Brief regering : Nader proces Team Openbare Orde Inlichtingen (TOOI)
29 628 Politie
32 761
Verwerking en bescherming persoonsgegevens
Nr. 1346
BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 september 2026
Op 20 maart jl. heb ik uw Kamer per brief geïnformeerd over het proces dat wordt doorlopen
naar aanleiding van de uitkomsten van het onderzoek van de Autoriteit Persoonsgegevens
(hierna: AP) naar de verwerking van persoonsgegevens door het Team Openbare Orde Inlichtingen
(hierna: TOOI).1 In deze brief heb ik toegezegd uw Kamer nader te informeren over het proces dat wordt
gevolgd om de werkwijze van TOOI vorm te geven in het licht van het rapport van de
AP. Hierbij informeer ik uw Kamer over de stappen die inmiddels zijn gezet, voor zover
de vertrouwelijkheid dat toelaat.
Alvorens dit te doen, hecht ik eraan het belang van de werkzaamheden van het TOOI
nogmaals te benadrukken. Het TOOI is een onderdeel van de politie dat onder gezag
van de burgemeester informatie vergaart ten behoeve van de handhaving van de openbare
orde. Burgemeesters hebben mij laten weten grote waarde te hechten aan de informatie
van het TOOI.2 Deze informatie draagt bij aan een adequate informatiepositie van burgemeesters en
de politie en stelt burgemeesters in staat betekenisvol invulling te geven aan hun
gezagsrol. Zo kan op basis van onder meer TOOI-informatie tijdig worden opgeschaald
om verstoringen van de openbare orde te voorkomen. Ook draagt deze informatie bij
aan het waarborgen van de veiligheid van politiemedewerkers en burgers. Dit is bijvoorbeeld
van belang bij voetbalwedstrijden, demonstraties en tegendemonstraties. TOOI-informatie
kan eraan bijdragen dat deze veilig en ordelijk kunnen worden gefaciliteerd en de
openbare orde wordt gehandhaafd.
Ik acht het daarom van groot belang dat burgemeesters en de politie over TOOI-informatie
kunnen blijven beschikken, zodat zij hun informatiepositie adequaat kunnen handhaven.
Hierbij moet uiteraard een zorgvuldige balans worden gevonden tussen borging van maatschappelijke
veiligheid en de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen.
Advies van de Landsadvocaat
Zoals aangegeven in mijn brief van 20 maart jl. heb ik de Landsadvocaat gevraagd de
uitkomsten van het AP-onderzoek nader juridisch te analyseren en te adviseren over
aanpassingen in de werkwijze van TOOI, zodat de informatievergaring binnen het wettelijke
kader van artikel 3 van de Politiewet 2012 plaatsvindt.
De Landsadvocaat ziet op onderdelen mogelijkheden om de werkwijze van het TOOI zodanig
aan te passen dat deze binnen de grenzen van artikel 3 Politiewet 2012 blijft. Tegelijkertijd
komt de Landsadvocaat, evenals de AP tot de conclusie dat de huidige werkwijze van
het TOOI onder bepaalde omstandigheden de grenzen van artikel 3 kan overschrijden.
Evenals het rapport van de AP, is ook het advies van de Landsadvocaat vertrouwelijk.
Om uw Kamer zo volledig mogelijk te informeren, wordt het advies van de Landsadvocaat
vertrouwelijk ter inzage gelegd bij de griffie van uw Kamer3. Ook stuur ik het vertrouwelijke advies naar de Autoriteit Persoonsgegevens.
Aanpassingen werkwijze TOOI
Met als basis het advies van de Landsadvocaat, past de politie de werkwijze van het
TOOI op onderdelen aan. Vanwege de vertrouwelijkheid van deze werkwijze kan ik uw
Kamer hierover slechts op hoofdlijnen informeren. De politie maakt bij de aanpassingen
in de werkwijze, in lijn met de Landsadvocaat en de AP, onderscheid tussen verschillende
categorieën personen: potentiële informanten, informanten, subjecten en betrokkenen.
Dit onderscheid is van belang omdat de aard en mate van de toegestane inbreuk op de
persoonlijke levenssfeer per categorie verschilt. Er wordt voor elk van de vier genoemde
categorieën nadere afspraken gemaakt tussen politie, departement en het gezag (de
burgemeesters) over de wijze waarop persoonsgegevens worden verzameld en verwerkt
en welke waarborgen daarbij gelden. Bij deze aanpassingen staan de veiligheid en professionaliteit
van de politiemedewerker, de veiligheid van (potentiële) informanten en een effectieve
taakuitvoering, steeds binnen de grenzen van de wet, voorop.
De politie heeft geconstateerd dat een scherpere en meer uniforme toetsing van de
professionele standaarden binnen het TOOI noodzakelijk en wenselijk is. Om die reden
worden met de hernieuwde afspraken de professionele standaarden verder geharmoniseerd.
Daarnaast wordt een centraal landelijk weegpunt ingericht dat – vooraf en tijdens
– toeziet op de naleving van de aangepaste werkwijze. Ook worden peer reviews ingevoerd
als aanvullende waarborg om – achteraf – de verwerking van gegevens periodiek te toetsen.
Ik vind het positief dat de politie deze maatregelen neemt, omdat zij bijdragen aan
een legitieme en uniforme uitvoering van de taak van het TOOI.
De politie voorziet een implementatiefase voor de aangepaste werkwijze. De voorbereidingen
starten dit jaar en 2027 dient als pilotjaar. Een pilot is nodig om in de praktijk
te beoordelen of de aangepaste werkwijze uitvoerbaar is en hoe deze binnen de geldende
wettelijke kaders functioneert. Daarbij wordt ook bezien welke gevolgen de aangepaste
werkwijze heeft voor de informatiepositie van politie en gezag en daarmee voor de
effectieve handhaving van de openbare orde.
In het bijzonder wordt onderzocht of voor de taakuitvoering relevante informatie als
gevolg van de aangepaste werkwijze niet langer kan worden verkregen en welke gevolgen
dit heeft voor politie en burgemeesters. Indien uit de pilot blijkt dat binnen het
bestaande wettelijke kader onvoldoende ruimte bestaat om informatie te verkrijgen
die noodzakelijk is voor een effectieve handhaving van de openbare orde,ligt het in
de rede om te verkennen of een aanvullende wettelijke grondslag nodig is. Daarbij
moeten de grondrechten van burgers, waaronder het recht op eerbiediging van de persoonlijke
levenssfeer, uiteraard in acht worden genomen.
Invulling gezagsrol
De invulling van de gezagsrol door burgemeesters en het bestuurlijk toezicht op het
TOOI is in de afgelopen jaren verbeterd. Zo zijn vorig jaar in alle regionale eenheden
Regionale Adviescommissies TOOI (hierna: RACT’s) ingericht. Deze adviescommissies
adviseren en ondersteunen het gezag bij de invulling van de betekenisvolle gezagsrol
en de uitoefening van het bestuurlijk toezicht. Uit de in april 2026 uitgevoerde nulmeting
blijkt dat de eerste ervaringen positief zijn: de adviescommissies dragen bij aan
een nauwere betrokkenheid van het gezag bij het werk van TOOI, ondersteunen het gezag
bij de totstandkoming van beleid, de behandeling van gevoelige casuïstiek en het bestuurlijk
toezicht achteraf.4
Voor zover de aangepaste werkwijze van het TOOI gevolgen heeft voor de invulling van
de gezagsrol van burgemeesters, wordt bezien wat deze gevolgen zijn en wat dit betekent
voor de wijze waarop burgemeesters hun gezag kunnen uitoefenen. Dit aspect wordt meegenomen
in de monitoring van de pilots. Op basis van de ervaringen uit de pilots kunnen binnen
de regionale eenheden nadere afspraken worden gemaakt tussen burgemeesters en politie.
Ook de rol van de RACT’s wordt hierbij betrokken.
Tot slot
De politie past de werkwijze van het TOOI op onderdelen aan. De pilot moet uitwijzen
hoe deze aanpassingen in de praktijk functioneren en welke gevolgen zij hebben voor
de taakuitvoering en de informatiepositie van politie en gezag. De uitkomsten van
deze pilot worden betrokken bij de verkenning naar de vraag of een aanvullende wettelijke
grondslag noodzakelijk is. Daarbij betrek ik de politie en het gezag en blijf ik in
gesprek met de Autoriteit Persoonsgegevens.
Ik ben altijd bereid het gesprek met uw Kamer over het TOOI en het vertrouwelijke
advies van de Landsadvocaat in een daarvoor geëigende setting voort te zetten.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D.M. van Weel
Ondertekenaars
D.M. van Weel, minister van Justitie en Veiligheid