Brief regering : Aanwijzing nieuwe nationaal grootschalige woningbouwlocaties

Nr. 1501
BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING EN RUIMTELIJKE ORDENING

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 1 september 2026

Een beschikbare, passende, duurzame en betaalbare woning in een leefbare omgeving
is voor veel Nederlanders geen vanzelfsprekendheid meer. Uit recent onderzoek blijkt
dat zo’n 400.000 huishoudens op zoek zijn naar een eigen woning.1 Hierdoor staat het leven van te veel mensen op de pauzestand.

De inzet van dit kabinet is om versneld en langjarig 100.000 woningen per jaar te
realiseren. Om de huidige woningnood terug te dringen moet er zo snel mogelijk, verspreid
over het land, bijgebouwd worden. Vanwege het grote aantal benodigde woningen volstaat
het niet om alleen woningen in kleinere projecten te realiseren. Daarom zijn er de
afgelopen jaren 21 nationaal grootschalige woningbouwlocaties (hierna: NGW-locaties)
benoemd. Binnen deze locaties worden nieuwe wijken en/ of delen van steden versneld
ontwikkeld. De ambitie is om tot 2035 zo’n 400.000 woningen op deze locaties te bouwen.

Tien nieuwe locaties

Momenteel zijn 21 locaties aangewezen als NGW-locatie. Om de realisatie van voldoende
woningen ook in de komende jaren op stoom te houden, heeft het kabinet besloten tien
nieuwe nationaal grootschalige woningbouwlocaties aan te wijzen. Dit doen we met vijf
nieuwe locaties op de korte termijn, nog eens vijf op de middellange termijn en schetsen
we in de Nota Ruimte een toekomstperspectief voor nieuwe steden op de langere termijn.
Met deze brief zet ik een eerste belangrijke stap door vijf nieuwe NGW-locaties aan
te wijzen die tot en met 2035 substantieel bijdragen aan de versnelde bouw van voldoende
woningen om de wachtlijst voor de woningzoekende in te korten.

Naast het realiseren van voldoende (betaalbare) woningen gaat het bij deze bouwopgave
om het realiseren van levendige vitale wijken en gemeenschappen. Voor de nationaal
grootschalige woningbouwlocaties wordt daarom ook – samen met de departementen IenW,
EZK, VWS en LVVN – een gebiedsgerichte aanpak ontwikkeld. Hiermee worden wonen, werken,
bereikbaarheid, groen en andere voorzieningen samen ontwikkeld. Verdere invulling
hiervan komt in september in het Actieplan Versnelling Woningbouw.

Vijf nieuwe locaties op korte termijn

Het woningtekort is een probleem van nu. Mensen zitten nu te wachten op een woning.
Daarom vindt het kabinet het belangrijk dat de eerste vijf nieuw aangewezen NGW-locaties
snel woningen kunnen leveren. In de selectie is daarom interdepartementaal, met input
van provincies en gemeenten, conform het Afweegkader nationaal grootschalige woningbouwlocaties2, nadrukkelijk gekeken naar die locaties waarbij de belangrijkste woningbouwrandvoorwaarden
geen belemmering vormen om voor 2036 hun programma te realiseren. Bij de selectie
van deze vijf nieuwe NGW-locaties is daarom expliciet gekeken naar locaties waar geen
aanvullende middelen voor bereikbaarheid nodig zijn om de woningen te realiseren.
Ook is getoetst op water en bodem, netcongestie, stikstof, drinkwater en bedrijvigheid.
Zo kunnen we onze gezamenlijke kracht inzetten op het op tempo realiseren van nieuwe
wijken.

Ik wijs de volgende vijf nieuwe NGW-locaties aan:

1. Deventer Centrum, Schil en Keizerslanden

Op deze nieuwe NGW-locatie vindt er nabij het station binnenstedelijke transformatie
en verdichting plaats gecombineerd met een uitbreiding in de Noordoostelijke Stadsrandzone
(Keizerslanden). De ontwikkeling behelst een divers woonprogramma van in totaal circa
5.000–6.000 woningen waarbij de focus ligt op het bouwen van een kwalitatieve diverse
toekomstbestendige woon- en leefomgeving.

2. Haarlem Schalkwijk

In Schalkwijk verrijzen niet alleen circa 5.000–6.000 nieuwe woningen, maar is ook
aandacht voor de mobiliteitstransitie, klimaatadaptatie, openbare ruimte en maatschappelijke
opgaven. Leegstaande kantoren maken plaats voor groene en levendige woonbuurten, een
vernieuwd stadsdeelcentrum en een regionaal ov-knooppunt. Gemeente, Provincie Noord-Holland
en Rijk investeren gezamenlijk in een toekomstbestendige wijk, waar het prettig wonen,
verblijven en recreëren is.

3. Leeuwarden Middelsee-Spoordok

Deze locatie in Leeuwarden betreft één aangesloten stedelijke ontwikkelzone langs
het spoor waarbinnen circa 6.000 woningen gebouwd gaan worden. Middelsee is een ruim
opgezette uitleglocatie met een divers woonprogramma, waar al gebouwd wordt en waar
in 2029 een nieuw treinstation verschijnt. Spoordok is een verdichtings- en transformatielocatie
vlakbij het station tegen de binnenstad aan waarbij betaalbaarheid, duurzaamheid en
circulair bouwen centraal staan.

4. Maastricht Spoorzone3

Binnen de Spoorzone Maastricht liggen grote kansen voor integrale gebiedsontwikkeling
door transformatie verouderde bedrijventerreinen en fysieke ingrepen over en rond
de Maas. Hiermee biedt deze nieuwe locatie ruimte voor circa 8.000 nieuwe woningen
verspreidt over verschillende deellocaties. Met deze ontwikkeling wordt invulling
gegeven aan de nodige transformatie van de woningvoorraad in Maastricht, om te voldoen
aan de woonwensen van kleinere huishoudens zoals ouderen en studenten en op de doorstroming
vanuit de bestaande voorraad.

5. Weert Spoorzone4

De Spoorzone in Weert bestaat uit meerdere deelgebieden gecentreerd langs het spoor,
waar kansen liggen voor verdichting en transformatie. De ambitie is om deze deelgebieden
te verbinden en te ontwikkelen tot één aantrekkelijk, herkenbaar en toekomstbestendig
stadsdeel: een multifunctioneel gebied waar wonen, werken, leren, ontmoeten, bedenken
en maken samenkomen. De Spoorzone levert een substantieel deel van de woningbouwopgave
in Weert, met circa 5.000 nieuwe woningen.

Deze vijf nieuwe NGW-locaties dragen samen bij aan de versnelde ontwikkeling van zo’n
30.000 woningen t/m 2035. Hiermee ontstaan nieuwe wijken en daarmee nieuwe leefgemeenschappen
voor ruim 60.000 mensen verspreid over het land.

Bij de selectie van de locaties is sterk rekening is gehouden met de al aanwezige
bereikbaarheid van deze gebieden. Zo is, het principe van Transit Oriented Development
(conform aangenomen motie van Asten5), in de zoektocht naar nieuwe locaties meegenomen. Vier van de vijf nieuwe locaties
liggen aan bestaande of nieuwe treinstations. Ik doe hiermee deze motie af.

Gezien de huidige prioriteringsopgave binnen het Ministerie van IenW kunnen eventuele
aanvullende infrastructurele investeringen niet gedekt worden. In de zoektocht naar
potentiële locaties is met name ingezet op enerzijds locaties die eerder middelen
hebben ontvangen vanuit het programma Woningbouw en Mobiliteit en anderzijds locaties
die geen extra investeringen vergen vanuit het Rijk in de infrastructuur.

Nu bouwen, wel Rijksregie nodig

Binnen alle NGW-locaties is er sprake van domein overstijgende opgaven waarbij meerdere
bestuurslagen betrokken zijn. Het nationale belang van deze grootschalige woningbouwlocaties
maakt een actieve aanpak van het Rijk op de ontwikkeling en realisatie van deze locaties
nodig. Het Rijk vult deze aanpak in door ondersteuning te bieden aan projecten, projecten
(financieel) te stimuleren, actief deel te nemen in de gebiedsontwikkeling, samen
met andere departementen ruimtelijke belemmeringen weg te nemen, betrokken partijen
verder toe te rusten voor versneld bouwen door kennisdeling, community vorming en
pilots te initiëren, de gemaakte bestuurlijke afspraken te monitoren en (waar mogelijk)
te versnellen met waar noodzakelijk met bestuurlijke of juridische ingrepen. Voldoende
woningen grootschalig realiseren op relatief korte termijn lukt alleen met actieve
Rijksbetrokkenheid op nationaal grootschalige woningbouw en door hierop een sterke
regie te voeren.

Voor een aantal locaties geldt dat de woningbouw plaats gaat vinden op plekken waar
nu ruimte voor bedrijvigheid is met productieve bedrijven. Conform het Regeerakkoord
en de aangenomen motie Nobel6 gaan we met deze gemeenten nadere afspraken maken over het zorgen voor nieuwe ruimte
voor bedrijven. De aanwezigheid van netcapaciteit is een landelijk knelpunt en bij
alle locaties zijn aanvullende maatregelen nodig om ervoor te zorgen dat er in de
energievraag kan worden voorzien. Het kunnen aansluiten van alle woningen op het elektriciteitsnetwerk
vergt maatwerk per locatie. Hierover maken de betrokken partijen aanvullende afspraken.
In specifieke situaties zijn ook aanvullende afspraken over de beschikbaarheid van
drinkwater nodig.

De komende tijd zal per locatie, met de betrokken partijen en departementen precies
in kaart worden gebracht wat er nodig is om in deze locaties te komen tot mooie, integrale
nieuwe wijken en gebieden, waar de woningbouw snel plaatsvindt – o.a. door verdere
digitalisering en industriële bouw –, er plaats is voor ouderen, studenten en aandachtsgroepen,
veiligheid, gezondheid en leefbaarheid versterkt wordt, er ruimte voor werk wordt
gecreëerd en er een klimaatbestendige en biodiverse omgeving ontstaat.

Vijf nieuwe locaties op middellange termijn

In de Kamerbrief «Eerste resultaten taskforce Versnelling Woningbouw»7 is tevens aangegeven dat ik ook kijk naar nieuwe NGW-locaties die op een langere
termijn nodig zijn. Zo wordt niet alleen de bouw van voldoende woningen nu, maar ook
in de toekomst gewaarborgd.

In navolging van het aanwijzen van de eerste vijf nieuwe NGW-locaties maak ik de keuze
om voor de selectie van nieuwe NGW-locaties met een langere doorlooptijd uit te splitsen
naar twee categorieën: middellange termijn (t/m 2040) en lange termijn (vanaf 2040).
De ambitie is om met de definitieve vaststelling van de Nota Ruimte dit najaar ook
vijf nieuwe NGW-locaties op de middellange termijn aan te wijzen.

Voor het proces om te komen tot vijf nieuwe NGW-locaties op de middellange termijn
zullen grotendeels dezelfde randvoorwaarden gelden als bij de selectie van de eerste
vijf nieuwe locaties op korte termijn. Een verschil is de realisatietermijn (2040
i.p.v. 2035) en dat ik bij de toewijzing van de middellange termijn locaties de spreiding
over het land (vanuit de gedachte «elke regio telt») en de verwachte bevolkingsprognoses
zwaarder wil laten meewegen.

Ook voor deze locaties kunnen gezien de huidige prioriteringsopgave binnen het Ministerie
van IenW eventuele aanvullende infrastructurele investeringen niet gedekt worden uit
het Mobiliteitsfonds. In de zoektocht naar potentiële locaties wordt wederom ingezet
op locaties die of eerder middelen hebben ontvangen of geen extra investeringen vergen
vanuit het Rijk in de infrastructuur. Tegelijkertijd zal de realisatie van deze vijf
langer duren en is er dus ook meer tijd om eventuele resterende knelpunten op te lossen.

Nieuwe locaties op de lange termijn

Ook op de lange termijn (t/m 2050 en verder) zijn er NGW-locaties nodig. Deels zal
ik daarvoor harde en zachte plannen benutten die nu al in voorbereiding zijn. Maar
omdat het richting 2050 opnieuw gaat om honderdduizenden woningen extra (mede op basis
van de verwachte demografische ontwikkelingen) is er daarnaast behoefte aan geheel
nieuwe NGW-locaties. In de definitieve Nota Ruimte zal ik voor de selectie van zoekgebieden
voor nieuwe locaties de ruimtelijke kaders opnemen. Daarvoor gebruik ik de verstedelijkingsvisie
en de VISTA-strategie8 uit de Nota Ruimte als basis. Op deze manier zorg ik ervoor dat we voor de lange
termijn, in een zorgvuldige afweging en met een totaalaanpak, aantrekkelijke nieuwe
wijken kunnen bouwen die aansluiten bij de maatschappelijke vraag en de potentie van
verschillende regio’s.

In de komende jaren wil ik in samenwerking met partijen onderzoeken wat er nodig is
om in de gebieden waar deze locaties worden aangewezen een schaalsprong op gebied
van wonen, werken en mobiliteit mogelijk te maken en onder welke voorwaarden we dat
kunnen doen.

Tot slot

Met de nieuwe vijf aangewezen NGW-locaties voor de korte termijn (t/m 2035) en de
nog aan te wijzen vijf locaties voor de middellang termijn zorgt het Rijk voor een
aanpak waar met vereende krachten met de medeoverheden versneld nieuwe stadswijken
en leefgemeenschappen kunnen ontstaan.

Met de 31 NGW-locaties die we straks hebben, is een mooie mix locaties met de omvang
van nieuwe steden (zoals Havenstad in Amsterdam, Groot Merwede-Rijnenburg in Utrecht
en Pampus/ Oosterwold in Almere met elk tussen de 50.000 en 75.000 nieuwe woningen),
grote nieuwe wijken (zoals ’t Zoet in Breda en Kenniskwartier Tilburg en Spoorzone
Arnhem Oost), en tussen verdichting in binnensteden en uitleggebieden (bijvoorbeeld
Spoorzone in Maastricht en Leeuwarden Middelsee-Spoordok).

Zo bouwen we versneld met Rijksregie om de wachtlijsten terug te brengen en nieuwe
delen van steden toekomstbestendig te ontwikkelen. De locaties zijn geselecteerd met
op een hoge realiseerbaarheid. Door middel van aandacht, kennis en middelen wordt
hier gebouwd aan duurzame en leefbare wijken.

De Minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening,
E. Boekholt-O'Sullivan