Brief regering : Twaalfde Conferentie van het Intergouvernementeel Platform voor Biodiversiteit en Ecosysteemdiensten

Nr. 165
BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, VISSERIJ, VOEDSELZEKERHEID EN NATUUR

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 12 mei 2026

Hierbij informeer ik u over de uitkomsten van de twaalfde conferentie van het Intergouvernementeel
Platform voor Biodiversiteit en Ecosysteemdiensten (IPBES-12) dat plaatsvond van 3
tot 8 februari jl. in Manchester, Verenigd Koninkrijk. Het IPBES is een internationale
onafhankelijke intergouvernementele organisatie die zich inzet voor een versterkte
relatie tussen wetenschap en beleid op gebied van biologische diversiteit en ecosysteemdiensten.

Het IPBES fungeert als evenknie van het meer bekende IPCC (Intergouvernementeel Platform
voor Klimaatverandering), en kent inmiddels 153 deelnemende landen. Het IPBES publiceert
ongeveer jaarlijks een hoogstaand wetenschappelijk rapport over een thema uit haar
werkveld waar vooraanstaande wetenschappers aan bijdragen, waaronder wetenschappers
uit Nederland. Deze rapporten bieden wetenschappelijke inzichten over de status van
biodiversiteit en ecosysteemdiensten, de consequenties van die status, en handelingsopties
voor beleidsmakers. De samenvatting voor beleidsmakers van de rapporten wordt tijdens
de plenaire vergadering van het IPBES door de aangesloten lidstaten geaccordeerd.
In mei 2025 is uw Kamer reeds geïnformeerd over de uitkomsten van IPBES-11 en de publicatie
van het IPBES «Nexus rapport» over de raakvlakken tussen biodiversiteit, voedsel,
water, gezondheid en klimaatverandering, en het IPBES «Transformative Change rapport»
waarin de noodzaak van systemische veranderingen wordt benadrukt om een duurzame toekomst
te waarborgen (Kamerstuk 26 407, nr. 157).

IPBES-12 stond in het teken van het rapport over de relatie tussen bedrijven en biodiversiteit.
Daarnaast zijn ook afspraken gemaakt rondom capaciteitsopbouw, de effectiviteit en
het budget van het Platform, en het werkprogramma van het IPBES tot 2030.

Rapport over Bedrijven en Biodiversiteit

Tijdens IPBES-12 is een wetenschappelijk rapport aangenomen over hoe bedrijven afhankelijk
zijn van én impact hebben op biodiversiteit en ecosysteemdiensten, het zogenaamde
«Business and Biodiversity Assessment». Het rapport benadrukt dat biodiversiteitsverlies
een economisch risico vormt voor alle sectoren en bedrijven. Dit wordt ook ondersteund
door rapporten van het World Economic Forum, waarin wordt vastgesteld dat meer dan
de helft van het mondiale bruto binnenlands product (circa $ 58 biljoen) matig tot
sterk afhankelijk is van natuur en ecosysteemdiensten1, en dat onder andere biodiversiteitsverlies en extreme weersomstandigheden behoren
tot de meest impactvolle mondiale risico’s voor de komende 10 jaar2.

Het IPBES-rapport benadrukt dat alle bedrijven kansen hebben om een positieve bijdrage
te leveren aan natuur en biodiversiteit. Echter leiden huidige bedrijfs- en investeringsmodellen
nog vaak direct of indirect tot biodiversiteitsverlies, wat negatieve gevolgen heeft
voor werkgelegenheid, welzijn en de beschikbaarheid van ecosysteemdiensten, zoals
een gezonde bodem en schoon (drink)water. Een voorbeeld van de directe impact van
bedrijven is milieuvervuiling vanuit de zware industrie en de impact op omliggende
natuur, terwijl indirecte impact zich bijvoorbeeld uit in investeringen in bedrijven
die schade toedoen aan de natuur. Momenteel neemt minder dan 1 procent van de bedrijven
die openbaar rapporteren de impact op biodiversiteit mee. Het IPBES-rapport biedt
een overzicht van bestaande methoden waarmee bedrijven nu al hun afhankelijkheden
van en impact op biodiversiteit kunnen analyseren, zowel in de bedrijfsvoering als
in de waardeketen. Ook biedt het rapport inzicht in hoe bedrijven dit in hun besluitvorming
kunnen integreren.

Het rapport benadrukt dat bedrijven nu al kunnen handelen om biodiversiteit te verbeteren.
Er worden hierbij concrete opties voor actie geschetst voor bedrijven zelf, alsook
voor overheden, financiële instellingen en maatschappelijke organisaties voor het
creëren van stimulerende randvoorwaarden voor bedrijven. Deze randvoorwaarden gaan
bijvoorbeeld over het creëren van een gelijk speelveld voor bedrijven, onder andere
door het implementeren van regelgeving en het afbouwen en ombuigen van biodiversiteitschadelijke
subsidies en andere financiële prikkels, in lijn met de actiedoelen van het Global
Biodiversity Framework van het VN Biodiversiteitverdrag3. Wereldwijd gaat er momenteel meer dan 30 keer zoveel publieke en private financiering
naar activiteiten die biodiversiteit schaden ($ 7,3 biljoen per jaar) als naar activiteiten
die bijdragen aan het behoud en duurzaam gebruik van biodiversiteit (circa $ 220 miljard
per jaar)4. Tenslotte benadrukt het IPBES-rapport dat samenwerking tussen private en publieke
partijen essentieel is voor het opschalen van natuur-positieve acties door bedrijven
en het halen van de internationale biodiversiteit- en klimaatdoelen. De opgemaakte
versie van de samenvatting voor beleidsmakers en de achterliggende hoofdstukken van
het rapport worden naar verwachting in de komende maanden gepubliceerd.

Het kabinet verwelkomt de «IPBES Business and Biodiversity Assessment» en waardeert
dat het rapport een wetenschappelijk onderbouwd overzicht geeft van de relatie tussen
economische activiteiten en biodiversiteit. Het rapport laat zien dat biodiversiteitsverlies
niet alleen een ecologisch vraagstuk is, maar ook economische en financiële risico’s
met zich meebrengt. De bevindingen van het rapport zijn voor Nederland relevant als
open economie met een sterk internationaal karakter. Het kabinet onderschrijft het
belang dat het rapport hecht aan het beter integreren van biodiversiteit in economische
besluitvorming, bedrijfsvoering en financiële stromen. Tevens ziet het kabinet het
belang van de rol van de overheid in onder andere het terugdringen van negatieve publieke
financiële stromen op biodiversiteit. Het IPBES-rapport biedt een belangrijke kennisbasis
om beleid verder te versterken en het kabinet zal de inzichten uit het rapport blijven
benutten bij de ontwikkeling en uitvoering van biodiversiteitsbeleid.

Vervolg

De IPBES-rapporten leveren belangrijke inzichten voor zowel natuurbeleid alsook voor
toekomstbestendig beleid in andere werkvelden. Het kabinet zal de bevindingen van
deze rapporten informerend laten zijn voor haar beleid, in lijn met haar prioriteiten
zoals beschreven in het coalitieakkoord. De dertiende vergadering van het IPBES (IPBES-13)
zal in de tweede helft van 2027 plaatsvinden. Hier zullen twee rapporten worden besproken:
een rapport over de monitoring van biodiversiteit en ecosysteemdiensten en een rapport
over ruimtelijke planning en connectiviteit van biodiversiteit. Ook zal worden besloten
over de thema’s van toekomstige IPBES-rapporten.

De Minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, J. van Essen