Brief regering : WODC-rapport "De Staat van het Notariaat deel II"

Nr. 1014
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 24 maart 2026

Hierbij bied ik aan uw Kamer het WODC-rapport «Staat van het Notariaat deel II» aan.
Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum
door Pro Facto, op verzoek van het Ministerie van Justitie en Veiligheid. De auteurs
van het rapport zijn mr. E. Krol, mr. C. Bartlema, mr. dr. R. Helder, dr. ir. J.B.
Geertsema, prof. dr. H.B. Winter en prof. dr. M.J. ter Voert. Het eindrapport is ontvangen
op 9 februari 2026.

Dit rapport bevat het vervolgonderzoek naar de staat van het notariaat. Het eerste
deel van het onderzoek, vervat in het WODC-rapport dat op 14 november 2024 aan de
Kamer is aangeboden, richt zich op de toegankelijkheid van de notariële dienstverlening
voor burgers en kleine bedrijven. Het tweede deel van het onderzoek richt zich op
de aanbodzijde binnen het notariaat, met specifieke aandacht voor de positie van kandidaat-notarissen,
toegevoegd notarissen en notaris-ondernemers. Beide onderzoeken zijn verricht naar
aanleiding van de toezegging aan de Tweede Kamer van de voormalige Minister voor Rechtsbescherming,
Franc Weerwind, om onderzoek te verrichten naar de staat van het notariaat en de toegankelijkheid
van de notariële dienstverlening.1

Namens het ministerie dank ik de auteurs, het WODC, Pro Facto en de begeleidingscommissie
voor het verrichte onderzoek en het uiteenzetten van de bevindingen.

Notarissen zijn openbare ambtenaren en verschaffen rechtszekerheid door rechtsverhoudingen
vast te leggen in authentieke akten. Op de leden van deze beroepsgroep rust een zorg-
en informatieplicht jegens hun klanten en zij vervullen tevens een poortwachtersrol
bij bestrijding van witwassen en andere vormen van criminaliteit. In het rapport is
het onderzoek uiteengezet naar vier specifieke onderwerpen binnen de beroepsgroep,
zijnde:

1. Aanbod en vraag naar notariële dienstverlening;

2. Toegang tot en kwaliteit van de beroepsopleiding en uitoefening;

3. Aantrekkelijkheid van het beroep; en

4. Toekomstbestendigheid van het beroep.

Het aantal notarieel personeel, kandidaat-notarissen en toegevoegd notarissen is in
de periode 2020–2025 toegenomen, maar het aantal notaris-ondernemers is gedaald. Door
de vergrijzing, beperkte instroom van kandidaat-notarissen en toegevoegd notarissen
en uitstroom van kandidaat-notarissen bestaan er zorgen of er in de toekomst voldoende
beroepsbeoefenaars notaris-ondernemer willen worden. De verwachting is dat het aantal
notaris-ondernemers blijft afnemen, terwijl de vraag naar de notariële diensten gelijk
blijft of toeneemt. In het rapport zijn daarom diverse aanbevelingen gedaan om de
toestroom binnen de beroepsgroep te vergroten en het ondernemerschap binnen het notariaat
te stimuleren. Enkele voorbeelden hiervan zijn:

– Bezie en verbeter de poortwachtersrol van de notaris;

– Investeer om de werkdruk te verlagen;

– Heroverweeg de toelatingsdrempels en toelatingsprocedure.

Dit rapport wordt aan uw Kamer aangeboden zonder een inhoudelijke reactie. De uitkomst
van het onderzoek en de daaruit voortvloeiende aanbevelingen zien met name op de Koninklijke
Notariële Beroepsorganisatie en dienen derhalve eerst met hen te worden besproken,
voordat inhoudelijk op het rapport kan worden gereageerd. Naar verwachting zal ik
voor de zomer een inhoudelijke reactie aan uw Kamer doen toekomen.

De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid,
K.T. van Bruggen