Brief regering : Miljoenennota 2027 en ontwerpbegrotingen

Nr. 3
BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 15 september 2026

Hierbij bied ik uw Kamer de Miljoenennota 2027 (Kamerstuk 37 020, nr. 1) en de ontwerpbegrotingen 2027 aan.

Nederland staat voor grote maatschappelijke opgaven, zoals stikstof, wonen, asiel
en migratie, veiligheid, ons vestigingsklimaat en een slagvaardige overheid. Samenwerking
met het parlement, medeoverheden, het maatschappelijk middenveld en het bedrijfsleven
is cruciaal om deze grote maatschappelijke vraagstukken effectief aan te pakken.

Het kabinet is zich er van bewust dat het rust op een minderheid in de Tweede Kamer
en op zoek zal moeten gaan naar steun. In de afgelopen maanden heeft het kabinet meerdere
gesprekken gevoerd met een aantal fracties in uw Kamer die geen deel uitmaken van
de coalitie. Het kabinet is de fracties van PRO, JA21, BBB, SGP, ChristenUnie, 50PLUS,
Volt en de Groep Markuszower erkentelijk voor hun bereidheid in deze gesprekken hun
politieke prioriteiten toe te lichten. Deze gesprekken hebben plaatsgevonden in een
fase waarin de begrotingen voor volgend jaar opgesteld werden. Hiermee heeft de inbreng
van deze gesprekken haar doorwerking kunnen hebben in deze ontwerpbegroting.

In een democratie kunnen opvattingen van fracties vanzelfsprekend zeer uiteenlopen,
waardoor niet iedere wens of richting in dezelfde begroting te vatten is. Desondanks
zijn deze gesprekken telkens gevoerd op basis van inhoud, met als streven het realiseren
van zo breed mogelijk draagvlak. Op basis van dit streven maakt het kabinet in deze
Miljoenennota een aantal grotere bewegingen.

Er is brede wens om de lastenverzwaring van de vrijheidsbijdrage in 2027 te verlichten
en om te komen tot extra lastenverlichtingen, waarbij rekening wordt gehouden met
werkende middeninkomens. Daarom heeft het kabinet in augustus middelen vrijgemaakt
voor koopkracht om zo de belastingverhoging van de vrijheidsbijdrage te verlichten.

Met deze Miljoenennota maakt het kabinet een beweging naar de polder om aan tafel
te komen en in gesprek te gaan. Het besluit om de AOW-leeftijd één-op-één aan de levensverwachting
te koppelen is definitief geschrapt en de huidige 2/3-koppeling blijft van kracht.
Daarnaast is de in het coalitieakkoord opgenomen maatregel om het maximumdagloon met
20% te verlagen geschrapt. Verder heeft het kabinet besloten om een aantal voorgenomen
maatregelen op de sociale zekerheid uit te stellen met een jaar. Dit biedt ruimte
voor het kabinet en de polder om met elkaar in gesprek te gaan over de hervormingen
in het sociale zekerheidsstelsel en een breed sociaal akkoord te sluiten. De bewindspersonen
van SZW en EZK sturen over deze handreiking op Prinsjesdag een nieuwe brief naar de
voorzitters van de Stichting van de Arbeid om samen vorm te geven aan een beter werkende
arbeidsmarkt, aan toekomstbestendige sociale zekerheid voor iedereen en aan ons toekomstig
verdienvermogen. Tevens hebben fracties zorgen geuit over de stapeling van maatregelen.
Er is daarom besloten om de verhoging van het eigen risico met een jaar uit te stellen.
De komende tijd zullen maatregelen in de zorg verder worden vormgegeven, in het bijzonder
met oog voor de zorgkosten van chronisch zieken. Het kabinet gaat hier graag verder
over in gesprek met uw Kamer en maatschappelijke organisaties, zoals vertegenwoordigende
organisaties van mensen met een beperking of chronische aandoening.

Het box 3-stelsel moet hervormd worden. In het parlement heeft, naar aanleiding van
deze hervorming, veel debat plaatsgevonden. Het kabinet heeft de kritiek die in beide
Kamers is geuit op het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 duidelijk gehoord.
Het kabinet is daarom van mening dat zorgvuldig gekeken moet worden naar de definitieve
vormgeving van het belasten van werkelijk rendement in box 3. In het coalitieakkoord
hebben de coalitiepartijen opgenomen om het nieuwe box 3 stelsel op werkelijk rendement
door te ontwikkelen naar een vermogenswinstsystematiek. Tegelijkertijd brengt dit
een budgettaire derving met zich mee, waarvoor dekking benodigd is. Deze discussie
heeft raakvlakken met de bredere discussie rondom het investerings- en ondernemingsklimaat.

Het kabinet ziet dan ook inhoudelijke samenhang tussen de ambitie voor een sociaal
akkoord over een sterke economie enerzijds en de afspraak uit het coalitieakkoord
over de doorontwikkeling naar een vermogenswinstsystematiek in het nieuwe box 3-stelsel
anderzijds. Deze onderwerpen zijn verschillend van aard, maar dragen beiden bij aan
de doelstelling het toekomstige verdienvermogen te vergroten, het investeringsklimaat
te verbeteren en de economische groei aan te jagen. Het kabinet zal daarom in de komende
periode concrete en breed gedragen voorstellen doen om toe te werken naar een vermogenswinstsystematiek
in lijn met de afspraken uit het coalitieakkoord en deze bij het eerstvolgende budgettaire
besluitvormingsmoment verwerken.

In de maatschappij, maar ook binnen de fracties, is een brede wens om te investeren
in Nederland. Het kabinet neemt daarom stappen om extra te investeren in infrastructuur,
woningbouw en vergroening. Dit gebeurt allereerst door te investeren in de nieuw op
te richten Nationale Investeringsinstelling (NII). Ook wordt er geïnvesteerd in het
Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI). Daarnaast wordt er incidenteel
geïnvesteerd in het Mobiliteitsfonds om de instandhoudingsopgave aan te pakken. Daarnaast
worden vanaf 2030 structureel middelen beschikbaar gesteld voor investeringen in regionale
mobiliteit en infrastructuur voor nieuwe woningbouw. Om de woningbouw te ondersteunen
worden maatregelen genomen om de investeringscapaciteit van woningbouwcorporaties
te vergroten. Ook maakt het kabinet middelen vrij om de positie van medeoverheden
te verbeteren om de maatschappelijke weerbaarheid te verhogen. Ten aanzien van vergroening
wordt een subsidie beschikbaar gesteld voor het CO2-opslagproject Aramis en neemt het kabinet in samenwerking met de luchtvaartsector
maatregelen om het gebruik van duurzame luchtvaartbrandstoffen (SAF) te stimuleren.
Dit gaat samen met het harmoniseren van de tarieven voor langeafstandsvluchten naar
niveau Frankfurt zodat de luchtvaartsector competitief blijft met de rest van de EU.
Daarnaast is de wens geuit om agrariërs te ondersteunen bij het doen van investeringen.
Het kabinet introduceert daarom een fiscale investeringsfaciliteit.

Het kabinet ziet dat de wereld onstuimiger wordt en dat de oorlogen in Oekraïne en
Iran invloed hebben op onze veiligheid en betaalbaarheid van producten en diensten
in Nederland. In deze context, en om tegemoet te komen aan voorstellen van fracties,
zet het kabinet extra in op internationale samenwerking met het verhogen van het budget
voor ontwikkelingssamenwerking in de jaren 2027 tot en met 2029. Daarnaast verlengt
het kabinet de accijnskorting om de gestegen brandstofprijzen in Nederland te dempen.
Verder blijft het kabinet oog houden voor het asielbeleid, mede op basis van aandachtspunten
vanuit de fracties. Zo wordt structureel geld beschikbaar gesteld voor de uitbreiding
van de verscherpttoezichtlocaties voor overlastgevende asielzoekers. Daarnaast wordt
ingezet op het bevorderen van terugkeer en het tegengaan van irreguliere migratie
door vanaf 2029 structureel middelen beschikbaar te stellen voor migratiepartnerschappen.

Meerdere fracties hebben aangegeven prioriteit te willen leggen bij het ondersteunen
van jonge gezinnen. Mede hierom heeft het kabinet besloten om meer te investeren in
het programma Kansrijke start, om kwetsbare jonge gezinnen maatschappelijk te ondersteunen en te waarborgen dat
zij de juiste zorg krijgen.

Daarnaast hebben fracties bij het kabinet extra aandacht gevraagd voor ouderen en
kwetsbare mensen in de samenleving. Dit gebeurt door extra middelen vrij te maken
voor hospices en palliatieve zorg, maar ook door meer mensen preventief te beschermen
met een vierjarige inhaalcampagne van de gordelroosvaccinatie. Hierdoor kunnen we
de komende jaren ook 61- tot 69-jarigen uitnodigen voor een vaccinatie. Daarnaast
wordt er ook geïntensiveerd in hulp en opvang bij seksueel en huiselijk geweld, zodat
er een veilige plek is voor vrouwen en kinderen die thuis niet meer veilig zijn. Ook
zijn middelen vrijgemaakt voor een driejarige pilot met een crisisteam voor kindveiligheid.
Tot slot wordt ook de opslag op de bestuursrechtelijke zorgpremie afgeschaft, om te
voorkomen dat burgers die een betalingsachterstand hebben op hun zorgpremie verder
in betalingsproblemen komen.

Op fiscaal gebied heeft de Tweede Kamer enkele moties aangenomen die zien op de youngtimerregeling
en de afvalstoffenbelasting.1 Het kabinet heeft conform deze moties besloten om een alternatief transitiepad voor
de youngtimerregeling op te nemen in het wetsvoorstel Belastingplan 2027 (Kamerstuk
37 022). Ook wordt er een voorstel voor een e-timerregeling uitgewerkt. En in het Belastingplan
2027 wordt de aanscherping van de CO2-heffing voor afvalverbrandingsinstallaties langzamer ingevoerd en wordt de verhoging
van de afvalstoffenbelasting deels teruggedraaid.

Het kabinet zorgt ervoor dat alle voorstellen worden gedekt. Om de groei van de overheidsuitgaven
te beperken kijkt het kabinet eerst naar zichzelf. Er wordt onder andere minder geld
uitgegeven door in te zetten op een efficiëntere en meer slagvaardige overheid, en
zorgfraude wordt aangepakt. Met dit pakket schuift het kabinet geen additionele rekeningen
door naar toekomstige generaties en maakt het ruimte vrij voor lastenverlichting en
koopkrachtreparatie.

Samenwerking met het parlement, medeoverheden, het maatschappelijk middenveld en het
bedrijfsleven is cruciaal om de vraagstukken waar Nederland voor staat aan te pakken.
Alle constructieve krachten, zowel in de politiek als in de polder, hebben een gedeelde
verantwoordelijkheid om het land vooruit te helpen. Met deze Miljoenennota zet het
kabinet daarom een eerste stap naar brede akkoorden, in de Kamer en daarbuiten.

De Minister van Financiën,
E. Heinen