Brief regering : Verslag Eurogroep en Ecofinraad 4 en 5 mei 2026

Nr. 2189
BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 18 mei 2026

Hierbij ontvangt u het verslag van de Eurogroep en de Ecofinraad van 4 en 5 mei 2026
in Brussel.

In het verslag ga ik daarnaast in op de voortgang van de onderhandelingen van het
pakket voor de gemeenschappelijke munt, waaronder de verordening betreffende de invoering
van de digitale euro en de verordening inzake contant geld.

De Minister van Financiën,
E. Heinen

Verslag van de Eurogroep en Ecofinraad 4 en 5 mei 2026

Eurogroep regulier

Update van de Bankenunie

De voorzitter van het Gemeenschappelijk Toezichtsmechanisme (Single Supervisory Mechanism, SSM) en de voorzitter van de Gemeenschappelijke Afwikkelingsraad (Single Resolution Board, SRB) namen deel aan de Eurogroep voor een gedachtewisseling en brachten verslag
uit over hun werkzaamheden.1

De voorzitter van het SSM lichtte toe dat de Europese bankensector momenteel veerkrachtig
is, met sterke kapitaal- en liquiditeitsposities, maar dat risico’s toenemen door
geopolitieke spanningen en economische onzekerheid. Tegelijk verschuift de focus van
toezicht naar nieuwe kwetsbaarheden, zoals cyberrisico’s en het gebruik van AI, waarvoor
banken hun operationele weerbaarheid moeten versterken. Ook onderstreept de voorzitter
dat verdere integratie en schaalvergroting in de EU-bankensector nodig zijn om concurrentiekracht
en efficiëntie te verbeteren. De voorzitter van de SRB lichtte daarnaast toe dat Europese
banken beter voorbereid zijn op ordentelijke afwikkeling, dankzij hogere verliesabsorberende
buffers (MREL: Minimum requirements for own funds and eligible liabilities) en sterkere operationele capaciteiten. De voorzitter benadrukte het belang van een
doeltreffend en flexibel resolutiekader, met voldoende middelen zoals het Gemeenschappelijke
Afwikkelingsfonds (Single Resolution Fund, SRF). Tegelijk blijft volgens de voorzitter de voltooiing van de bankenunie, het
versterken van liquiditeit in resolutie en het wegnemen van belemmeringen voor grensoverschrijdend
bankieren van essentieel belang voor concurrentie van de sector en financiële stabiliteit.

De Ministers spraken verder over grensoverschrijdende consolidatie in de eurozonebankensector,
waarbij ook de Europese Bankenfederatie (EBF) deelnam. De EBF onderstreepte het belang
van verdere integratie van de bankensector. Meer grensoverschrijdende bankactiviteiten
en fusies kunnen schaalvoordelen opleveren, de concurrentiekracht van EU-banken versterken
en investeringen in nieuwe technologie stimuleren. De EBF wees daarbij op belemmeringen,
zoals verschillen in nationale regelgeving en toezicht, beperkte integratie van de
Europese bankmarkt en onvoldoende prikkels voor grensoverschrijdende consolidatie.
De voorzitter gaf aan dat de Eurogroep hier later dit jaar opnieuw over zal spreken,
op basis van het rapport van de Europese Commissie (hierna: de Commissie) over de
Europese bankensector en concurrentiekracht dat voor de zomer zal verschijnen.

In de gedachtewisseling kwam tot slot het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI)
voor het opsporen van digitale kwetsbaarheden aan de orde. De aanwezigen constateerden
dat AI-modellen de cyberbeveiliging van banken kunnen versterken, maar ook juist door
kwaadwillenden ingezet kunnen worden om cyberaanvallen uit te voeren. Meerdere lidstaten
riepen op de ontwikkelingen te blijven monitoren.

Eurogroep inclusief

Gevolgen van crisis Midden-Oosten op de Europese economie en inventariseren beleidsreacties

De Eurogroep wisselde van gedachten over de impact van de oorlog in het Midden-Oosten
op de Europese economie en beleidsmaatregelen om de gevolgen van de gestegen energieprijzen
te mitigeren. De Commissie gaf een overzicht van de economische ontwikkelingen als
gevolg van de hoge energieprijzen. De vooruitzichten blijven onzeker door aanhoudende
druk op energiemarkten en hoge energieprijzen, met inflatie van 3% in april. Lage
inkomens worden daarbij relatief harder geraakt. Schuldniveaus zijn hoog en financieringsvoorwaarden
verslechteren. De vormgeving van tijdelijke en gerichte steun in plaats van generieke
maatregelen zijn volgens de Commissie cruciaal om economische groei te ondersteunen
en schuldhoudbaarheid te waarborgen.

Het IMF deelde een analyse, waaruit bleek dat veel lidstaten de energieprijsschok
van 2026 vooral hebben aangepakt met brede steunmaatregelen die de marktwerking kunnen
verstoren, vergelijkbaar met de beleidsrespons in 2022. De gemiddelde budgettaire
kosten van maatregelen sinds maart dit jaar worden geraamd op ongeveer 0,18 procent
van het bbp, waarbij het grootste deel van de uitgaven voortvloeit uit niet-gerichte
maatregelen. Een deel van de lidstaten heeft echter ook gerichte maatregelen genomen.
Het IMF moedigt uitwisseling van best practices tussen landen aan. Dat de gevolgen van de huidige schok relatief beperkter zijn gebleven
tot op heden, is volgens het IMF mede te danken aan toegenomen energiebesparing en
een duurzamere energiemix in de afgelopen jaren. Dit laat volgens het IMF zien dat
het belangrijk is om vast te houden aan de energietransitie.

Lidstaten gaven in hun interventies een toelichting op de maatregelen die zij nationaal
hebben genomen. Daarbij noemden meerdere lidstaten, waaronder Nederland, het belang
van tijdige, gerichte en tijdelijke steun. In de discussie kwam een mogelijke activering
van de algemene ontsnappingsclausule ter sprake. De Commissie en het grootste deel
van de lidstaten, waaronder Nederland, stond hier afwijzend tegenover met het oog
op het waarborgen van schuldhoudbaarheid en omdat er geen sprake is van een ernstige
economische neergang.

Nederland riep tot slot op tot een nadere analyse van het ontstaan van eventuele overwinsten
bij energiebedrijven als gevolg van de huidige hoge prijzen. Ook riep Nederland op
om op EU-niveau de juridische mogelijkheden te verkennen voor het invoeren van een
eventuele belasting op overwinsten als er inderdaad sprake is van overwinsten. Dit
is in lijn met motie Klaver-Paternotte over het actief in Europa pleiten voor een
aanpak van eventuele overwinsten bij energiebedrijven.2

Presentatie Kukies-Noyer rapport

Voormalig Minister van Financiën van Duitsland, Jörg Kukies, en voormalig centrale
bankpresident van Frankrijk, Christian Noyer, presenteerden hun rapport Financing Innovative Ventures in Europe.3 Daarin doen zij vijf aanbevelingen voor het versterken van het Europese financieringslandschap
voor start- en scale-ups: (1) het hervormen van aanvullende pensioensystemen, (2)
het uitrollen van publieke initiatieven die institutionele en particuliere beleggers
aanmoedigen tot het verschaffen van durfkapitaal, (3) het uitbreiden van het European
Tech Champions Initiative (ETCI 2.0) en het herzien van binnenlands investeringsbeleid,
(4) het invoeren van een 28ste regime voor groei van innovatieve bedrijven, en (5) verdere integratie van nationale
kapitaalmarkten en het aantrekkelijker maken van beursnoteringen voor bedrijven.

In hun presentatie benadrukten beide auteurs dat Nederland, net als Zweden en Denemarken,
met haar goed ontwikkelde pensioensysteem, een voorbeeld biedt voor andere lidstaten
om op deze manier kapitaal te mobiliseren. Ook wezen de gastsprekers op het belang
van harmonisatie van regelgeving om ondernemers en investeerders meer zekerheid en
minder administratieve lasten te bieden. In de discussie wordt opgeroepen tot ambitie
en snelheid bij het ontwikkelen van de spaar- en investeringsunie en het 28ste regime voor vennootschapsrecht.

Digitale financiën: update over de voortgang van de werkgroep

De Raad ontving een update van de werkstroom in de Eurogroep Werkgroep op het gebied
van digitale financiën. De Commissie gaf aan dat er een sterke basis is voor tokenisatie,
waarin innovatie en efficiëntie centraal staan. Initiatieven zoals de digitale euro
spelen daarbij een belangrijke rol, omdat ze het Europese betalingsverkeer toekomstbestendig
maken en strategische autonomie versterken. Tegelijkertijd moet worden ingezet op
cyberweerbaarheid en technologische regulering, onder meer via de AI-verordening,
om risico’s van nieuwe technologieën te beheersen. De Commissie benadrukte dat het
essentieel is dat Europese en nationale instellingen – zoals agentschappen, de Europese
Centrale Bank en de Europese Commissie – nauw blijven samenwerken. Daarnaast is samenwerking
met de private sector cruciaal om innovatie daadwerkelijk te laten slagen. Tot slot
is het noodzakelijk om te zorgen voor een duidelijk en robuust regelgevend kader.
De voorzitter kondigde aan dat de Eurogroep voor de zomer waarschijnlijk een verklaring
zal aannemen over digitale financiën.

Ecofinraad

Verordening van de Raad inzake de toegang van het EOM en OLAF tot btw-informatie op
EU-niveau

De Raad bereikte een algemene oriëntatie van de verordening inzake de toegang tot
btw-informatie op EU-niveau van het Europees Openbaar Ministerie (EOM) en het Europees
Bureau voor fraudebestrijding (OLAF).

Kapitaalmarktintegratie- en toezichtpakket (KTP, ofwel MISP)

Het EU-voorzitterschap heeft de Raad opgeroepen tot het geven van politieke sturing
om voortgang te kunnen boeken in de technische onderhandelingen. De discussievragen
van het voorzitterschap waren of lidstaten de door de Commissie voorgestelde reikwijdte
van het directe toezicht door Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA)
kunnen steunen, en hoe de bestuursstructuur (governance) hervormd moet worden.4 De Commissie riep op tot snelheid én ambitie waarvoor het van belang is dat de Ministers
snel een politieke keuze maken. De beslissing nemen over overdracht van verantwoordelijkheden
is nooit gemakkelijk, maar het is cruciaal om te bepalen wat het beste is voor de
Unie als collectief, aldus de Commissie. In de Raad is consensus over de doelstellingen
van snelle vooruitgang, ambitie en ontwikkeling van de spaar- en investeringsunie.
Echter, over de vraag of ESMA een grotere rol moet krijgen in het toezichtraamwerk
bleef het krachtenveld verdeeld. Veel lidstaten steunden centraal toezicht op grote
marktpartijen die pan-Europees, grensoverschrijdend actief zijn en daarmee significant
zijn voor de Unie. Sommige lidstaten voegden daar de suggestie aan toe om de significantie
criteria aan te passen.5 Een deel van de lidstaten pleitte ervoor om het toezicht op kleine marktpartijen,
in het bijzonder kleine cryptoactiva dienstverleners (CASPs), bij de nationale autoriteiten
te laten. Een ander deel van de lidstaten, waaronder Nederland, sprak steun uit voor
het Commissievoorstel wat betreft het toepassingsbereik van direct toezicht. Ook benadrukten
deze lidstaten dat de overgangsfase naar ESMA toezicht kort moet zijn om hoge kosten
te voorkomen.

Wat betreft de governance van ESMA spraken de lidstaten brede steun uit om dubbel
toezicht en daarmee samenhangende hoge kosten te voorkomen. Tegelijkertijd bepleitte
een groep lidstaten dat nationale toezichthouders een grotere rol binnen de governance
moeten krijgen dan voorgesteld door de Commissie. Hierbij betoogden sommige lidstaten
dat de samenwerking tussen ESMA en nationale toezichthouders verduidelijkt moet worden
in de voorstellen en dat er balans moet zijn tussen het bestuur van toezichthouders
(Board of Supervisors), waarin alle nationale toezichthouders zijn vertegenwoordigd, en het benoemde uitvoerend
bestuur (Executive Board). Enkele lidstaten riepen op tot duidelijke, objectieve criteria voor de selectie
van bestuurders in het uitvoerende bestuur. Een genoemd criterium is ervaring met
Europese kapitaalmarkten. Andere lidstaten, waaronder Nederland, pleitten voor een
onafhankelijke, wendbaar en besluitvaardig uitvoerend bestuur. De Commissie benadrukte
dat een grotere rol voor nationale toezichthouders gepaard gaat met het risico op
hoge kosten en het dubbel uitvoeren van taken. Het EU-voorzitterschap gaat zich beraden
op de interventies en zal vervolgstappen bepalen in samenspraak met het aankomend
Ierse voorzitterschap.

Financiële diensten update van wetgevingstrajecten

De Commissie gaf een update over de lopende wetgevingstrajecten voor financiële diensten.
De Commissie stelde klaar te zijn voor de trilogen zodra het Europees Parlement haar
positie heeft bepaald over de voorstellen voor securitisatie en de digitale euro.
De Raad werd opgeroepen om voortgang te maken op de aanbevelingen over spaar- en beleggingsrekeningen
en financiële geletterdheid. De Commissie benadrukte het belang van voortzettingen
van de onderhandelingen over de verordening Raamwerk voor delen van financiële klantdata
(FIDA), nu zij met versimpelingsvoorstellen is gekomen naar aanleiding van zorgen
uit de sector. Enkele lidstaten gaven aan desondanks zorgen te hebben over de regeldruk.
Het Raadsvoorzitterschap benoemde tot slot dat de technische uitwerking van het politieke
triloogakkoord over het pakket retailbeleggen bijna afgerond is.

Economische en financiële impact van de Russische agressie tegen Oekraïne

De Raad sprak over de economische en financiële impact van de Russische agressie tegen
Oekraïne en over Europese steunmaatregelen. De Commissie verwelkomde de voortgang
met de implementatie van de Steunlening aan Oekraïne, met een akkoord onder lidstaten
op aanpassing van de MFK-verordening en de financieringsstrategie. De Commissie observeerde
dat de Russische inkomsten uit olie zijn toegenomen als gevolg van het conflict in
het Midden-Oosten. Een deel van de lidstaten gaf aan dat de Russische economie steeds
duidelijker de gevolgen van de sancties ondervindt, en moedigde verdere sancties aan
gericht op onder andere de schaduwvloot en de financiële- en energiesectoren. In de
interventieronde riepen meerdere lidstaten, waaronder Nederland, op tot verdere burden sharing met internationale partners. Daarnaast onderstreepten enkele lidstaten, waaronder
Nederland, het belang van hervormingen als leningsvoorwaarden op onder andere anti-corruptie,
rechtsstatelijkheid en publieke financiën. Tot slot vroegen meerdere lidstaten, waaronder
Nederland, om voortzetting van het gesprek over het gebruik van geïmmobiliseerde centrale
banktegoeden van Rusland in lijn met de conclusies van de Europese Raad van december
jl.

Economische gevolgen van EU-wetgeving

De Ecofinraad wisselde van gedachten over de economische gevolgen van EU-wetgeving,
aan de hand van een notitie van het voorzitterschap. De Commissie onderstreepte het
belang van samenwerking met lidstaten om gold-plating te voorkomen en regelgeving te vereenvoudigen. Verschillende lidstaten uitten zorgen
over toenemende lasten voor overheden en bedrijven, mede door het ontbreken van impact
assessments bij veel voorstellen. Zij vroegen om meer focus op economische effecten,
minder nieuwe regels en vaker evaluaties tijdens het hele wetgevingsproces. Meerdere
lidstaten pleitten voor eenvoud, duidelijke communicatie en het delen van best practices. Ook wees de EIB op de noodzaak van betere samenwerking met het Europees Parlement
en aandacht voor uitvoerbaarheid, zodat regelgeving voor zowel bedrijven als burgers
begrijpelijk en uitvoerbaar blijft.

Uitvoeringsbesluiten van de Raad onder de Herstel- en Veerkrachtfaciliteit (HVF).

De Raad stemde daarnaast in met de wijziging van het Herstel- en Veerkrachtplan van
Denemarken. De Landbouw- en Visserijraad stemde op 27 april jl. reeds in met de wijziging
van het Herstel- en Veerkrachtplan van Slovenië.

De Ecofinraad stond verder stil bij de stand van zaken ten aanzien van de Herstel-
en Veerkrachtfaciliteit (HVF). De Commissie schetste dat inmiddels 405 miljard euro
aan middelen is uitbetaald, waarvan 135 miljard in leningen en 270 miljard in giften.
Van alle doelstellingen is 45% door de Commissie als behaald beoordeeld. In totaal
blijven er nog meer dan 2.800 mijlpalen en doelstellingen niet behaald. De Commissie
lichtte tot slot toe dat de voorgestelde aanpassingen van de Herstel- en Veerkrachtplannen
van Italië en Slowakije onlangs zijn goedgekeurd. De Commissie heeft voor de laatste
maanden van de looptijd van de faciliteit een richtsnoer6 opgesteld, met informatie over de laatste fase van de Herstel- en Veerkrachtfaciliteit.

Follow-up van de G20-bijeenkomst voor Ministers van Financiën en centrale bank gouverneurs

De Ecofinraad wisselde van gedachten over de eerste G20-bijeenkomst voor Ministers
van Financiën en centrale bank gouverneurs (FMCBG) van dit jaar onder voorzitterschap
van de Verenigde Staten.

Overig

Voortgang pakket voor de gemeenschappelijke munt

Conform de wens van uw Kamer inzake de digitale euro en mijn toezegging ten aanzien
van de verordening inzake contant geld (LTCR)7, informeer ik uw Kamer maandelijks over de laatste ontwikkelingen op deze onderwerpen.
Beide onderwerpen vormen samen het pakket voor de gemeenschappelijke munt.

In december 2025 heeft de Raad een akkoord bereikt over het pakket voor de gemeenschappelijke
munt. Het Europees Parlement is nog bezig met de behandeling van de stukken. Het is
nog onduidelijk wanneer het Europees Parlement tot een gedeelde positie komt. Zodra
het Europees Parlement een positie heeft bepaald, zullen de triloogonderhandelingen
tussen de Raad van de Europese Unie en het Europees Parlement van start gaan. Ik zal
uw Kamer informeren zodra deze fase start.