Brief regering : Medische evacuatie cruiseschip m/v Hondius en aanwijzing andesvirus als A2-infectieziekte

Nr. 2270
BRIEF VAN DE MINISTERS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT EN VAN BUITENLANDSE
ZAKEN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 8 mei 2026

Op woensdag 6 mei 2026 is de Kamer geïnformeerd over de situatie rondom het Nederlandse
cruiseschip m/v Hondius en het voornemen na vertrek vanuit Kaapverdië naar Tenerife
te varen. Met deze brief wordt de Kamer allereerst op de hoogte gebracht van de laatste
ontwikkelingen rondom de situatie. Vervolgens wordt de Kamer geïnformeerd over de
aanwijzing van het andesvirus als een A2-infectieziekte.

Voor de mensen op het schip en hun naasten is dit natuurlijk een enorm vervelende
en spannende situatie, dus het kabinet werkt er hard aan met alle betrokken partijen
om dit zo snel mogelijk tot een goed einde te brengen. Helaas zijn er ook mensen overleden.
Daar wil het kabinet niet aan voorbijgaan. Het kabinet leeft mee met de nabestaanden
en wenst hen veel sterkte.

Het kabinet begrijpt dat deze situatie ook voor de mensen in Nederland vragen en zorgen
over het virus oproept. Toch benadrukt het RIVM dat de kans dat mensen het andesvirus
krijgen heel klein is. Het andesvirus verspreidt zich namelijk vooral door contact
met uitwerpselen van muizen en ratten. De kans dat dit virus zich van mens op mens
verspreidt is heel erg klein. Dat gebeurt alleen als mensen langere tijd nauw contact
met elkaar hebben. Daarmee is het een heel ander virus dan het coronavirus, waar de
besmettelijkheid vele malen hoger is. Het virus kan, als mensen het oplopen, wel grote
gevolgen hebben, waarbij een substantieel deel van de mensen die ziek worden ook kan
overlijden. De behandeling is vooral ondersteunend, bijvoorbeeld met infusen en ademhalingsondersteuning.

Vervolg van de reis

Het schip is op woensdag 6 mei vertrokken naar de Canarische Eilanden en wordt zondagochtend
op 10 mei in Tenerife verwacht. De Spaanse autoriteiten hebben aangegeven het schip
te willen ontvangen. Zij zullen nauwgezet onderzoeken of opvarenden ziekteverschijnselen
hebben, in overleg met de (door Nederland gestuurde) artsen en (op verzoek van Nederland
ingebrachte) epidemiologen die al aan boord zijn. Zij hebben aangegeven dat het noodzakelijk
is dat voor iedereen die het schip verlaat een duidelijk vervolgtraject is uitgewerkt
voor vervoer naar het land van herkomst of een ander land, en opvang aldaar.

Medische evacuatie voor zieke opvarenden

Er zijn op dit moment geen mensen met ziekteverschijnselen op het schip. Voor eventuele
nieuwe zieke opvarenden heeft Spanje het (Europese) Uniemechanisme voor Civiele Bescherming
(UCPM) verzocht om een Medevac vliegtuig met High Consequence Infectious Disease (HCID)-voorzieningen
stand-by te houden. De Spaanse crisiscoördinator heeft aangegeven dat hiermee het
luchtvervoer geregeld zou zijn voor personen die eventueel medisch geëvacueerd moeten
worden. Daarnaast is op Tenerife één HCID-bed beschikbaar. Er is voortdurend contact
met de artsen aan boord, die bij mogelijke nieuw ziektegevallen direct de Spaanse
autoriteiten zullen informeren. In dat geval zal het UCPM-Medevac vliegtuig naar Tenerife
worden gestuurd opdat de zieke persoon bij aankomst van het schip snel via de lucht
kan worden vervoerd naar het Europese vasteland.

Gecontroleerd vertrek voor opvarenden zonder symptomen

Het Ministerie van Buitenlandse Zaken zal, in nauwe samenwerking met de Spaanse autoriteiten,
de rederij, en de betrokken departementen in Nederland, zo snel mogelijk na aankomst
in Tenerife zorgen voor een repatriëring onder medische randvoorwaarden van alle Nederlandse
passagiers (en waar nodig Nederlandse bemanningsleden) aan boord van de m/v Hondius.
Deze medische randvoorwaarden ontwikkelt het RIVM op basis van advies van het European
Centre for Disease Control (ECDC). Er wordt door het ECDC hierbij geen onderscheid
gemaakt tussen laag- en hoog risico contacten, waardoor dezelfde adviezen voor alle
personen zal gelden. Zowel het RIVM als het ECDC geven aan dat het wenselijk is dat
zo veel mogelijk mensen het schip verlaten in Tenerife. Passagiers en bemanningsleden
zullen landen op Eindhoven Airport. Welke passagiers en bemanningsleden worden opgehaald
vanuit Tenerife, wordt op dit moment in samenspraak met de Spaanse autoriteiten en
de rederij geïnventariseerd. Nederland, als ook de Spaanse autoriteiten en ook de
Europese Commissie, staan hiervoor in contact met een groot aantal landen die één
of meer opvarenden onder de opvarenden op het schip hebben. Het Ministerie van Buitenlandse
Zaken staat ten slotte ook in contact met de naasten van de Nederlandse opvarenden
om hen van informatie te voorzien.

Quarantaine passagiers en bemanningsleden

Nederlandse passagiers en Nederlandse bemanningsleden zonder klachten zullen op advies
van het RIVM in thuisquarantaine gaan. De huidige ECDC-richtlijnen houden een quarantaineduur
van zes weken aan. Op dit moment vinden diverse internationale overleggen, breder
dan de EU, plaats om consensus te krijgen over de exacte quarantaineduur. In de tussentijd
zal Nederland de richtlijnen van het ECDC aanhouden. Dat betekent dus vooralsnog zes
weken na het laatste risicovolle contact. De mensen aan boord worden hierover op korte
termijn natuurlijk nader geïnformeerd. De GGD van de woonplaats zal daarbij actief
monitoren en zal mensen ook ondersteunen bij de quarantaine. Om quarantaine als maatregel
mogelijk te maken, dient het andesvirus aangewezen te worden als A2-infectieziekte
(zie onder «Aanwijzing andesvirus als A2-infectieziekte»). Daarnaast vindt actieve
en nauwgezette monitoring door de GGD’en plaats. Bij vermoeden van ziekte, zal verwijzing
en diagnostiek bij een academisch ziekenhuis volgen.

Omdat het schip onder Nederlandse vlag vaart, is het mogelijk dat Nederland naast
de Nederlanders passagiers en de bemanningsleden, ook tijdelijk mensen met andere
nationaliteiten zal opvangen. Ook deze mensen zullen in quarantaine worden opgevangen,
deze periode is in principe 6 weken na het laatste risicovolle contact met een besmette
patiënt. Het RIVM geeft aan dat een dergelijke opvang te realiseren is. De GGD, van
de gemeente waar de personen worden opgevangen, onderhoudt het contact met deze niet-Nederlandse
ingezetenen. VWS en RIVM werken nauw samen met de betreffende GGD’en ten behoeve van
de uitvoering van de quarantaine. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken onderzoekt
of er eventuele inreisverplichtingen en/of belemmeringen zijn voor passagiers en crew,
in consultatie met de reder.

Een team van de Nederlandse ambassade in Madrid en een aantal collega’s van een Snel
Consulair OndersteuningsTeam zullen aanwezig zijn om Nederlanders op een veilige manier
op te vangen en de gecontroleerde doorreis te coördineren. In Nederland zullen collega’s
van RIVM en de GGD’en zorgdragen voor veilige ontvangst en vervoer in Nederland.

RIVM-advies

Het RIVM adviseert de meldplicht voor het andesvirus te wijzigen naar een A2-infectieziekte.
Voor de overige orthohantavirussen blijft groep C volstaan. Dit advies wordt overgenomen.
Het RIVM stelt dat wijziging nodig is, omdat het andesvirus een ernstig ziektebeeld
kan veroorzaken, wat gepaard gaat met een hoge mortaliteit (20 – 35%). Daarnaast zijn
er aanwijzingen dat het andesvirus van mens-op-mens kan worden overgedragen, en dat
deze overdracht mogelijk al kan plaatsvinden voordat men klachten ontwikkelt. Om deze
redenen is het volgens het RIVM van belang om, ter bescherming van de volksgezondheid,
maatregelen te kunnen opleggen aan de patiënt en diens contacten, zoals isolatie en
quarantaine. Deze maatregelen worden mogelijk gemaakt door het andesvirus toe te voegen
aan de groep A2. Het RIVM stelt ten slotte dat er geen redenen zijn om aan te nemen
dat het andesvirus tot een pandemie zal leiden. Voor een wijziging naar een A1-infectieziekte
komt het andesvirus dus niet in aanmerking. Het gaat hierbij dus nadrukkelijk niet
om collectieve maatregelen, zoals die ten tijde van de COVID-19-epidemie werden getroffen.
Het RIVM-advies vindt u in de bijlage.

Ministeriële regeling

Op basis van dit advies en in afstemming met de ministerraad is een ministeriële regeling
opgesteld, waarbij het andesvirus wordt aangewezen als een A2-infectieziekte. Deze
regeling treedt vandaag direct na publicatie in werking. De ministeriële regeling
vindt u in de bijlage.

Ten slotte

Het kabinet blijft samenwerken met alle betrokken partijen (nationaal en internationaal),
de situatie nauwgezet volgen en bij nieuwe ontwikkelingen brengt het kabinet de Kamer
uiteraard op de hoogte.

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
S.T.M. Hermans

De Minister van Buitenlandse Zaken,
T.B.W. Berendsen