Mevrouw Bromet (PRO):

Als een overlegorgaan dat wij «het Noordzeeakkoord» en «de polder» noemen een bepaalde
conclusie heeft getrokken, waarom wijkt de Minister daar dan van af?

Minister Van Essen:

Dat overleg is helaas niet unaniem tot een besluit gekomen. Dat heeft het kabinet
destijds ook aangegeven. Daar heb ik de weging op gebaseerd. Ik heb dat besluit overgenomen
omdat ik ook verder wil met het beschermen van dit gebied, van die bodembescherming,
maar ik wil het dus wel in een breder geheel zien, zodat ik ook tegemoetkom aan andere
wensen die er zijn vanuit dat Noordzeeakkoord, onder andere over aanwijzing van gebieden.
Daarover heb ik ook met de voorzitter van dat overleg geschakeld. Ik denk dat ik daarmee
een gebalanceerd pakket heb neergelegd.

De voorzitter:

Een vervolginterruptie van mevrouw Bromet.

Mevrouw Bromet (PRO):

Wat vond die voorzitter daar dan van?

Minister Van Essen:

Het is niet aan mij om haar uitspraken daarover te recenseren, maar ik vond begrip.

Dan ben ik bij het stuk over de BISI. Daar zijn veel vragen over gesteld. Het wordt
soms wat technisch, maar ik denk dat dat wel belangrijk is, omdat u zichzelf er ook
in heeft verdiept. Een van de vragen gaat over de natuurdoelen en de maximale aantallen
en referentiewaardes. Dat is een vraag van onder anderen de heer Grinwis. Het is misschien
goed om te zeggen dat ik belang hecht aan een gedegen wetenschappelijke onderbouwing
van beleid, zoals ik al in mijn brief heb aangegeven. Een landelijke staat van instandhouding
van mariene habitattypen in de Waddenzee wordt niet alleen op basis van de BISI maar
ook op basis van verschillende parameters en verschillende methoden bepaald. Bij die
parameters gaat het dan om verspreidingsgebied, oppervlakte, structuur en functie
en ook toekomstperspectief. Voor het bepalen van structuur en functie wordt onder
andere gebruikgemaakt van de BISI-methodiek. Er is ook een meetlat ontwikkeld door
Wageningen Marine Research waarmee aan de hand van die methodiek een score kan worden
gegenereerd voor structuur en functie van mariene habitattypen. Dat is dus samen met
de scores van drie andere parameters. Ik vind het belangrijk om dit te zeggen omdat
die staat van instandhouding niet alleen gebaseerd is op één instrument. De BISI-score
is dus niet doorslaggevend, maar een van de gebruikte parameters.

De voorzitter:

U heeft een interruptie van de heer Flach en daarna van de heer Grinwis.

De heer Flach (SGP):

Dat is misschien zo – het is een mist van woorden – maar uiteindelijk hebben we het
over een methodiek waar gewoon een snoeihard oordeel over kwam in het rondetafelgesprek
onlangs. Het kan wel een van de beoordelingscriteria zijn, maar het is gewoon niet
bruikbaar, dat is eigenlijk de afdronk die wij meekregen.

Minister Van Essen:

Ik loop nu een beetje vooruit op de andere vragen, maar dit is precies de reden dat
we een gesprek met wetenschappers hebben georganiseerd en dat we op basis van dat
gesprek hebben gezegd dat we snel verder om tafel moeten. We willen namelijk die wetenschappelijke
inzichten zo goed mogelijk gebruiken om ons beleid op te baseren. U heeft dus wat
gehoord van onder anderen de heer Van der Meer; wij hebben hem en anderen uitgenodigd
om verder te spreken op ons departement. Op basis van dat gesprek hebben we geconcludeerd
dat we snel weer met elkaar om tafel moeten, juist om hier langer over door te akkeren.
Ik wil namelijk de best beschikbare kennis gebruiken. Ik hecht er daarom waarde aan
te benadrukken dat we dus niet met elkaar tot besluitvorming komen op basis van alleen
maar de methode waar we nu discussie over hebben.

De heer Flach (SGP):

Is de Minister het in zijn algemeenheid eens met de SGP dat een methodiek waarbij
je de piek van het beste jaar als referentie neemt, waardoor je dus überhaupt nooit
in een gunstige staat kunt komen, überhaupt geen bruikbare methodiek is?

Minister Van Essen:

Ik snap dat de hele discussie hier en buiten en ook bij ons de nodige stof tot nadenken
oplevert. Ik vind het daarom belangrijk om te zeggen dat het niet de enige indicator
is die wij gebruiken. Zou het de enige zijn waarop je je baseert, dan zou ik met u
de conclusie willen trekken dat daarmee veel meer op het spel staat. Ik hecht er waarde
aan om dat te benadrukken. Ik hecht er ook waarde aan om te zeggen dat we de signalen
serieus nemen. We doen dat door die wetenschappers vrij snel bij ons uit te nodigen
en ook vrij snel weer een vervolg daarop te plannen. Dit juist omdat we toe willen
naar een voldoende wetenschappelijk onderbouwde basis.

Het kan zijn dat ik nu in mijn antwoorden iets hiervan herhaal, maar beter twee keer
gezegd dan niet gezegd.

De voorzitter:

Daar wachten we heel even mee, want de heer Grinwis heeft nog een interruptie.

De heer Grinwis (ChristenUnie):

We kunnen natuurlijk één score, die misschien iets minder goed wetenschappelijk is
onderbouwd, nuanceren door te zeggen dat we ook andere methodieken gebruiken, maar
de zorg die eronder schuilgaat, in ieder geval bij mij, is als volgt. Als wij waardevolle
natuur beschermen, proberen we dan een foto te maken van het verleden, of is het onze
inzet om natuur ook te ontwikkelen en is er ruimte voor die ontwikkeling en dus voor
veranderingen, bijvoorbeeld door klimaat of invasieve soorten mee te nemen in de afweging?
Is daar voldoende ruimte voor in de methodieken die worden gehanteerd?

Minister Van Essen:

Ik zie die ruimte politiek wel. Ik denk dat het op meer vlakken moet; je kunt niet
stilstaan op dat punt. Dat betekent niet dat je zomaar dingen overboord gooit, of
het nou om terrestrische Natura 2000 gaat of om zaken of zee. Maar er helemaal blind
voor zijn lijkt mij niet de juiste keus. Ik weeg dus mee dat we ook in een veranderend
klimaat zitten.

De heer Meulenkamp (VVD):

De Minister geeft aan dat hij weer met wetenschappers in gesprek gaat. Ik vind het
een heel geode zaak, zo kan hij toch even de vinger aan de pols houden of hij wel
de beste info heeft. Wat betekent het voor de besluitvorming op dit moment? Wordt
de besluitvorming vanuit het ministerie op dit vlak even on hold gezet? Ik kan me
voorstellen dat er toch de nodige vraagtekens zijn en dat we dus op dit vlak even
geen beslissingen nemen. Dat is mijn vraag.

Minister Van Essen:

Als de BISI de enige indicator zou zijn waarmee wij besluiten, zou ik uw vraag zeer
goed kunnen begrijpen. Maar omdat we het dus breder zien en we niet alleen maar die
indicator toepassen om tot besluiten te komen, vind ik dat nu niet nodig. Ik vind
het wel nodig om het gesprek snel te voeren en uw Kamer daarna ook te informeren over
wat het betekent.

De heer Flach (SGP):

Bij de waterkwaliteit hebben we het principe one out, all out. Dat zou je hier dan
toch ook moeten toepassen? Het is niet de enige indicator, maar wel een niet-betrouwbare
indicator die wel degelijk meeweegt. Al weegt die dan niet 100% mee, zelfs 20% vind
ik nu onverantwoord. Dat moet de Minister zich toch aantrekken, denk ik.

Minister Van Essen:

Ik trek het me aan dat er discussie is ontstaan over die indicator. Dat betekent dat
je er iets mee moet, dat je je erin moet verdiepen en moet kijken of het nog de best
beschikbare wetenschappelijke kennis betreft. Maar als één iemand er gerede en terechte
twijfels bij heeft, betekent dat niet dat je meteen een hele systematiek die onder
andere gebaseerd is op die methodiek moet omgooien. Dat zou ik wel een vergaande conclusie
vinden op basis van de terechte bedenkingen erbij. Je moet het onderzoeken en op basis
van dat vervolgonderzoek tot een conclusie komen.

De voorzitter:

De heer Vermeer en daarna de heer Boomsma.

De heer Vermeer (BBB):

Het is helemaal niet gezegd dat dit de enige wetenschapper is die er kritiek op heeft;
het is de eerste die zijn mond open heeft gedaan. Dat mag niet tot de conclusie leiden
dat er maar één wetenschapper is die ertegen is. Kunnen wij erop rekenen dat het hele
rapport over de staat van de Waddenzee kritisch geëvalueerd gaat worden?

Minister Van Essen:

Als we in het vervolggesprek tot de conclusie komen dat er wat meer aan de hand zou
zijn, omdat meer wetenschappers deze mening zijn toegedaan, en we dus de systematiek
moeten aanpassen, kunt u van mij verwachten dat ik vervolgens ook documenten die op
basis daarvan zijn gemaakt tegen het licht ga houden en u daarover informeer.

De voorzitter:

De heer Boomsma en daarna de heer Jansen.

De heer Boomsma (JA21):

Ik denk dat het juist heel goed is dat we het daarover hebben, want de keuze voor
een bepaalde referentie kan majeure juridische consequenties hebben. Het is dus ook
heel goed dat je politiek heel transparant kunt besluiten en oordelen over de keuze
van referenties. Is de Minister het met mij eens dat de keuze voor bepaalde referenties,
bijvoorbeeld dat je bij één soort het maximum uit een tijdreeks kiest en bij een ander
niet, niet alleen een puur neutrale wetenschappelijke vaststelling is, maar dat er
ook een element van keuze in zit en dat het in ieder geval zaak is om heel transparant
te zijn over welke referenties en keuzes Unierechtelijk absoluut verplicht zijn en
welke ook een bepaalde mate van vrijheid impliceren voor de politiek?

Minister Van Essen:

Deze vraag over de techniek gaat mij op dit moment te ver om te beantwoorden. Ik zal
er schriftelijk op terug moeten komen.

De heer Chris Jansen (PVV):

Ik hoor de Minister om de hete brij heen draaien. Wat ik tussen zijn woorden door
hoor, is «oogkleppen op en doorgaan». Kan de Minister ons garanderen dat dat niet
het geval is?

Minister Van Essen:

Ja, dat kan ik u garanderen, want ik neem de argumenten vanuit de wetenschap zeer
serieus. Daarom organiseren we ook meer bijeenkomsten op ons departement om zo hun
kennis te kunnen gebruiken voor de uitvoering van ons beleid. Geen oogkleppen dus.

De heer Chris Jansen (PVV):

Het zit weer in de woorden. De Minister geeft aan het serieus te nemen. Dat is hartstikke
leuk. Ik neem ook dingen serieus, maar vervolgens doe ik er helemaal niets mee. Mijn
vraag aan de Minister blijft dus of hij een pas op de plaats zet en hier voorlopig
mee wacht. Of gaat hij wel degelijk gewoon door met oogkleppen op?

Minister Van Essen:

Die vraag heb ik net al beantwoord.

De voorzitter:

Gaat u verder.

Minister Van Essen:

Dan de vraag van de VVD, maar ook van de heer Boomsma over het positionpaper en het
vervolgtraject. Ik wil aangeven dat er een verschil is tussen de referentiewaarden
die gebruikt worden in de BISI en de drempelwaarden die vanuit de Kaderrichtlijn mariene
strategie en de Habitatrichtlijn worden nageleefd. Die zijn niet hetzelfde. Die drempelwaarden
voor kwaliteit van de zeebodem zijn ook nog niet vastgesteld. De afgelopen jaren hebben
Europese expertwerkgroepen en ICES wel hard gewerkt aan een leidraad om die drempelwaarden
voor indicatoren voor habitatkwaliteit vast te stellen, zoals de BISI-indicator. Eind
2026 wordt die leidraad voor instemming voorgelegd aan alle lidstaten. Indien die
leidraad bij meerderheid van stemmen wordt aangenomen, dienen lidstaten deze door
te voeren in hun nationale beleid. Hiermee worden de doelen voor het Nederlandse natuurbeleid
geborgd, ook met internationale wetenschappelijke consensus.

Dan heb ik nog een vraag van onder anderen de heren Vermeer en Grinwis over gebiedssluitingen
en sociaaleconomische gevolgen. De sociaaleconomische gevolgen van visserijbeperkende
maatregelen worden altijd integraal meegewogen bij de afweging over het nemen van
een maatregel. Daarbij zoeken we naar een balans tussen ecologie, effectiviteit en
die sociaaleconomische gevolgen, dus ook de proportionaliteit. Dit is ook verplicht
vanuit het gemeenschappelijk visserijbeleid voor de gebieden die in de exclusieve
economische zone vallen en ook voor kustbeheerplannen via de planMER.

Dan ben ik het blokje over de BISI voorbij. Dan ga ik naar het GLB, waar ook wat vragen
over zijn gesteld. Er werd gevraagd naar de ophoging van de landbouwreserve. De heer
Flach vroeg of we ervoor gaan zorgen dat we gebruik kunnen maken van het verdubbelde
budget in de crisisreserve. Naast de ophoging van het budget voor de landbouwreserve
heeft de Europese Commissie ook het voorstel voor een nieuwe interventie toegevoegd
aan het GLB voor steun aan boeren die getroffen zijn door die forse prijsstijgingen.
Ik kijk positief naar het voorstel van de Europese Commissie en de inzet van de reserve
om de huidige crisis te adresseren. Vrijdag stuur ik u een Kamerbrief hierover.

De heer Meulenkamp vraagt wat een logische route is voor het helpen van boeren. Ik
deel de voorkeur van de heer Meulenkamp voor een uitvoerbare regeling. Die besluitvorming
wordt in Brussel in hoog tempo voorbereid, vanwege het urgente karakter van de crisis,
om zo snel mogelijk te kunnen invoeren. Dat laat helaas weinig ruimte over voor een
discussie over precieze voorwaarden. Er is veel steun om het voorstel van de Commissie
zoals het er nu ligt direct door te voeren, dus zonder aanpassingen en zonder vertraging.
Gezien het snel kunnen helpen van boeren, vind ik dat ook van belang.

Dan een vraag van de heer Flach en de heer Meulenkamp over het budget voor producentenorganisaties.
Zij vroegen hoe we voorkomen dat dat budget onderdeel wordt van de nationale envelop.
De onderhandelingen over het Meerjarig Financieel Kader vinden op dit moment volop
plaats. Onze inzet is vorig jaar september aan de Kamer meegedeeld. Voor wat betreft
het GLB-deel is de Commissie voornemens om lidstaten een nationale envelop toe te
delen, zoals u zegt, waaruit de interventies gefinancierd kunnen worden. Het klopt
dat daarmee niet allerlei potjes bestaan, zoals nu voor het programma voor de producentenorganisaties.
Wij ondersteunen wel de flexibiliteit die lidstaten krijgen om zelf die prioriteiten
te stellen. Tegelijkertijd steunen wij ook de inzet dat programma’s voor productenorganisaties
en de groente- en fruitsector verplicht blijven. De komende tijd maakt het kabinet
een nadere afweging van de verschillende GLB-prioriteiten, dus hoe we de envelop gaan
invullen vanuit het NRPP. Daar gaan we deze zomer het proces voor in.

De heer Meulenkamp (VVD):

Kan de Minister iets zeggen over de hoeveelheid geld die hiermee gemoeid gaat? Zoals
ik het zag, ging het om een potje van 165 miljoen euro in 2025 dat voor duurzaamheid
en innovatie naar de landbouw ging. Ik vraag me af hoe dat in de komende jaren gaat.

Minister Van Essen:

Je hebt inderdaad het geringfencete deel vanuit het GLB, dat in totaal 727 miljoen
betreft. Daar zou dat een hele grote hap uit zijn, dus we zijn ook aan het kijken
waar je deze interventie zou kunnen plaatsen. Naast het geringfencete deel heb je
ook nog een vrij te besteden deel, dat eerder aan het GLB toebehoorde. We zijn op
dit moment volop bezig om te kijken waar dit te plaatsen zou zijn, ook omdat we deze
Kamerperiode en regeerperiode best wel wat prioriteiten hebben die middelen uit het
GLB nodig gaan hebben. We zijn dus nog volop aan het kijken waar deze prioriteit past
en hoe die zo in te passen is dat we zo veel mogelijk overhouden voor de andere doelen
die u als Kamer vaak benadrukt.

De heer Meulenkamp (VVD):

Het gaat mij om het gevaar dat we die 165 miljoen kwijt zijn. Dat is waar ik voor
zou willen waken.

Minister Van Essen:

Ik onderken het belang daarvan, maar ik moet helaas ook zeggen dat dat onderdeel is
van de hele afweging die we maken binnen het geringfencete deel en het deel dat niet
geringfencet is. Er zijn ook andere prioriteiten die vanuit uw Kamer of vanuit het
coalitieakkoord komen. Dat is het proces dat we deze zomer echt met elkaar door moeten.
Maar ik zie ook het belang voor de producentenorganisaties, dat u onderstreept.

De voorzitter:

Dank u wel. Dat was volgens mij het blokje GLB.

Minister Van Essen:

Dan zijn we bij de laatste vraag. Die vraag van de PVV gaat over natuurvergunningen
voor de garnalensanering. Ik begrijp dat het lastig is voor vissers om in deze onzekere
tijden te investeren in een black box. Daarom heeft de vorige Staatssecretaris een
subsidieregeling ontwikkeld. De rechtbank zal zich straks gaan uitspreken over de
houdbaarheid van de vergunning. Een afweging tussen voedselzekerheid en natuurbescherming
is daar alleen geen onderdeel van. Dat vind ik goed om mee te geven. De rechter spreekt
zich namelijk alleen uit over de ecologische effecten. Die uitspraak hebben we nu
af te wachten.

De voorzitter:

Dan heeft u nog een interruptie van de heer Jansen en daarna van de heer Vermeer.

De heer Chris Jansen (PVV):

Dank voor het antwoord, zeg ik tegen de Minister, maar ik vroeg of de Minister bereid
is om dat te doen. Ik vroeg niet of de rechter daar een uitspraak over wil doen.

Minister Van Essen:

Deze Minister heeft met natuurvergunningen een andere pet op dan met zijn beleidsportefeuilles.
In dit geval zal ik die uitspraak dus echt af moeten wachten.

De heer Vermeer (BBB):

Ik zou graag voordat de Minister zo weggaat nog wel als Kamerlid een informatieverzoek
willen doen naar aanleiding van de berichtgeving over het Catshuisoverleg over de
stikstofplannen. Ik zou de griffie willen vragen om dat door te geleiden naar het
kabinet. Het verzoek is om alle onderliggende stukken, notities, beslisnota’s, agenda’s,
verslagen en ambtelijke analyses die ten grondslag liggen aan wat er in dat overleg
is besproken en de daarbij besproken maatregelen onverwijld met de Kamer te delen
en dat uiterlijk morgen om 12.00 uur te doen, zodat wij ook weten waar we aan toe
zijn richting het tweeminutendebat.

De voorzitter:

Dit is wel echt buiten de orde van dit debat, meneer Vermeer. Ik zie dat de Minister
graag iets wil zeggen.

Minister Van Essen:

Ik neem dit verzoek mee naar het kabinet.

De voorzitter:

Nou, u heeft het gehoord.

De heer Vermeer (BBB):

Dank u wel, Minister. Ieder Kamerlid mag dat op ieder moment van de dag doen, bij
welk debat dan ook.

De voorzitter:

Zeker.

De heer Vermeer (BBB):

Ik waardeer het dat de Minister dat ook zo oppakt.

De voorzitter:

Dan wens ik de Minister ... O, helaas, de heer Grinwis wil nog iets zeggen.

De heer Grinwis (ChristenUnie):

Sorry, maar we hebben dus geen tweede termijn met de Minister. Mag ik nog één vraag
stellen naar aanleiding van het eerste blokje, over de aanwijzing van de kust als
Natura 2000-gebied? Heel veel van de discussies die we nu hebben over Natura 2000-gebieden,
stikstof, de KDW, de goede staat van instandhouding en geen achteruitgang hebben ermee
te maken dat deze gebieden een externe werking hebben gekregen. Daar was destijds
bij de aanwijzing veel discussie over. In hoeverre krijgen wij met de aanwijzing van
deze kustzone te maken met externe werking buiten het gebied waar het nu om gaat?
Ik heb bij een ander debat de beeldspraak gebruikt van de kamelenneus waar een enorme
kameel achter vandaan komt. Daar maak ik me wel zorgen over.

De voorzitter:

Tot slot de Minister.

Minister Van Essen:

Ik hoor die zorg en ik hoor die ook bij toeristische Natura 2000-gebieden. Ik snap
die vraag, maar op dit moment kan ik die niet beantwoorden, juist omdat we het beheerplan
aan het opstellen zijn. Tegelijkertijd kun je die effecten niet uitsluiten. Dat hebben
we op andere plekken ook gezien.

De heer Grinwis (ChristenUnie):

Mijn vraag is of op een gegeven moment op een of andere manier in het beheerplan zelf
het risico op externe werking zo veel mogelijk wordt beperkt. Hoe wil de Minister
omgaan met dit risico? Ik denk namelijk dat we ons lesje wel geleerd hebben.

Minister Van Essen:

Dan moet ik eerst een beeld krijgen van het beheerplan. Dan kan ik de vraag van de
heer Grinwis beantwoorden. Ik snap die vraag wel.

De voorzitter:

Akkoord. Dan wens ik de Minister succes met het vervolg van deze avond. Die is voor
u vast nog niet voorbij.

Minister Van Essen:

Nee, zeker niet.

De voorzitter:

Dan ga ik naar de beantwoording van de Staatssecretaris. Het helpt als u ons even
meeneemt in het forse stapeltje met mapjes dat u heeft. Kunt u het even voor ons onder
elkaar zetten, zodat iedereen weet waar we ongeveer zitten in de beantwoording?

Staatssecretaris Erkens:

De keuze was om per vissoort een mapje te maken, maar dat hebben we niet gedaan. We
hebben toch een aantal zaken gebundeld. Er zal een korte inleiding zijn, gevolgd door
het blokje uitvoeringsagenda, perspectief voor de visserij en contingentenstelsel.
Dan een blokje puls. Dan een blokje brandstofregeling EMFAF. Dan een blokje cameratoezicht
en de Controleverordening. Dan de Omnibus over gewasbescherming. We eindigen met een
blokje overig, waar onder andere de rivierkreeft, de inktvis, de paling, mosselen
en andere vissoorten in zitten, en de kooi-eieren ook.

De voorzitter:

Goed. Staatssecretaris, uw fruits de mer.

Staatssecretaris Erkens:

Dank u, voorzitter. Het kabinet zet zich in om de Nederlandse visserij toekomstbestendig
te maken. De visserij hoort al eeuwen bij Nederland en ook de komende eeuwen moet
dat het geval blijven. Het is goed om vandaag het gesprek hierover te kunnen voeren
met uw Kamer. Voordat ik uw vragen beantwoord, zal ik eens kort delen hoe ik naar
deze mooie sector kijk. Ik heb de afgelopen periode intensief kennisgemaakt met de
visserij en de aquacultuur en met alles wat deze mooie sector te bieden heeft. Ik
ben ervan overtuigd dat voedsel uit zee en grote wateren een gezond en waardevol deel
van ons eten is en dat we binnen de ecologische grenzen van het systeem kunnen produceren.
Ook heb ik de uitdagingen gezien en zorgen gehoord waar vissers mee te maken hebben,
zoals over het behouden van ruimte voor de visserij en het meer toekomstbestendig
worden. Die uitdagingen vragen om innovaties, zoals uw Kamer terecht aangaf, maar
ook om het werken aan draagvlak voor die innovaties. Denk daarbij aan het wegnemen
van gevoeligheden rondom de pulsvisserij bij onze internationale partners. Daar zet
ik mij voor in. Ik zal dadelijk in het blokje ook verder ingaan op de strategie daarvoor.

Recent heb ik samen met een grote groep betrokken partij de Uitvoeringsagenda Visie
op voedsel uit zee en grote wateren vastgesteld, inderdaad met de voorganger van de
heer Flach, die daar een belangrijke rol in gespeeld heeft. U heeft deze van mij ontvangen.
Ik ben trots op deze uitkomst van een intensieve samenwerking tussen de visserijsector,
ngo’s en de overheid. Ik kijk uit naar een verdere gezamenlijke invulling van de acties.

Ondertussen laten de gevolgen van het conflict in het Midden-Oosten zien hoe kwetsbaar
vissers zijn voor de gestegen brandstofkosten. Ik vind het belangrijk om vissers,
die dagelijks hard werken om hun bedrijf draaiende te houden, te ondersteunen in deze
moeilijke tijden. Tegelijkertijd moeten we ook vooruit blijven kijken om de afhankelijk
van de hoge brandstofkosten af te bouwen; vandaar de combinatie van brandstofcompensatie
en een energiebesparingsregeling. Ik zet mij er de komende jaren graag voor in om
samen met de sector en andere betrokkenen het toekomstperspectief verder in te vullen.

Ik ga over naar het eerste mapje. De heer Grinwis vroeg mij: mag ik erop vertrouwen
dat de visserij over tien of twintig jaar nog bestaat? Volgens mij heb ik net gezegd
dat die wat mij betreft de komende eeuwen nog bestaat. De inzet van dit kabinet is
om samen met de visserij te werken aan die toekomst.

De heer Jansen zei: «Visserij moet een prioriteit zijn. Als dit zo doorgaat, worden
we volledig afhankelijk van import. Is er nog plek voor een Nederlandse vloot?» Het
borgen van ruimte voor voedselwinning heeft een belangrijke plek in de uitvoeringsagenda,
onder leiding van de heer Bisschop, die ik net noemde. Die is opgesteld met de visserijsector
én de natuur- en milieuorganisaties. Deze agenda geeft uitvoering aan de Visie op
voedsel uit zee en grote wateren, waarin mijn voorganger een toekomstbeeld voor 2050
heeft geformuleerd waar ik me aan houd. Ik zie een toekomst voor me met een robuuste
visserij- en aquacultuursector die een regionaal, gezond en duurzaam product levert
en gewaardeerd wordt door de Nederlander. De sector verdient daarbij een goede boterham,
binnen de ecologische draagkracht van de zee. Ik geloof heel erg in dit soort afspraken,
die gemaakt worden tussen alle relevante stakeholders. De sector geeft namelijk ook
heel duidelijk aan: «Zorg voor langetermijnzekerheid. We zien gewoon vaak losse besluiten,
die eigenlijk zorgen voor veel onzekerheid bij ons, waardoor we ook niet weten waar
we aan toe zijn.» Het is echt de inzet van het kabinet om langjarig te gaan kijken,
zodat je met elkaar afspraken maakt die daarna ook stand kunnen houden.

Voorzitter. Ik kreeg een vraag van de heer Lohman over het contingentenstelsel: welke
concrete criteria hanteert de Staatssecretaris om bij de herziening van het stelsel
de instroom van jonge en duurzame vissers daadwerkelijk mogelijk te maken? Ik wil
de herziening inderdaad gebruiken om te kijken of ik daarmee de instroom van startende
vissers kan vergemakkelijken. Een mogelijkheid die ik overweeg, is om starters bij
aanvang onder voorwaarden over contingenten te laten beschikken. Concrete criteria
over startende vissers werken we nu ook met de stakeholders uit. Die gaan bijvoorbeeld
over de periode waarin de contingenten beschikbaar zouden worden gesteld, over eisen
aan de naleving van regels, en daarmee ook verduurzaming, en over de vraag wat het
begrip «starter» in dezen zou inhouden. Ik verwacht uw Kamer dan ook in het najaar
gedetailleerder te kunnen informeren over onze voornemens op dit vlak.

Dan kom ik bij een vraag van mevrouw Vellinga-Beemsterboer, ook over het contingentenstelsel:
op welke termijn verwachten we dat deze herziening volledig uitgevoerd kan worden?
Eind 2025 heeft mijn ambtsvoorganger uw Kamer geïnformeerd over de reikwijdte van
de herziening. In mei dit jaar hebben we stakeholderbijeenkomsten gehad, zodat partijen
vanaf het begin worden betrokken en ik zo ook de praktijkkennis mee kan nemen. Aansluitend
hierop zal Wageningen Social & Economic Research deze zomer een beleidsanalyse doen
van de financieel-economische gevolgen van de voorstellen. Die effecten zullen we
ook bespreken met de stakeholders. Nogmaals, ik verwacht uw Kamer in het najaar te
kunnen informeren over de concrete voorstellen voor deze herziening.

De vervolgvraag van mevrouw Beemsterboer was: kan de Staatssecretaris toezeggen dat
we dit vormgeven op een wijze die een toekomstbestendige visie realiseert en meer
kansen biedt voor duurzame en innovatieve vissers? In de uitvoeringsagenda die ik
net benoemde, heb ik opgenomen dat een herzien stelsel de startende en actieve visser
helpt en ook duurzaam ondernemerschap beloont. We zullen ons daar dus zeker voor inzetten.

Voorzitter. Nog een vraag: is de Staatssecretaris bereid om in het nieuwe contingentenstelsel
expliciet de ruimte te bieden voor vissers die experimenteren met nieuwe technieken
om zo innovatie te stimuleren? In het herzien van het stelsel richten we ons op de
startende en actieve visser en het belonen van duurzaam ondernemerschap. Dat zou ook
bereikt kunnen worden door het inzetten van innovatieve technieken. Daarbij wil ik
wel aantekenen dat we het contingentenstelsel in de eerste plaats hebben voor het
duurzame beheer van visstanden. We kijken inderdaad ook naar meekoppelkansen, maar
ik wil voorkomen dat we heel veel doelen met elkaar gaan installeren in het contingentenstelsel,
waardoor het primaire doel misschien onder druk komt te staan.

De voorzitter:

Dank u wel. We gaan even terug naar de vorige vraag, waar mevrouw Vellinga-Beemsterboer
een interruptie over heeft.

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66):

De Staatssecretaris geeft er op zich al een voorzetje voor. Hij geeft aan dat het
contingentenstelsel primair is bedoeld om visstanden te beheren, maar is de Staatssecretaris
het niet met D66 eens dat het natuurlijk ook het uitgelezen instrument is om juist
een stok achter de deur te bieden om iedereen in de ontwikkeling mee te nemen en dat
het ook antwoord geeft aan sommige vissers, die om duidelijkheid vragen? Zij geven
aan: ik wil graag ontwikkelen, maar ik wil wel weten waartoe het leidt. Is de Staatssecretaris
bereid om het ook op die manier in te gaan zetten?

Staatssecretaris Erkens:

Daar ben ik het grotendeels mee eens. Het contingentenstelsel is wel iets dat je wil
aanpassen met draagvlak van de sector. Verduurzaming, innovatie en het helpen van
startende vissers zijn dan ook onderdeel van die gesprekken. Dat zijn beleidsdoelen
die we hierbinnen op een zo goed mogelijke manier willen borgen, waarbij ik wel aangeef:
het primaire doel is echt het beheer van de visstanden. Maar die meekoppelkansen nemen
we daar zeker in mee.

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66):

Met draagvlak van de sector, zegt de Staatssecretaris. Dat vind ik een heel mooi uitgangspunt,
maar ik wil het toch graag even nader krijgen. De sector is namelijk best breed. Hij
is niet groot, maar wel breed. Gaat de Staatssecretaris dan ook wel echt de nadruk
leggen op de kansen voor jongeren en meer innovatieve vissers? Ik denk namelijk dat
dit soort regie ook wordt gevraagd van Den Haag.

Staatssecretaris Erkens:

Ik ben altijd voor het nemen van regie in dezen. Dit is inderdaad een van de doelgroepen
die we willen helpen met de herziening van het contingentenstelsel. Ik bedoel met
«draagvlak» dat je dit doet met stakeholderbijeenkomsten en dat je de praktijkervaring
ophaalt. Uiteindelijk maak je wel met elkaar een besluit over hoe het stelsel eruitziet.
Dat zal niet betekenen dat iedereen het eens zal zijn, ook omdat er in de visserijgemeenschap
verschillende beelden bestaan over hoe dit stelsel eruit moet zien.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Is de Staatssecretaris het met de Partij voor de Dieren eens dat je het niet over
de toekomst van de visserij kan hebben zonder het ook te hebben over vissenwelzijn?

Staatssecretaris Erkens:

Nee. Daar ben ik het niet mee eens. Dit gaat over het contingentenstelsel, over het
duurzame beheer van visstanden. Op dierenwelzijn kom ik dadelijk terug. Dat zal zeker
ook een aspect zijn dat we bespreken, maar de toekomst van de visserij hangt niet
alleen van dat aspect af.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Mijn vraag was niet of het alleen maar van vissenwelzijn afhangt. Mijn logische vraag
was: als je denkt aan de toekomst van de visserij, dan is het toch logisch om daarin
ook na te denken over wat die betekent voor vissenwelzijn? Is de Staatssecretaris
dat met ons eens?

Staatssecretaris Erkens:

Ik vind het logisch om na te denken over de vraag wat de toekomst van de visserij
betekent op het gebied van vissenwelzijn. Tegelijkertijd zijn er ook heel veel prioriteiten
op de korte termijn, zoals het duurzaam beheer van bestanden en überhaupt het behoud
van de vloot, die op dit moment wel met meer urgentie worden uitgewerkt. Ik zal dadelijk
terugkomen op het blokje dierenwelzijn en het rapport dat u mij gegeven heeft.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Welk blokje is het blokje dierenwelzijn? Dat heb ik nog niet gehoord.

Staatssecretaris Erkens:

Dat zit in het blokje overig, op het einde. Dat is met name omdat ik heel veel vragen
in andere blokjes had. Zo kon er een bundel van gemaakt worden. Dat zegt niks over
het belang van het onderwerp, wil ik daarbij zeggen, gezien de reactie van het lid
Kostić toen ik dat zei.

De voorzitter:

Vervolgt u uw beantwoording.

Staatssecretaris Erkens:

Voorzitter. Ik heb nog een vraag van D66: hoe stimuleert de Staatssecretaris dat visserijtechnieken
die een kleinere ecologische impact hebben, een groter aandeel van onze vangst op
zullen leveren ten opzichte van schadelijke technieken? Dit kabinet zet zich in voor
een toekomstbestendige visserij. Dat betekent dat we investeringen mogelijk maken
in zowel technische als sociale innovaties. Daarvoor hebben we ook meerdere subsidieregelingen
beschikbaar gesteld, doen we onderzoek naar duurzame vangsttechnieken, zoals FloMo
en de Kiwikuil, en zetten we ons in voor het toestaan van pulsvisserij. Ook probeer
ik meer inzicht te geven in de voetafdruk van verschillende visserijen, bijvoorbeeld
met het CO2-onderzoek dat recent gepubliceerd is. Dat laat onder andere zien dat er een verschil
tussen sectoren kan zijn.

Voorzitter. Dan kom ik bij een vraag van de heer Meulenkamp over voedsel uit zee.
Hij vroeg naar de mogelijkheden om seafood, zoals hij het noemde, nadrukkelijker te
betrekken bij toekomstige analyses, scenario’s en rapportages over voedselzekerheid.
Ik ben met u eens dat seafood, of voedsel uit zee – laten we het wel zo noemen hier
in de Kamer, want ik heb weleens gezien dat collega’s hier zijn gecorrigeerd op Engels
taalgebruik – een waardevolle bijdrage is aan de Nederlandse voedselvoorziening. Het
past namelijk in een gezond dieet en draagt ook bij aan de voedselzekerheid, zoals
de heer Lohman ook zei. Minstens één keer per week is gezond, volgens mij, en meer
ook nog, zou ik zeggen. Het thema heeft een belangrijke plek in de Uitvoeringsagenda
Visie op voedsel uit zee en grote wateren. Deze acties richten zich onder andere op
de positionering van, maar ook het narratief over vis, schaaldieren en schelpdieren
en de gezondheidseffecten daarvan in een dieet. Ik zal zorgen dat we in de uitwerking
van de agenda voedselzekerheid, die na de zomer komt, ook het visserijaspect en voedsel
uit zee betrekken.

Voorzitter. Dan was er nog een vraag van D66: wat is de visie van de Staatssecretaris
op de optimale verdeling van verschillende voedselbronnen uit zee? Hoe stuurt hij
hierop? Zowel in de Visie op voedsel uit zee en grote wateren als de daarbij behorende
uitvoeringsagenda hebben we geen verdeling gemaakt van de verschillende bronnen van
voedsel uit zee. Die zijn allemaal van waarde voor ons dieet. We zetten ons er daarom
ook samen met de deelnemers aan de uitvoeringstafel voor in dat zowel de kweek van
mariene eiwitten als de wildvangst een goede toekomst hebben op de Noordzee. Dat is
het belangrijkste doel van de uitvoeringsagenda, waarbij de ecologische draagkracht
een randvoorwaarde is.

Dat was dit blokje, voorzitter.

Mevrouw Vellinga-Beemsterboer (D66):

Ik zou de Staatssecretaris toch willen vragen of hij iets uitgesprokener kan zijn.
Ik merk dat de Staatssecretaris redelijk op de vlakte blijft ten aanzien van de visie:
we gaan het ondersteunen, maar aan de andere kant ... Ziet de Staatssecretaris, net
als D66, het risico dat we juist net niet de regie bieden waar wel behoefte aan is
in het veld als we ons hier heel erg op de vlakte houden vanuit het Haagse? Ziet hij
dan ook dat we het risico lopen dat we op elkaar gaan wachten? De sector wacht op
regelgeving, visie en doelen en wij wachten tot de sector ergens mee komt.

De voorzitter:

Dat was uw laatste interruptie.

Staatssecretaris Erkens:

De sector is met die uitvoeringsagenda gekomen, ook samen met milieu- en natuurorganisaties
en de overheid. Daarbinnen worden dus wel een visie en route geschetst. Ik wil daarom
ook echt vertrouwen geven aan dit proces en dit uitvoeren. Tegelijkertijd wil ik ook
niet vanuit de overheid gaan sturen op welk voedsel uit zee we gaan produceren. Dat
doen we natuurlijk ten dele al door quota die vastgesteld worden en door de randvoorwaarden
voor de aquacultuur en de productie op dat vlak. Ik zou niet willen dat we daar als
overheid een nog grotere rol in nemen, maar misschien begreep ik de specifieke vraag
van mevrouw Vellinga-Beemsterboer niet. Dat pakken we nog los op, als er geen interrupties
meer zijn.

De voorzitter:

Goed, zo. Vervolgt u uw beantwoording.

Staatssecretaris Erkens:

Voorzitter, ik kom op de puls. Daar heb ik meerdere vragen over gekregen. Laat ik
zeggen dat als het volledig op mijn bureau lag en ik het als Staatssecretaris zelf
kon beslissen zonder inspraak van Brussel, ik deze nacht zou doorwerken, morgen het
besluit zou beklinken en het weer zou invoeren. Het is natuurlijk ontzettend jammer
dat het niet mogelijk is om de puls in te zetten, zowel op het gebied van bodemberoering
als op het gebied van brandstofbesparing voor de vissers. Het gaat vaak wel om 40%
tot 50%. Met de hoge brandstofprijzen kunt u zich voorstellen wat voor verschil dat
gemaakt zou hebben. Mijn inzet is de volgende. We kijken of een aantal andere lidstaten
van de Europese Unie samen met ons twee dingen willen doen. Op korte termijn is dat
onderzoek uitvoeren naar onder welke voorwaarden het mogelijk wel kan, dus ook welke
verbeteringen mogelijk nog aangebracht kunnen worden. Ik wil in combinatie daarmee
met die landen bekijken of we als vervolgstap bijvoorbeeld een gemeenschappelijke
pilot kunnen doen, waarbij we ervoor zorgen dat het inderdaad niet alleen Nederlandse
vissers zullen zijn, maar ook die van een aantal andere lidstaten. Zo creëren we met
elkaar medestanders om dit dossier ook echt op de agenda te krijgen in Europa. Ik
moet zeggen dat ik zelf ook ongeduld voel in dit proces. Waar ik dus sneller kan gaan,
zal ik dat proberen te doen. Ik ben bijvoorbeeld begin juli in Berlijn, waar ik dit
met mijn counterpart daar zal proberen te bespreken. Ik denk dat het bij het pulsdossier
van belang is dat we met elkaar voorkomen dat we een te snelle afslag nemen waardoor
de deur weer definitief dichtgaat, net nu we voelen dat het moment misschien weer
rijp is om het op de agenda te plaatsen.

De heer Grinwis (ChristenUnie):

Doet de Staatssecretaris dat ook «boerenslim», om het zo te zeggen, door te zeggen:
zullen we het eerst eens op een Franse kotter schroeven? Dat is in het verleden natuurlijk
een beetje misgegaan. Wij gingen er met de innovatie vandoor en anderen profiteerden
daardoor niet mee. Scheve ogen zijn er in de visserij, tussen vissers uit verschillende
landen, te over. Dat weet u.

Staatssecretaris Erkens:

Dit is een valide punt. Je moet hier bondgenoten in creëren. Ik denk dat dat inderdaad
een les uit het verleden is. Het was een hele goede innovatie, die ook tot een heel
goed competitief voordeel leidde. De andere landen, die daar geen baat bij hadden,
hebben dat inderdaad ten dele slim gespeeld door daarmee de puls in het verdomhoekje
te krijgen. Mijn insteek hierbij is dus om echt een aantal medestanders te vinden,
zodat je er ook voor kan zorgen dat meerdere lidstaten baat hebben bij de herinvoering
hiervan.

De heer Chris Jansen (PVV):

Een van de redenen dat Frankrijk afhaakte, was het feit dat zij geen geld hadden om
de complete vloot te vervangen. Zou het dus niet ook slim zijn om in Europees verband
direct mee te denken over een langjarige investeringsmogelijkheid, zodat ook landen
die minder middelen hebben toch de kans krijgen om hierop mee te liften?

Staatssecretaris Erkens:

Ik denk dat het wel breder ligt dan alleen dat de Franse vloot de investeringscapaciteit
niet had. Er speelden ook rechtszaken van BLOOM, een ngo. Er speelden veel meer zorgen
op dat vlak. Ik denk dat de medestanders die wij op dit dossier vinden in eerste instantie
ook een iets nabijere geografische ligging hebben dan Frankrijk. Ik proef daar nog
niet echt de ruimte dat men zegt: laten we hiermee aan de slag gaan. Ik probeer dus
eerst een aantal andere lidstaten mee te krijgen.

De voorzitter:

Vervolgt u uw beantwoording.

Staatssecretaris Erkens:

Ja, voorzitter. Ik ben in dit debat wel heel transparant over mijn strategie, maar
we doen het niet voor niks in het Nederlands, zou ik daarbij zeggen. Volgens mij moeten
we als Nederland op dit dossier inderdaad uitstralen dat we geleerd hebben van de
periode in het verleden, dat we dit samen met anderen willen doen en dat we de zorgen
die er zijn serieus nemen. Volgens mij is dat de route waarmee je het weer op de agenda
kan zetten.

Voorzitter. Ik kreeg een vraag over de nadeelcompensatie voor de puls. «De Staatssecretaris
buigt zich na de rechterlijke uitspraak over nadeelcompensatie. De pulsvissers hadden
geïnvesteerd, maar kregen de pin op de neus. Hoe gaat de Staatssecretaris dit oppakken?
Wanneer horen de vissers meer?» Dat waren vragen van de heer Flach. Ik heb de Kamer
vorige week geïnformeerd middels de verzamelbrief visserij. Ik begrijp dat de gevolgen
van dit verbod inderdaad heel ingrijpend zijn voor de betrokken vissers, maar om in
aanmerking te komen voor nadeelcompensatie moet altijd aan strikte voorwaarden voldaan
worden. Ik heb daarbij aangegeven dat de inschatting is dat het niet waarschijnlijk
is dat pulsvissers hiervoor in aanmerking komen. Desalniettemin heb ik ook aangegeven
dat we iedereen de ruimte bieden om toch een verzoek tot nadeelcompensatie in te dienen.
We zullen die verzoeken zorgvuldig met elkaar bekijken en beoordelen. Ik ben ook bereid
– dat was volgens mij ook een vraag van de heer Flach – om bij RVO te vragen of men
in dat proces ook probeert mee te denken, omdat het doen van een verzoek tot nadeelcompensatie
als individuele visser een complex traject is dat tijd zal kosten. Ik zal dus ook
vragen om een bepaalde coulance in het proces, zodat zij die mogelijkheid kunnen benutten
als ze dat willen.

Voorzitter. Dan ga ik door naar het volgende blokje. Dat gaat over de brandstofregeling
en het EMFAF. Er waren meerdere vragen over wanneer die compensatie opengesteld zal
worden. Als kabinet erkennen we dat de nood hoog is in de visserijsector. We stellen
daarom vanaf september een steunmaatregel in combinatie met een energiebesparingsregeling
in. Ik wil de uitwerking van deze steunmaatregel zo snel mogelijk rond hebben, maar
het moet op een gedegen manier gebeuren. We willen de middelen ook gericht inzetten,
omdat de middelen beperkt zijn. We houden daarbij dus rekening met verschillende flowsegmenten
en de mate van geraaktheid van de gestegen brandstofkosten. We krijgen daarvoor advies
van Wageningen Social & Economic Research. Daarnaast werken we deze regeling, zoals
de heer Vermeer vroeg, ook nauw uit met de sector zelf, zodat we de ondersteuning
zo doeltreffend mogelijk kunnen vormgeven. De regeling moet daarnaast ook goed uitvoerbaar
zijn. De administratieve lasten wil ik zo laag mogelijk houden, zowel voor de aanvrager
als de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Zoals gebruikelijk moet het goedgekeurd
worden door het Monitoringscomité EMFAF. Ik wil daar zo snel mogelijk op aansturen,
zodat ik met uw Kamer kan delen dat deze regeling in werking treedt. Dat neemt niet
weg dat het natuurlijk gewoon wrang aanvoelt dat we circa twee maanden geleden hebben
aangekondigd dat er compensatie komt en dat de regeling nu wel bijna, maar nog niet
helemaal af is. Ik heb daarom ook al eerder gecommuniceerd, zowel in een brief aan
uw Kamer als richting de sector zelf, dat de compensatie met terugwerkende kracht
zal plaatsvinden. We zien dus ook dat een deel van de vloten hierop anticipeert en
ook al uitvaart.

De heer Chris Jansen (PVV):

Ik heb een vraag ter verduidelijking. Gaat de Staatssecretaris nog apart in op de
pelagische visserij?

Staatssecretaris Erkens:

Ja, daar kom ik straks op terug.

Voorzitter. De heer Vermeer vroeg of ik bereid ben om in gesprek te gaan. Ja, dat
doen we en dat zullen we blijven doen.

Dan was er een vraag van het CDA en de heer Grinwis. Hoe wordt het geld precies ingezet?
Welke brandstofbesparende maatregelen zien we in de praktijk toegepast worden? Om
de visserijsector minder afhankelijk te maken van brandstof zullen we eind september
die energie-efficiëntieregeling openstellen. Van deze regeling kunnen onder meer de
kottervisserij, de platvisvisserij, de garnalenvisserij en de schelpdiervisserij gebruikmaken.
Met de regeling kunnen visserijondernemers subsidie krijgen voor aanpassingen aan
hun vissersvaartuigen die brandstof besparen. Als bijwinst dragen ze zo ook bij aan
het verminderen van CO2-uitstoot. In het verleden ging het daarbij vaak om de aanpassing van een schroef
of van een motor. U moet dus aan dat soort maatregelen denken in dit geval. We hebben
voor deze regeling 27 miljoen euro aan budget beschikbaar. Dat is 25 miljoen euro
voor de kottervisserij en 2 miljoen euro voor de schelpdiervisserij. Voor de schelpdiervisserij
hebben we aanvullend nog twee openstellingen van deze regeling op de planning, eentje
in ’27 en eentje in ’28. We zagen namelijk dat dat bij de sector tot meer absorptiecapaciteit
zou kunnen leiden voor de regeling.

Voorzitter. Mevrouw Bromet vroeg: «Hoe dragen de rijkssubsidies bij aan de doelen
voor het verminderen van brandstofgebruik? Kunnen we de subsidiëring anders inrichten
zodat die daar directer aan bijdraagt? Zijn we dat van plan?» We zien dat de brandstofkosten
gestegen zijn. Ik hecht er waarde aan dat het brandstofgebruik in de visserijsector
en in het bijzonder in de kottervisserij omlaag wordt gebracht, zodat de sector minder
kwetsbaar is voor die prijsschommelingen. Middels deze subsidieregeling kunnen ze
dus het brandstofgebruik van het vaartuig verminderen. De route daarnaartoe zal wel
verschillen per visser. Het kan gaan om de aanpassing van de schroef, de motor et
cetera. De vissers hebben zelf natuurlijk ook het meeste belang bij het verminderen
van het brandstofgebruik, omdat ze zagen dat de businesscase niet meer uitkwam. Naar
verwachting zullen zij daarom de subsidie ook gebruiken voor investeringen die echt
leiden tot de meeste brandstofreductie.

Voorzitter. Dan hebben we de vraag van volgens mij de heer Grinwis over de vlagkotters.
Hij zegt dat er bij een deel van de vissers zorgen leven, omdat een aantal vissers
tussen wal en schip kunnen vallen. Hij zegt: «De onderneming is gevestigd in Nederland.
Ze betalen hier belasting. Achten wij dat verschil rechtvaardig?» Ik ben van mening
dat de Nederlandse middelen wel naar de Nederlandse visserijvloot moeten gaan en niet
naar de vloot van een andere lidstaat of staat. De Nederlandse visserijbedrijven die
varen onder een buitenlandse vlag komen dus niet in aanmerking voor subsidie onder
het Europese visserijfonds. 70% van het EMFAF wordt bekostigd door de EU en 30% met
middelen van de Nederlandse Staat. Daarom hebben subsidieregelingen onder het EMFAF
ook als vereiste dat de vaartuigen waarin wordt geïnvesteerd, geregistreerd staan
in het Nederlands Register van Vissersvaartuigen. In alle eerlijkheid is het qua uitvoerbaarheid
heel moeilijk te controleren welke vaartuigen die niet onder de Nederlandse vlag varen
dan ook daadwerkelijk een Nederlandse vloot zijn.

Voorzitter. Dan de pelagische visserij. De details van de steunmaatregel worden nog
nader uitgewerkt. Mijn streven is wel om die zo doeltreffend mogelijk te maken, kijkend
naar het bedrag dat wij beschikbaar hebben. We zien dat de pelagische visserij meestal
wel bestaat uit meer veerkrachtige en grote internationale bedrijven. Die gebruiken
inderdaad veel brandstof, maar tegelijkertijd zien we dat de draagkracht van dat deel
van de visserij wel groter is dan die van de boomkorvisserij. Vandaar dat we het bij
de afbakening daarvan niet op de pelagische visserij toepassen.

De voorzitter:

Ja, heel goed, meneer Jansen, u mag een interruptie plegen. Ik was even aan het multitasken
vanwege uw verzoek.

De heer Chris Jansen (PVV):

Geeft niets. Ik snap wel wat de Staatssecretaris zegt, maar ter illustratie: tien
jaar geleden kostte een volle brandstoftank € 300.000; nu praten we over bijna 1,3
miljoen voor één schip dat een maand de zee op gaat. Het zijn nogal bedragen. Ik weet
inderdaad dat uw budget beperkt is, maar ik vind het ook weer iets te makkelijk om
te zeggen: dat kunnen zij zelf wel dragen, want ze zijn kapitaalkrachtig. Graag iets
meer duiding daarvan.

Staatssecretaris Erkens:

Nee. Dat bedoel ik niet te makkelijk, maar de keuze die wij maken, is om die middelen
zo gericht mogelijk in te zetten. Daarbij is wel de keuze gemaakt om het meer op de
boomkorvisserij te richten. Dat betekent trouwens wel dat bij familiebedrijven die
bijvoorbeeld zowel pelagische schepen als boomkorvissers hebben, de boomkorvissers
in dat bedrijf wel nog aanspraak kunnen maken op de regelingen.

De voorzitter:

Vervolgt u uw beantwoording, Staatssecretaris.

Staatssecretaris Erkens:

Dan heb ik de vraag: op welke wijze werkt de Staatssecretaris samen met andere Noordzeelanden
om de innovatieve aquacultuur te bevorderen? Voor de ontwikkeling van de innovatieve
aquacultuur in windparken wordt samengewerkt met diverse Noordzeelanden in diverse
Europese onderzoeksprojecten. Verder is er op dit moment geen directe samenwerking.
Tegelijkertijd, als er nog andere raakvlakken zijn om samen te werken op dit soort
projecten, sta ik daar uiteraard wel voor open. Misschien heeft mevrouw Vellinga-Beemsterboer
daar in de tweede termijn nog een aantal gedachtes over. Dat geef ik mee. Het is geen
uitlokking. Het is meer ter inspiratie of een verzoek. Ik vind het namelijk ook wel
– nu ga ik uiteraard even een beetje van mijn tekst afwijken – vrij onlogisch dat
we ten aanzien van de visserijsector per lidstaat proberen alles grotendeels zelf
te doen. Volgens mij zijn er best wel meekoppelkansen, waarbij je zowel onze sectoren
als die van een aantal andere landen kan versterken als je innovatieprojecten meer
samen gaat oppakken. Dat is dus iets wat het kabinet ook breder wil oppakken.

Voorzitter. «Onderzoekt de Staatssecretaris in dat kader of deze sectoren in aanmerking
kunnen komen voor aanvullende Europese subsidies voor natuurherstel?» Onder het EMFAF
zijn er de afgelopen jaren diverse regelingen opengesteld voor de aquacultuursector.
We zullen ook een innovatieregeling openstellen op 31 juli met een budget van 3,3
miljoen. Aanvragers kunnen zelf de insteek bepalen. Dat betekent dat die ook zou kunnen
zien op natuurherstel, als de aanvragers besluiten om daarop in te zetten.

Voorzitter. Dan een vraag van de heer Jansen: kan de Staatssecretaris uitleggen waarom
we aan het fonds meedoen, terwijl het geld vooral naar ambtenaren en niet naar vissers
gaat? Ik zie dat het visserijfonds, EMFAF, van meerwaarde is voor de visserij- en
aquacultuursector. Onder het EMFAF worden ook diverse innovatie- en investeringsregelingen
voor de visserij en aquacultuur opengesteld. Kijkend naar de subsidieaanvragen zien
we ook dat er vanuit de sector behoefte is aan die regelingen. Die dragen ook bij
aan het toekomstperspectief van de sector. We willen dit uiteraard wel zo efficiënt
mogelijk doen, dus u kunt zich voorstellen dat ik inderdaad kijk naar de administratieve
lasten van de regelingen en wat wij als Nederland daarin kunnen verminderen.

Nog één vraag in dit blokje. Die is van de heer Flach, die zei: «Ik zie dat Brussel
fors wil bezuinigen. Tegelijkertijd worden innovaties als de pulskor gedwarsboomd.
Wat gaan we doen om deze discrepantie aan te kaarten?» Ik vind het van belang dat
de visserij ondersteund wordt bij de energietransitie en innovatie. Uiteindelijk vraagt
stappen zetten in innovatie zowel ruimte in de regelgeving alsook voldoende middelen
om dit te ontwikkelen en uit te rollen. Voor wat betreft visserij en het MFK vind
ik het van belang dat de beschikbare middelen in verhouding staan tot de beoogde doelen
en eisen die aan lidstaten gesteld worden. Dat zullen we dus ook meenemen in het traject.
Ik verwacht dat in het Nederlandse NRPP binnen het MFK inderdaad ook aandacht zal
zijn voor innovatie en duurzaamheid voor de visserijsector. De komende tijd zal ik
me daarvoor inzetten, maar ik zal uiteraard ook in den brede wijzen op de administratieve
lastendruk die op de sector ligt. Daarom is eerder het verzoek gedaan voor een Omnibus
voor de visserijsector, waarin wordt gekeken naar wat er kan om de administratieve
lastendruk te verminderen, met inachtneming van de doelen die we gesteld hebben.

De voorzitter:

Dank u wel. O, eerst nog een interruptie van de heer Flach.

De heer Flach (SGP):

Een korte vraag. Ik zeg dat ook vanuit de achtergrond dat met name het Europees visserijfonds
fors zal krimpen. Meer aandacht voor innovatie is dan wel mooi, maar – sorry voor
de woordspeling – is er straks nog boter bij de vis?

Staatssecretaris Erkens:

Dat is een terechte vraag. Dat nemen we ook mee in dit proces. Daarom zeg ik dat er
een balans moet zijn tussen de eisen die wij stellen aan de visserij en de beschikbare
budgetten die eruit komen. Het kabinet neemt dat dus mee in de gesprekken. Daarbij
heb je uiteraard twee knoppen waar je aan kan draaien. De ene is pleiten voor meer
geld en de andere is inderdaad iets vragen van de sector. Maar ik probeer die balans
mee te geven aan de collega’s en ik weet dat de collega’s dit ook scherp hebben.

De voorzitter:

Dank daarvoor. In de tussentijd kan de Staatssecretaris even ademhalen en kom ik nog
even bij u terug met het verzoek van de heer Boomsma om het tweeminutendebat te verzetten.
U zult zich toch zo meteen om 22.00 uur mogen melden in de plenaire zaal. Als u het
tweeminutendebat echt wilt verzetten, dan zult u dat daar moeten aanvragen. Dan kunt
u er rekening mee houden dat het antwoord kan zijn dat het niet kan. Dat is wat ik
u kan bieden op dit moment. Ik dacht: ik meld het u maar vast, dan kunt u zich daarop
voorbereiden.

Mevrouw Bromet (PRO):

Weet u ook of het schema nog steeds zegt dat we om 22.00 uur dit debat aanvangen?

De voorzitter:

Ja. Er is in ieder geval een aanvang van een debat om 22.00 uur. Daar kan een Kamerlid
het verzoek doen om het tweeminutendebat te verzetten naar morgen. U zult het daar
in de plenaire zaal over moeten gaan hebben. Zoals ik zei: u kunt er ook rekening
mee houden dat het wellicht niet gaat lukken, gezien de agenda. U zult dat dus helaas
daar moeten doen, hoe graag ik u hier ook zou willen helpen.

Mevrouw Bromet (PRO):

Ik bedoelde eigenlijk vanavond 22.00 uur. Staat het schema nog steeds op vanavond
22.00 uur?

De voorzitter:

Jazeker. Het tweeminutendebat staat voor dat tijdstip gepland, dus u kunt gewoon om
22.00 uur naar de zaal.

Mevrouw Bromet (PRO):

Maar als er nog een ander debat gaande is, wordt het nog later.

De voorzitter:

Ja. Het kan natuurlijk best zijn dat het debat daarvoor uitloopt. Hoe het schema daar
loopt ... Ik kan best goed multitasken, maar ik heb op dit moment geen radar aan in
de plenaire zaal, mevrouw Bromet.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Ik hecht er wel aan dat we hier een zorgvuldige besluitvorming bewaken. Als we straks
nog even halsoverkop een tweeminutendebat moeten doen ... Er moeten misschien nog
moties worden geschreven. Je wilt die ook afstemmen. We hadden het net over samenwerking.
Hoe gaan we dit allemaal doen? Als het op een ander moment kan, dan liever op een
ander moment.

De voorzitter:

Dat zult u dus in de plenaire zaal met elkaar moeten bespreken en niet hier. Ik zou
m’n tijd hier vooral gebruiken om deze termijn af te maken, als ik u een tip mag geven.
Ik kijk naar de Staatssecretaris voor het volgende blokje.

Staatssecretaris Erkens:

Het volgende blokje gaat over cameratoezicht en de Controleverordening. Daarover heb
ik een aantal vragen gekregen.

Het CDA vroeg: waarom worden subsidies opengesteld voor de camera’s voordat er een
pilot is geweest? Dat is omdat per 10 januari 2028 cameratoezicht op basis van de
Europese regelgeving verplicht wordt gesteld. De komende maanden zal in het Europese
overleg duidelijk worden welk deel van de Nederlandse vloot hier precies mee te maken
gaat krijgen en ook aan welke minimumeisen de systemen moeten voldoen. Een mogelijke
Nederlandse pilot is dus bedoeld om dat cameratoezicht zo goed mogelijk op een uitvoerbare
en proportionele manier te kunnen vormgeven. Het is nodig om dit nu uit te werken,
omdat de tijd tot de inwerkingtreding steeds krapper wordt. Op dit moment hebben we
dus nog middelen in het EMFAF om vissers te kunnen ondersteunen op dit vlak en een
groot deel van die kosten op ons te nemen. Vandaar ook de oproep van mijn kant om
in ieder geval te kijken naar een pilot samen met de sector om te zien hoe het vormgegeven
zou kunnen worden op een manier die werkbaar is. We lopen namelijk toch het risico
dat die EMFAF-middelen niet meer beschikbaar zijn op termijn. Dan zit je met een wettelijke
verplichting met de bijbehorende kosten zonder middelen van ons.

De heer Lohman (CDA):

Ik had nog een aanvullende vraag. Er zijn zorgen over de betaalbaarheid van de camera’s,
maar ook over data: wie is er uiteindelijk verantwoordelijk? Er worden dan natuurlijk
enorme bakken data door de visserij gegenereerd. Hoe wordt daarnaar gekeken?

Staatssecretaris Erkens:

Dat zullen we komende maanden in Europees overleggen nog uitwerken. Vandaar ook echt
mijn oproep aan de sector om daar hun zienswijze in mee te geven, zodat we daar met
die kennis en met die zorgen in de Europese overleggen nog richting aan kunnen geven.

De voorzitter:

Vervolgt u uw beantwoording.

Staatssecretaris Erkens:

De heer Jansen vroeg: is de Staatssecretaris bereid dit bigbrotherbeleid te stoppen
in Brussel? Zo voelt hij het. Het is nu verplicht op grond van Europese regelgeving.
Dat is met de vaststelling van de herziene Controleverordening in 2023 besloten. We
hebben dus de verplichting – die heb ik – om dit te implementeren. Onze inzet is hierop
gericht. De komende maanden wordt dus duidelijk welk deel van de vloot daarmee te
maken gaat krijgen en aan welke eisen het moet voldoen. Dit wil ik dus graag doen
in overleg met de sector, omdat we ons er ook hard voor willen maken om het zo uitvoerbaar,
handhaafbaar en ook proportioneel mogelijk in te voeren voor de visserijsector. Er
is nu echt nog ruimte in de discussies, hopelijk. Vandaar ook mijn oproep om daarover
met ons een gesprek aan te gaan.

De heer Boomsma had een vraag over aanlandhavens: waarom zou je niet gewoon vis mogen
lossen in verschillende havens? Hij vroeg mij om hier nog een keer over in gesprek
te gaan. In het tweeminutendebat over de LVR van januari heeft mijn ambtsvoorganger
de motie van het lid Boomsma de interpretatie gegeven dat de criteria van de Beleidsregel
aanwijzing havens en plaatsen voor visserij leidend zijn bij de uitvoering. De afgelopen
periode heb ik benut voor een analyse van de praktijk in de aanlandhavens. De conclusie
van die analyse en de gesprekken is met uw Kamer gedeeld. Die houdt inderdaad in dat
niet alle havens waar vissers tot nu toe hebben aangeland zijn aangewezen. Via de
NVWA en RVO zal daar nog communicatie over plaatsvinden met die plekken. Die beoordeling
heeft plaatsgevonden op basis van de criteria uit de beleidsregel, overleggen met
de sector over wat de belangrijkste aanlandplekken zijn en afstemming met de NVWA
in verband met de handhavingscapaciteit, omdat het aanlanden van de vis ook niet in
elke willekeurige haven mag plaatsvinden vanuit regelgeving uit Europa in het kader
van toezicht en wij dus wel moeten zorgen voor handhaving en toezicht op die plekken.
Vandaar deze keuze.

De heer Boomsma (JA21):

Ik weet niet precies welke regel daar dan doorslaggevend in is geweest, maar het is
natuurlijk best gek dat je gewoon eeuwenlang je vis daar kunt lossen en het ineens
niet meer kan. De reden is dan dat het makkelijker te handhaven is. Ik vind niet dat
het zo zou moeten werken. Ik zei al dat vissers zelf aangeven dat het op sommige momenten
gevaarlijk is om door te varen door weer en wind. Het is niet altijd mogelijk om door
te varen naar een andere haven. Dus wat is er nou op tegen om dat dan toch gewoon
toe te staan?

Staatssecretaris Erkens:

Dat handhavingscapaciteit hierin wel een schaars goed is. Wij moeten dus de afweging
maken waar we die capaciteit inzetten op dit moment. Ik kan wel tegen de heer Boomsma
zeggen dat wij op een later moment, in een volgende visserijbrief, nog wat dieper
kunnen ingaan op de criteria die hier inderdaad de doorslag in gaven.

De voorzitter:

Vervolgt u uw beantwoording.

Staatssecretaris Erkens:

Ja, voorzitter. De heer Jansen vroeg: is de Staatssecretaris bereid om iets te doen
aan het digitaal registeren van vangsten onder 50 kilometer of, nee, 50 kilo – het
is ook laat voor mij – in Brussel? Die aanvullende logboekverplichtingen, waaronder
het digitaal registeren van die vangsten, zijn dus ook onderdeel van de Controleverordening
ten dele. Die zijn afgelopen 10 januari ingegaan. Dit is op dit moment staand Europees
beleid. Mijn inzet is er wel op gericht daaraan te voldoen. Tegelijkertijd ben ik
me heel erg bewust van de administratieve lasten die dit met zich meebrengt voor de
vissers en de controlediensten. De komende tijd blijven wij dus die knelpunten naar
voren brengen bij de Europese Commissie. Dat geldt trouwens niet alleen voor dit aspect.
Bij veel andere zaken uit die verordening zie je ook dat andere lidstaten punten opbrengen
in de Raad. Daar sluit Nederland zich bijna altijd bij aan. Ik wil ook opmerken dat
een goede vangstregistratie ook van belang is voor een duurzame visserij. Tegelijkertijd
pleiten wij, zoals ik net al zei, niet voor niks voor een Omnibusvoorstel om regelgeving
waar die te complex is geworden te kunnen versimpelen.

Voorzitter. Dan gaan we naar de Omnibus gewasbescherming. O, de heer Lohman nog.

De voorzitter:

De heer Lohman heeft nog een laatste interruptie.

De heer Lohman (CDA):

Ja, ik heb nog een visserijvraag. Is de Staatssecretaris ook bekend met de brandbrief
of de brief die onder andere door de Nederlandse Vissersbond is gestuurd?

Staatssecretaris Erkens:

Wij krijgen meerdere brandbrieven. Dus als wij de specifieke brief kunnen krijgen,
zullen we die sowieso van een reactie voorzien als dat nog niet gebeurd is. Normaliter
betrekken we de reacties bij het debat en ook in het contact met de visserij. Die
dubbelcheck kan ik dus laten doen.

De voorzitter:

Een vervolgvraag van de heer Lohman.

De heer Lohman (CDA):

Ik hoor veel over de dialoog die gaande is met de visserijsector. In die brief wordt
een aantal best stevige vragen gesteld: worden wij serieus genomen in de dialoog en
is er een toekomst voor de visserij in Nederland? Dat is een beetje de tendens van
de brief. Is de Staatssecretaris het met mij eens dat er dan misschien meer nodig
is, als ze zich blijkbaar in de dialoog onvoldoende gezien voelen door in ieder geval
het ministerie?

Staatssecretaris Erkens:

Ik heb nog een mapje overig waar nog heel veel visserijvragen in langskomen. Daar
zit deze ook nog in. Ik zal er dus zo dadelijk uitgebreid op terugkomen. Wij proberen
in ieder geval de visserijsector zo veel mogelijk bij deze gesprekken te betrekken.
Mochten er aanwijzingen zijn over processen waarin het niet goed loopt, sta ik ervoor
open op te kijken hoe dat verbeterd kan worden. Ik zal er dadelijk uitgebreid op terugkomen.

De voorzitter:

Akkoord. U heeft nog twee blokjes te gaan. We hebben nog minder dan een kwartier op
de klok en nog een tweede termijn te gaan. Als het tweeminutendebat om 22.00 uur plaatsvindt,
hebben we nog weinig ruimte om dat nog voor te bereiden. Dus tip aan zowel de commissieleden
als ook de Staatssecretaris is om de beantwoording wat compact te maken en ook de
vraagstelling compact te herhalen, zodat we op z’n minst deze termijn om 21.00 uur
klaar hebben. Dat zou toch heel erg mooi zijn. En het liefst alles om 21.00 uur klaar,
natuurlijk.

Staatssecretaris Erkens:

Voorzitter. Ik kan snel praten. Ik zal mijn best doen. Over de Omnibus. Ik had het
lid Kostić toegezegd de vragen te beantwoorden over het informatieverzoek. De eerste
vraag was wat Nederland vorige week heeft ingebracht bij de overleggen over de Omnibus,
wat we hebben gezegd en wat de tekst van de stemverklaring was. Het compromisvoorstel
stond op de agenda van het zogeheten «ambassadeursoverleg» van 12 juni en is daar
in stemming gebracht. Daarna is er geen inhoudelijk overleg meer geweest over het
compromisvoorstel. De stemverklaring was, zoals schriftelijk meegedeeld, gewoon in
lijn met de Kamerbrief die ik u vorige week heb gestuurd.

Het lid Kostić heeft ook gevraagd of het kabinet kansen ziet om op EU-niveau alsnog
een fatsoenlijk impactassessment te laten maken door wetenschappers. De laatste periode
van het proces was ronduit chaotisch te noemen, met korte reactietijden. Ondanks dat
het nog onduidelijk is hoe het komende proces zal lopen, zal ik me inzetten voor een
helder proces met voldoende tijd voor inbreng. Ik zal me bij de totstandkoming van
een nieuw compromisvoorstel, mocht dat geagendeerd worden, ook inzetten voor de Nederlandse
belangen conform het BNC-fiche, dus meer zekerheden op het gebied van het voorkomen
van een verslechtering van mens dier en milieu, en blijvend inzetten op verbetering
van het voorstel. Ik heb ook – daarmee loop ik vooruit op een aantal andere vragen
– achter de schermen al het signaal afgegeven, ook aan het huidige voorzitterschap,
dat het niet per se gewenst is om nu weer halsoverkop een nieuw compromisvoorstel
op de mat te gooien zonder voldoende tijd voor behandeling. Dat zeg ik niet alleen
omdat wij deze discussie gehad hebben, want niet alleen bij Nederland stond deze druk
op het proces met bijbehorende discussies. Dat was in andere lidstaten ook het geval.
Wij zijn dus niet de enigen die hiertegen aangelopen zijn.

De voorzitter:

Ik zie twee vingers. Ik weet even niet meer wie de eerste was, maar ik geef eerst
het woord aan het lid Kostić.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Een aantal vragen zijn nog onbeantwoord, maar ik wil nog even ingaan op dat impactassessment.
Zegt de Staatssecretaris dat hij zich inderdaad gaat inzetten voor een fatsoenlijk
impactassessment, zodat we zeker weten dat die gezondheid wordt geborgd?

Staatssecretaris Erkens:

Dat is in lijn met wat ik al eerder in het debat heb gezegd. Voor Omnibusvoorstellen
doet de Commissie over het algemeen geen impactassessments. Ik zal inderdaad pleiten
voor voldoende tijd, zodat wij een voorstel ook nog kunnen beoordelen, onder andere
aan de hand van de wetenschappelijke adviezen en ook met het oog op de informatievoorziening
naar de Kamer. Dan kunnen wij die impact beter inschatten dan in het spoedproces dat
we met elkaar hadden, waarbij het in twee, drie dagen tijd moest.

Kamerlid Kostić (PvdD):

De Staatssecretaris zegt: dan kunnen wij het goed beoordelen. Wil de Staatssecretaris
toezeggen om inderdaad onze wetenschappers die we vorige ronde ook hebben geraadpleegd,
namelijk uit Leiden, Wageningen en van het Ctgb, er opnieuw bij te betrekken?

Staatssecretaris Erkens:

Ja. Dat hebben we deze keer, in dit proces, inderdaad ook gedaan via het Ctgb. Dat
wil ik zeker bij een volgend voorstel ook doen. Daarbij benadruk ik wederom dat wij
ons ongenoegen over het proces kenbaar gemaakt hebben. Het lid Bromet had gevraagd
om het inderdaad ook nog op een ander moment te doen, niet alleen nu via de route
die ik al belopen heb. Daar ben ik trouwens ook toe bereid, zal ik dadelijk zeggen.
Wij geven dat signaal af. Dat kan niet betekenen dat er komende weken alsnog een chaotisch
voorstel ingediend wordt; dat kan ook betekenen dat het nog een hele poos gaat duren
met elkaar. Maar onze inzet is daarop gericht.

De voorzitter:

Tot slot hierover, heel kort.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Ik neem aan dat de Staatssecretaris in de rest van de termijn andere vragen beantwoordt,
want ik was nog benieuwd naar de reflectie op de inzet van de Staatssecretaris tot
nu toe, een in onze ogen verkeerde strategie. Mijn vraag is of de Staatssecretaris
de inzet van de Kamer als een harde lijn in verdere onderhandelingen vasthoudt, namelijk
dat die ondergrens in stand blijft en er dus geen achteruitgang in de bescherming
van de gezondheid van dier, mens en natuur mag zijn.

Staatssecretaris Erkens:

Ten opzichte van het voorstel dat nu op de mat lag, vinden we inderdaad dat de inzet
nu gericht moet zijn op het veel beter inbouwen van die waarborgen.

De voorzitter:

Ik ga eerst even naar de heer Lohman – die had een vraag – en dan ga ik naar mevrouw
Bromet.

De heer Lohman (CDA):

Mijn vraag ging over hetzelfde: hoe groot is het risico dat er toch – daar heb ik
indianenverhalen over gehoord – binnen twee weken weer een stemming is en er dan eigenlijk
weer volledig aan wordt voorbijgegaan? Hoe groot schat de Staatssecretaris die kans
in?

Staatssecretaris Erkens:

Als ik dat zou weten, dan zou ik het u per direct vertellen. Wij geven inderdaad het
signaal af om dit niet te doen. Ik zal de mensen in Brussel ook verzoeken om dit signaal
ook via een aantal andere lidstaten die met dit ongenoegen zitten, te laten geven,
zodat de kans daarop zo klein mogelijk wordt.

Mevrouw Bromet (PRO):

In het interruptiedebatje dat ik met de heer Lohman had, maakte ik gewag van de koppeling
die er steeds gelegd wordt tussen het versneld toelaten van de groene middelen en
het afzwakken van herbeoordelingen. Hoe kijkt de Staatssecretaris daar zelf naar?
Als er nu toch nog onderhandeld moet worden, zou je namelijk als derde oplossing kunnen
voorstellen dat je gewoon zorgt voor meer capaciteit, zodat die groene middelen sneller
toegelaten kunnen worden maar die herbeoordelingen niet afgezwakt hoeven te worden.

Staatssecretaris Erkens:

Er zit ten dele een koppeling aan. Je kunt inderdaad ook een aantal zaken rond het
toelaten van groene stoffen versnellen door meer capaciteit te hebben. De Commissie
heeft ook aangegeven daar deels capaciteit voor te willen vrijspelen. Tegelijkertijd
ligt er een heel groot werkbeslag op de herbeoordeling van stoffen met een laag risico.
Als je nog meer capaciteit wil vrijspelen in zo’n nieuw model snappen wij als kabinet
dus wel de afweging om dat ook te doen door meer risicogestuurd te gaan werken. Tegelijkertijd
moeten daarbij de waarborgen steviger vastgelegd worden, ook conform de inzet van
een BNC-fiche.

De voorzitter:

Vervolgt u uw beantwoording.

Staatssecretaris Erkens:

Ja, voorzitter. Het lid Kostić vroeg nog of het klopt dat er sprake was van een blokkerende
minderheid waardoor het mandaat niet werd verleend. Het klopt dat er een blokkerende
minderheid was. Nederland heeft dat mandaat wel gesteund, ook conform de inzet in
de Kamerbrief met de drie bijbehorende stemverklaringen.

Wat hebben andere landen ingebracht? Het verslag van het Coreper is niet openbaar,
dus ik kan dat niet zeggen. Ik kan u daarbij wel, zonder lidstaten bij naam te noemen,
aangeven dat er diverse redenen waren voor het niet instemmen, dat het vaak op deelonderwerpen
zat en dat Nederland ook niet alleen stond op het punt waarover we hier in het debat
gewisseld hebben, maar dat er ook lidstaten waren die eigenlijk vooral ongemak hadden
bij het proces en daardoor hun standpuntbepaling nog niet volledig afgerond hadden.
Ik denk dat het dus nogmaals benadrukt dat het Cypriotische voorzitterschap geen dienst
heeft bewezen aan het proces door dit voorstel zo gehaast te agenderen, omdat ik bij
collega’s datzelfde probleem zag.

Voorzitter. Het CDA had de vraag gesteld: wat kunnen we nu verwachten; gaat dit voorstel
terugkomen en wanneer dan? Het is dus weer aan het voorzitterschap, het huidige, het
volgende, dat daarna komt of dat dat weer daarna komt, om een nieuw compromisvoorstel
te vormen of niet. Dat is afhankelijk van of ze dit prioriteit geven. Dat is het leuke
aan deze besluitvorming. Veel is dus onduidelijk. Onze inzet is gericht op een nieuw
compromisvoorstel, met de verbeteringen conform het Kamerdebat en de moties die daarbij
ingediend zijn. Daaraan is inderdaad ook gekoppeld om dat wel onder het volgende voorzitterschap
te doen, zodat we voldoende tijd hebben voor een ordentelijk debat en ordentelijke
besluitvorming.

Voorzitter, ik probeer even op te schieten. Deze heb ik allemaal beantwoord. Dan had
het CDA nog een vraag: kan de Staatssecretaris aangeven hoe hij ervoor gaat zorgen
dat de positieve elementen uit het voorstel, zoals de versnelling van de toelating
van groene gewasbeschermingsmiddelen, niet onnodig vertraging oplopen? Het Omnibusvoorstel
vormt één geheel en wordt als zodanig aangenomen of niet. Zoals ik net aangaf, proberen
we wel richting het volgende voorzitterschap tot een nieuw compromisvoorstel te komen
conform de hier in de Kamer gedeelde inzet. Tot het compromisvoorstel er zou komen
en aangenomen zou worden, blijven we ons er op nationaal niveau wel voor inzetten
om die laagrisicomiddelen op de markt te krijgen. Dat gaat dan niet om de stoffen,
want daarbij zit op Europees niveau een knelpunt. Wat we met het Ctgb samen sneller
kunnen doen, werken we aan de Nederlandse kant zo veel mogelijk uit, bijvoorbeeld
het sneller beoordelen en het vrijstellen van meer capaciteit conform het amendement.
Ik geloof dat het amendement van het lid Podt was. Ik zie dat er instemmend geknikt
wordt.

Mevrouw Bromet (PRO):

De Staatssecretaris zegt: ik heb achter de schermen eigenlijk ook al mijn ongenoegen
aangegeven. Toen zei hij in een kort zinnetje dat hij er straks nog wat over ging
zeggen dat hij dat nog een keer zou gaan doen. Misschien kan hij dat even doen, want
dan hoef ik die motie niet in te dienen.

De voorzitter:

Dat scheelt toch weer bij het tweeminutendebat.

Staatssecretaris Erkens:

Ja, dat zou schelen. Ik zou ook direct bij mijn Cypriotische collega dit signaal willen
afgeven. Dat laten we nu via de organisaties lopen. Dan kunnen we inderdaad ook even
het gesprek aangaan over hoe we dit ordentelijk kunnen laten verlopen. Die route,
om dat bilateraal te doen, zou mijn voorkeur hebben. Ik denk dat het niet verstandig
is om in de Europese Raad, met alle lidstaten erbij, andere lidstaten een veeg uit
de pan te geven, want we willen wel gewoon nog constructief kunnen samenwerken met
elkaar.

De heer Lohman (CDA):

We hadden het net over het uit elkaar trekken van bepaalde elementen. U geeft aan
dat op het moment dat het niet verdergaat, er bij de Europese Unie op stoffenniveau
echt blokkades blijven liggen. Dat zorgt dus onherroepelijk voor een vertraging bij
het op de markt brengen van groene middelen met stoffen die nog goedgekeurd zijn hierdoor.

Staatssecretaris Erkens:

Dat klopt.

Voorzitter. Dan is er de vraag of we nog een onderhandelingspositie met elkaar hebben.
We hebben vorige week ons voorstel gewogen op basis van de informatie die we hadden.
Ik sta ook nog steeds achter dat besluit. We zeiden dat het voorstel inhoudelijk gezien
een verbetering is ten opzichte van het huidige stelsel, dat ook zo zijn problemen
kent. Tegelijkertijd is het verre van perfect en is er nog verbetering nodig. Die
afweging hebben we met elkaar gemaakt. Nu gaan we eigenlijk terug naar start, met
het wegstemmen van dit voorstel. Dat geeft ons ook weer de mogelijkheid om wederom
samen op te trekken met andere landen om te kijken of we het voorstel kunnen verbeteren.
Mijn idee is om dat ook bilateraal te doen met een aantal collega’s die ik in de komende
periode spreek. Ik zal zelf begin juli in Berlijn zijn. Ik zal daar bijvoorbeeld ook
met mijn Duitse counterpart gaan spreken over hoe we gezamenlijk zo’n voorstel kunnen
verbeteren.

Voorzitter. Dan heb ik, gezien de tijd, het volgende. Ik kan een aantal dingen nog
meer in detail beantwoorden, maar ik kijk even naar de Kamerleden om te zien of daar
behoefte aan is. Dat is niet het geval.

De voorzitter:

Ik zou de kans niet te baat nemen. Toch wel, zie ik. Eerst is het lid Kostić, dan
ga ik naar de heer Vermeer.

Kamerlid Kostić (PvdD):

We kunnen van alles nog bespreken, maar ik vraag de Staatssecretaris toch nog om een
wat verdergaande reflectie. Ik hoor de Staatssecretaris zeggen dat er landen zijn
die om twee redenen tegen het voorstel hebben gestemd: vanwege het belabberde proces
en, twee, om inhoudelijke redenen. Dat is precies waarom de Partij voor de Dieren
hier, samen met wat anderen, aan de Staatssecretaris heeft gevraagd om met zulke landen
op te trekken en in ieder geval op dat moment, vorige week, tegen te stemmen. Daarmee
creëer je ook een duidelijke grens en daarmee uiteindelijk ook meer ruimte om wel
binnen te halen wat we moeten binnenhalen voor de gezondheid van mens, dier en milieu.
Erkent de Staatssecretaris dat hij met de vorige week gekozen route gewoon niet de
juiste route heeft genomen en dat het beter had gekund?

Staatssecretaris Erkens:

Ik kan altijd erkennen dat zaken beter kunnen. Tegelijkertijd hadden we ons vorige
week, gegeven het rommelige proces, te verhouden tot het voorstel dat voorlag. Daarbij
heb ik de Kamer er direct over geïnformeerd dat dit eraan kwam, hebben we gelukkig
het commissiedebat kunnen voeren met elkaar en hebben we moties kunnen indienen via
een notaoverleg. Ik heb ook heel transparant mijn afwegingen gedeeld hier met uw commissie,
zowel in de Kamerbrief als in het debat. Daar sta ik dus nog steeds achter. Wat betreft
het vervolgproces geeft het feit dat ik nu een signaal afgeef aan Cyprus om het niet
zo snel op de agenda te zetten, aan dat we er naar voren toe ook strakker op gaan
zitten, in ieder geval om ervoor te zorgen dat het proces dat we met elkaar bewandelen
niet weer gaat zorgen voor deze onrust. Dat was wat je ook zag bij andere lidstaten,
want als je twee dagen de tijd hebt, is iedereen toch heel snel bezig met zijn of
haar eigen parlement en met zijn of haar eigen regering, want je moet het ook nog
met meerdere departementen interdepartementaal afstemmen. Dat betekent dat er heel
weinig tijd is om nog afstemming te zoeken met andere lidstaten. Dat zorgt wel voor
ruis in het proces. Meer tijd zou dus heel belangrijk zijn in het vervolg van dit
proces. Dat zullen we ook echt proberen te agenderen met het voorzitterschap.

De voorzitter:

Meer tijd voor het vervolg van dit debat zou ook fijn zijn. Het is inmiddels 21.00
uur. Dat betekent dat ik u moet vragen om nog even door te gaan. «Laten we ze erdoorheen
rammen», citeer ik even een niet nader te noemen commissielid. Heel goed. De heer
Vermeer had nog een interruptie en volgens mij zag ik aan de andere kant ook nog een
interruptie. Nee? Dan alleen de heer Vermeer.

De heer Vermeer (BBB):

De Minister is weg, maar ik mis nog steeds een antwoord op de vraag over het pleiten
in Brussel voor de verruiming van de 170 kilonorm. Daarbij hebben we gevraagd om te
stoppen met die noodfondsen en een andere aanpak te kiezen. Misschien kan daar in
de komende dagen een briefje over komen. Kan dat doorgeleid worden naar de Minister?

Staatssecretaris Erkens:

Als we nog een tweeminutendebat hebben, sta mij dan toe om daar een procesantwoord
te geven. Dan check ik het voorafgaand daaraan ook even bij de Minister.

Mevrouw Bromet (PRO):

Bedoelt de heer Vermeer daarmee de derogatie? Dat is misschien wat duidelijker dan
«170 kilogram stikstof».

De voorzitter:

Nou, voor deze keer. De derogatie, meneer Vermeer.

De heer Vermeer (BBB):

Ja, voorzitter. Maak er 250 of 300, «derogatie» of hoe je het ook wilt noemen van,
daar gaat het niet om. Het gaat om die norm.

Staatssecretaris Erkens:

Voor de tweede termijn, zijnde de plenaire afronding, waarschijnlijk, gezien de tijd,
zal ik met de Minister contact hebben om aan u te kunnen aangeven wat we daar voor
procesantwoord op kunnen geven.

Voorzitter, dan ga ik door.

De voorzitter:

Dat is volgens mij het laatste blokje.

Staatssecretaris Erkens:

Dat bespaart weer een extra brief met schriftelijke beantwoording. Dat is fijn, denk
ik.

De voorzitter:

Heel goed.

Staatssecretaris Erkens:

De heer Meulenkamp had nog een vraag over hoe we de visserijsector betrekken bij de
monitoring van visbestanden. De visserij is in de praktijk veel betrokken bij de uitvoering
van visserijonderzoek. Daarnaast vinden binnen verschillende onderzoeken ook zogenaamde
kajuitgesprekken plaats, om aan boord bij vissers in gesprek te gaan met de praktijk.
Door de vissers nadrukkelijk bij de uitvoering te betrekken, wordt de praktijkervaring
zo optimaal mogelijk benut. Ik zei al eerder richting de heer Lohman dat waar we signalen
zien van processen waar dat nog onvoldoende meegewogen wordt, we bereid zijn om daar
nog met elkaar naar te kijken.

Voorzitter. «Kan de Staatssecretaris na de zomer een brief sturen over wat er in het
beleid wordt gedaan met het rapport over de effecten van de sleepnetvisserij in de
Waddenzee?» Volgens mij was die vraag van het lid Kostić. Dat rapport ken ik niet.
Als u mij de naam zou kunnen geven, zal ik daar kennis van nemen en zal ik daar in
een latere brief op terugkomen.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Die krijgt u zo meteen van ons. Dan vraag ik Staatssecretaris om daar vlak na het
zomerreces op terug te komen, als dat kan.

Staatssecretaris Erkens:

Ik zal dat meenemen in een brief die na het zomerreces komt. Ik weet nog even niet
hoeveel werk er achter het rapport wegkomt en hoe verstrekkend dat is, maar we zullen
kijken wat er kan.

Voorzitter. De vraag van de heer Lohman had ik al beantwoord. Dat ging over de zienswijze
meenemen, dus ook over onze bereidheid om bij bepaalde processen waarvan het beeld
bestaat dat wij daar niet voor openstaan, daarnaar te kijken.

De heer Boomsma vroeg naar de onderhandelingen van de Europese Unie met Mauritanië:
hoe gaat de Staatssecretaris ervoor zorgen dat er een goede deal uitrolt, ook voor
de Nederlandse vissers? Ik heb me daar inderdaad net in verdiept. Die onderhandelingen
verlopen moeizaam. Ik betreur het dat Mauritanië vorige week de inhoudelijke gesprekken
heeft afgebroken en alleen op hoog politiek niveau verder wil praten. Samen met de
Commissie en andere betrokken lidstaten zullen wij ons de komende periode blijven
inzetten voor een economisch interessant maar ook duurzaam visserijakkoord, gebaseerd
op het wetenschappelijk advies dat er ligt. De belangen van de Nederlandse sector
in Mauritanië zijn mij bekend. Deze zullen we ook blijven inbrengen bij deze onderhandelingen.
Daarbij werken we dus toe naar een werkbaar, rendabel en duurzaam visserijakkoord
dat zowel voor Mauritanië als voor de Europese Unie voordelen heeft. En ik lees ook
dat Letland voor de komende Landbouw- en Visserijraad hierover een «diversen»-punt
heeft aangevraagd. Daardoor zullen we ook onze positie inbrengen wanneer het langskomt
bij de LVR volgende week.

Voorzitter. Dan ben ik bij de vragen over de rivierkreeft, van de heer Flach. Wordt
er met de waterschappen ook gekeken naar ruimte om onder voorwaarden hobbyvissers
in te schakelen? We gaan het mogelijk maken voor waterschappen om opdracht te geven
aan derde partijen om met selectieve vistuigen in een gebied rivierkreeften weg te
vangen. Dat zou een sportvisserijvereniging kunnen zijn. Daar kijken we nu in de uitwerking
van de regelgeving ook naar. Het waterschap moet er dan wel zorg voor dragen dat de
opdrachtnemer zich aan de geldende regelgeving houdt en dat we geen verdere schade
creëren met de viswerktuigen. Het wordt niet mogelijk voor hobbyvissers om dit eigenstandig
te doen, maar misschien wel om het in sportvisserijverband op te pakken. We hebben
er wel bewust voor gekozen om het onder toezicht van de overheid vorm te geven, want
om uitheemse rivierkreeften effectief weg te vangen, moet er elke vijf tot tien meter
een vistuig neergezet worden. Die moeten elke paar dagen worden geleegd en eventueel
bijgevangen vis moet worden teruggezet. De honderden tot duizenden rivierkreeften
moeten dan wel worden afgevoerd zonder dat deze zich kunnen verspreiden naar andere
wateren. Ik hoop dat de heer Flach wel blij is dat we de mensen van het waterschap
ook gewoon de praktijk in sturen om dit te gaan doen. Zij hebben daar volgens mij
ook heel veel zin in.

Kamerlid Kostić (PvdD):

We weten uit onderzoek dat ecologische maatregelen, de versterking van de lokale ecologie,
de effectiefste manier is om iets te doen aan die rivierkreeften. Dat wil ik de Staatssecretaris
dus ook meegeven. Mijn vraag is hoe hij gaat waarborgen, nu hij jan en allemaal toestemming
wil gaan geven via waterschappen om op die rivierkreeften te jagen, dat er niet uiteindelijk
meer schade ontstaat. Want ja, leuk, ik wil iedereen heus op de blauwe en bruine ogen
geloven, maar we willen toch wat wetenschappelijke zekerheid.

Staatssecretaris Erkens:

Het punt over de ecologie zal de Minister ook in zijn aanpak van rivierkreeften meenemen.
Ik zal dat punt doorgeleiden. De waterschappen zijn hiertoe natuurlijk wel geëquipeerd,
maar wij komen als kabinet ook nog met een voorstel over die randvoorwaarden. We zullen
uw Kamer daarover ook informeren, zodat u kunt kijken of die waarborgen er voldoende
in zitten.

Voorzitter. Dan ben ik bij de pijlinktvissen. We gaan alle soorten langs. Hoe wordt
de motie van de leden Kostić en Bromet uitgevoerd en welke maatregelen zijn wij aan
het implementeren? Op dit moment zijn er nog geen officiële indicaties dat het slecht
gaat met het inktvisbestand, maar ik snap de oproep tot beheer in dezen wel. De komende
tijd zetten we in op het opbouwen van wetenschappelijke kennis over het bestand, want
de wetenschappelijke basis voor het beheren van de pijlinktvis is nog onvolledig.
Vervolgens gaan we in overleg met de wetenschap, de experts en de relevante stakeholders
om te bepalen wat de effectiefste maatregelen zijn. We proberen daarbij wel zo veel
mogelijk in Europees verband te doen, want daar ligt een heel groot deel van dit beleid.

De voorzitter:

Nee, u bent door uw interrupties heen, lid Kostić. Gaat u door Staatssecretaris.

Staatssecretaris Erkens:

Ik ga door. «Kan de Staatssecretaris vlak na het zomerreces aangeven hoe hij de adviezen
uit het rapport van dierenbeschermingsorganisaties Naar een dierwaardige visserij
en aquacultuur zal oppakken en kan hij daarover met de schrijvers van het rapport
in gesprek gaan?» Ik zeg toe na het zomerreces met de gevraagde reactie op de adviezen
te komen. Ik zal tevens de eerder door mij toegezegde reactie, uit het schriftelijk
overleg van afgelopen mei, op het rapport over carnivorenaquacultuur meenemen hierin.
Verder zal ik later dit jaar in gesprek gaan met de schrijvers over het welzijn van
vissen.

Voorzitter. Dan heb ik een vraag van D66: hoe kunnen we de visserijsector diervriendelijker
maken? Ik heb daar net op gereageerd. Ik zal dat inderdaad meenemen in een reactie
op het rapport.

Voorzitter. Een vraag van de heer Flach ging over de tewerkstellingsvergunning. Goede
timing: hij is net weggelopen. Andere scheepvaartsectoren hebben een vrijstelling,
dus wil het kabinet dit ook voor de visserij regelen, vraagt hij. De tewerkstellingsvergunningen
voor de zeevisserij worden afgegeven door het UWV en vallen daarmee onder mijn collega
van SZW. Daarnaast is ook IenW betrokken als het gaat om de opleiding en trainingseisen
voor de bemanning van vissersvaartuigen. Ik heb vanmiddag mijn antwoord op Kamervragen
van de BBB naar de Kamer gestuurd. Ik kan me voorstellen dat dat vrij dicht op het
debat zat. We hebben de vraag om een vrijstelling gehoord. Ik ben ook met mijn collega’s
bezig om naar de vraag te kijken. Dat doen we ook met de betreffende stakeholders
uit de sector. Daarbij zijn er uiteraard verschillende belangen. Zo wordt er ook gekeken
naar andere oplossingen voor het bemanningstekort, waaronder het opleiden van een
nieuwe generatie en het stimuleren van jongeren om in de visserij te stappen. Ik kan
dus niet vooruitlopen op de afwegingen, maar ik zal de Kamer na de zomer informeren
over wat die gesprekken hebben opgeleverd en welke richting het kabinet voornemens
is in te slaan.

We zijn er bijna doorheen, voorzitter. Ik heb nog vier vragen. Deze is al beantwoord.
Kijk, dat gaat snel.

Dan hebben we de vraag over het verlagen van de mosselhuur. Dat moeten we aan Brussel
vragen, maar kunnen we niet meer zelf beslissen, vraagt de heer Jansen. Het verlagen
van de huur van mosselpercelen kan aangemerkt worden als staatssteun. Daarover heb
ik contact gehad met de Europese Commissie, waaruit naar voren is gekomen dat dit
het geval is. Mijn ambtsvoorganger heeft toen besloten om de sector op andere manieren
financieel te steunen, waaronder het verlagen van de huurprijzen voor percelen.

Voorzitter. Dan is er een vraag van de heer Boomsma over de paling. Hij vraagt of
ik me wil inzetten voor herstel als de migratieroutes op orde zijn. «Veel paling geknakt»,
«redenen onderzocht» ... Ja. In Nederland worden al veel stappen gezet in het beter
passeerbaar maken van barrières, zoals sluizen en dammen. Zo zijn er vispassages aangelegd
en hebben de waterkrachtcentrales specifieke maatregelen voor de trekperiode van de
schieraal. Bij migratiebelemmeringen als waterkrachtcentrales en gemalen worden schieralen
gevangen en voorbij de belemmering weer teruggezet. Beroepsvissers vissen daarbij
tegen betaling schieraal voor het werk weg en zetten die aan de andere zijde weer
uit, waardoor de dieren hun migratie kunnen voortzetten.

De voorzitter:

Ik zie de heer Boomsma mij vragend aankijken, waaruit ik afleid dat hij misschien
nog een interruptie heeft.

De heer Boomsma (JA21):

Nou, in dat geval ... Dat lijkt me heel goed. Er is eerder een motie aangenomen om
die blokkades in kaart te brengen, want er zijn nog best veel plekken waar het toch
misgaat en er veel sterfte is. Ik denk dat het goed is om daarbij die zogenaamde «knakalen»
te betrekken, dus die mechanische schade, want ze vinden dus op allerlei plekken die
geknakte alen, die dus toch lijden onder die schroeven of onder bepaalde kunstwerken
waar ze langs moeten zwemmen. Die motie wordt als het goed is al uitgevoerd, dus het
verzoek is eigenlijk om dat daarin mee te nemen.

Staatssecretaris Erkens:

Dat klinkt voor mij heel logisch. Laat ik in de volgende brief terugkomen op hoe we
dat vorm kunnen geven.

Voorzitter. De laatste vraag was van de heer Flach. Die ging over heel wat anders,
namelijk de import van kooi-eieren uit Oekraïne en het ongelijke speelveld. Marktpartijen
kunnen zelf bepalen welke eieren ze inkopen. Afgelopen jaren was er vanwege een vogelgriepuitbraak
onvoldoende aanbod van Nederlandse en Europese eieren om aan de vraag van eieren voor
industriële verwerking in Nederland te voldoen. Dat er veel eieren uit Oekraïne zijn
ingevoerd in de afgelopen jaren, kwam mede door de autonome tariefmaatregelen, als
economische steun vanwege de inval in Oekraïne. De ruimte van die tariefmaatregelen
voor gevoelige landbouwproducten als eieren was in de afgelopen twee jaar al ingeperkt
om Europese producenten meer te beschermen. Nederland heeft deze inperking toentertijd
ook gesteund. Afgelopen najaar is met de inwerkingtreding van het tariefquotum voor
eieren uit het associatieakkoord de aantrekkelijkheid van de import van eieren uit
Oekraïne nog verder ingeperkt. Er zijn dus stappen op genomen. De eerste handelsdata
laten ook zien dat de import is afgenomen. Volgens de Commissie zijn er buiten het
afgesproken quotum om nog nauwelijks eieren geïmporteerd. Op dit moment zien we dus
ook geen aanleiding om om aanvullende maatregelen te vragen bij de Commissie. We blijven
die handelsstromen wel nauwgezet volgen. Mocht er sprake zijn van marktverstoring,
dan zullen we dat inderdaad aankaarten bij de Commissie. Ook belangrijk is dat bij
de handhaving van de import van eieren uit Oekraïne deze wel moeten voldoen aan de
Europese standaarden voor voedselveiligheid en etikettering.

De voorzitter:

Dank aan de Staatssecretaris. Dat heeft u snel gedaan. Daarmee is er een einde gekomen
aan de eerste termijn van de zijde van het kabinet. Nu heb ik twee scenario’s voor
u. Het eerste scenario is dat wij nog een tweede termijn gaan doen. Twee. U gaat plenair
afronden met een tweeminutendebat. Ik zie instemmend knikkende hoofden. Ik kijk als
eerste even naar de heer Vermeer om een tweeminutendebat aan te vragen. Ik vermoed
zomaar dat u dat zou willen.

De heer Vermeer (BBB):

Dank u wel, voorzitter. Ik heb een vooraankondiging gedaan, maar nog geen definitieve
aanvraag. Bij dezen.

De voorzitter:

Akkoord. Dat betekent dat wij om 22.00 uur ... O, meneer Jansen heeft nog een vraag.

De heer Chris Jansen (PVV):

Ik vraag me iets af. Als ik nog een vraag open heb staan, moet ik die dan zo meteen
plenair stellen? Ja? Oké.

De voorzitter:

Akkoord. In dat geval gaat u straks om 22.00 uur dit debat plenair afronden met een
tweeminutendebat. Daarvoor kunt u zich aanmelden bij de griffier.

De toezeggingen zullen omwille van de tijd worden opgenomen in het stenogram van de
vergadering.

Dan dank ik de aanwezige leden. O, de heer Meulenkamp nog.

De heer Meulenkamp (VVD):

Ik heb eigenlijk nog een vraag aan de Minister. Kan ik die dan nu het beste stellen?
Hij is er straks misschien niet bij. Dan kan dat ambtelijk voorbereid worden en kan
de Staatssecretaris het meenemen.

De voorzitter:

Dat sta ik toe.

De heer Meulenkamp (VVD):

Het gaat mij even om het aanwijzen van de Hollandse kust als Natura 2000-gebied. We
krijgen een informatiebijeenkomst, is toegezegd door de Minister. Ik vraag me wel
af of, voordat er onoverkomelijke stappen worden gezet, eerst die informatiebijeenkomst
wordt gehouden of dat er al besluiten worden genomen door de Minister, waar wij dan
als Kamer niks meer aan kunnen doen. Worden wij dus eerst geïnformeerd en mogen wij
dan iets vinden of worden er onomkeerbare beslissingen genomen?

De voorzitter:

De vraag is genoteerd.

Staatssecretaris Erkens:

De vraag staat genoteerd en er wordt hier geknikt.

De voorzitter:

Oké. De vraag staat genoteerd en komt zo meteen terug, en u heeft een knikkend hoofd
gezien. De toezeggingenlijst gaat u terugzien in het stenogram van deze vergadering,
dus die komt zo meteen voor u beschikbaar.

Kamerlid Kostić (PvdD):

Normaal gesproken wordt het nog aan het einde van de vergadering gezegd, zodat we
met elkaar nog even kunnen controleren of het klopt, maar als we dat achteraf nog
kunnen doen ...

De voorzitter:

Jazeker, omwille van de tijd. We doen dat vaker, hoor, dat we dat opschrijven voor
u en dat u er later op kunt terugkomen als u iets mist. Akkoord?

Dan dank ik de aanwezige commissieleden. Ik dank de Minister, die al weg is, en de
Staatssecretaris. Succes gewenst zo meteen in het tweeminutendebat. Ik dank de mensen
op de publieke tribune en de mensen van de griffie.

Ik sluit hierbij de vergadering.

Sluiting 21.15 uur.