Brief regering : Reactie op definitief advies van AcICT over IT-project DAB bij DUO

Nr. 1461
BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 5 februari 2026

Het Adviescollege ICT-toetsing (hierna: AcICT) heeft een onderzoek uitgevoerd naar
het ICT-project «Doorontwikkelen Applicatielandschap Bekostiging» (DAB) bij Dienst
Uitvoering Onderwijs (DUO). Het adviesrapport heb ik 3 december ontvangen en is als
bijlage bijgevoegd. Ik heb het rapport bestudeerd en neem de adviezen van het AcICT
ter harte. In deze brief vindt u mijn reactie op het adviesrapport.

Context DAB

Het IT-project DAB moderniseert de verouderde systemen waarmee DUO de bekostiging
van alle onderwijsinstellingen uitvoert. Het project loopt sinds 2019 en is twee keer
volledig onderzocht door het AcICT. Na kritische bevindingen in het tweede rapport1 is het project in september 2023 gepauzeerd voor een heroriëntatie, die in juni 2025
is afgerond. De nieuwe plannen zijn opnieuw door het AcICT getoetst (zie bijgevoegd
adviesrapport).

In die eerste twee rapporten van het AcICT was het AcICT met name kritisch over de
gekozen oplossingsrichting, de gekozen technologie en de achterblijvende voortgang
van de vernieuwing. In de heroriëntatie heeft DUO voor een andere oplossingsrichting
gekozen. Daarbij wordt een deel zelf gebouwd, een deel van het oude systeem voor bekostiging
hergebruikt en is het de wens om een tool voor regelbeheer2 van de Belastingdienst in te zetten.

Voor de projectaanpak is gekozen voor een portfolio-aanpak waarbij keuzes gemaakt
worden over het gehele portfolio van IT-activiteiten: nieuwbouw, hergebruik, onderhoud
en de waarde voor gebruikers en klanten.

Aanvullende informatie, inclusief voortgangsbrieven van mijn ambtsvoorgangers, staat
op het Rijks ICT-dashboard3. Gedurende het hele traject is de continuïteit van de bekostiging steeds volledig
geborgd.

Conclusies en adviezen AcICT

Het AcICT is positief over de gekozen oplossingsrichting en de verbeterde aanpak.
DUO heeft helder in kaart gebracht wat van de oude systemen bruikbaar blijft en hoe
deze worden onderhouden, en er ligt een portfolioplan voor de modernisering. Ook is
het interne bekostigingsproces vernieuwd. De conclusie van het AcICT is dat het zal
leiden tot een beheersbaarder vernieuwing van de ICT-systemen. Daarmee zijn zorgen
uit de twee eerdere adviesrapporten van het AcICT weggenomen.

Wel ziet het AcICT twee kwetsbaarheden: de nieuwe werkwijze moet beter worden ingebed
in de organisatie en het architectuur-/ontwerpproces moet worden versterkt. Het AcICT
adviseert hiervoor zeven maatregelen. De kwetsbaarheden herken ik, de adviezen zijn
zeer bruikbaar en volg ik op. Hieronder geef ik aan hoe DUO de maatregelen gaat uitvoeren.

1. Zorg dat op sleutelposities, die nu door externe krachten worden ingevuld, deskundige
interne medewerkers komen.

DUO volgt dit advies op en heeft een actieplan opgesteld om hier invulling aan te
geven. Voor de verschillende sleutelposities wordt geleidelijk intern geworven, met
expliciete aandacht voor het behoud van kennis en de door AcICT gewaardeerde kortcyclische
(agile) aanpak met elementen van projectmatig sturen. De belangrijkste acties zijn
gepland voor de eerste helft van 2026.

2. Verbeteren risicobeheersing op portfolio- en projectniveau; zorg voor tijdslijnen,
en maak maatregelen voor risicobeheersing specifiek, zodat er beter inzicht is in
de voortgang.

De verbetering van de risicobeheersing is inmiddels gestart. De risicomaatregelen
zijn integraal onderdeel van de zogenoemde «report out» van een project. Tijdens een
report out geeft het team aan wat gelukt is, wat niet en welke verbeteringen ze voor
zich zien. Op basis daarvan stuurt de portfoliomanager integraal op tijdlijnen en
kwaliteit. Daarnaast werft DUO een interne risico- en kwaliteitsmanager om de continuïteit
van de risicobeheersing op portfolio- en projectniveau te kunnen waarborgen.

3. Beschrijf het ICT-landschap als geheel, en beschrijft hoe deze er uit ziet bij het
bereiken van belangrijke mijlpalen uit het portfolio.

Om opvolging te geven aan de maatregelen over de architectuurbedrijfsfunctie4 heeft DUO een separaat actieplan uitgewerkt. Het beschrijven van de huidige én de
beoogde werking van het applicatielandschap van bekostigen is in gang gezet. Eind
tweede kwartaal 2026 is de beschrijving van het ICT-landschap als geheel gereed.

4. Organiseer voldoende tegengeluid en bevraag elkaar op de eisen en de oplossingen.

Het organiseren van tegengeluid maakt inmiddels een vast onderdeel uit van de werkwijze
van het project. Het project heeft er voor gezorgd dat bij het opstellen en uitvoeren
van plannen telkens collega’s kritisch «dwarskijken» en multi-displinaire werkgroepen
betrokken worden. De versterkte aandacht hierop zorgt enerzijds ervoor dat de kwaliteit
van de plannen toegenomen is en ook het draagvlak. Daarnaast worden alle plannen afgestemd
met de relevante stakeholders zoals CIO-office, ICT, etc. Voordat plannen geaccordeerd
worden, worden zij voorzien van review commentaren.

5. Bediscussieer ontwerp/architectuurkeuzes op inhoud en maak een goede afweging tussen
impact op onderhoudbaarheid en functionaliteit.

Het eerder genoemde architectuur-actieplan voorziet ook in verbetering van «het goede
gesprek» over ontwerp en architectuurkeuzes. Een eerste stap is gezet door bij de
vernieuwing van het proces «Verantwoorden» van de «specifieke uitkeringen voor gemeenten5» een extra ontwerpafwegingsstap toe te voegen. In die stap wordt op een rijtje gezet
welke keuzes er zijn, welke afwegingen gemaakt zijn, en wat het resultaat van die
afweging is. Daarmee worden architectuur- en ontwerpkeuzes transparant en traceerbaar
gemaakt.

6. Maak (nog) geen eigen code-generator. Start met het gebruik van de ALEF-generator
van de Belastingdienst.

DUO volgt eveneens het advies rondom de generator op. De eerdere denkrichting om een
eigen ALEF-generator te ontwikkelen, is losgelaten. De architectuur van Bekostigen
wordt verder uitgewerkt op basis van wat ALEF standaard als functionaliteit biedt.

7. Vereenvoudig de architectuur (het ontwerp) van het documenten-archiveringssysteem.

De architectuur van het Document en Archief Management (DAM) wordt vereenvoudigd.
In de loop van het eerste half jaar van 2026 sluit het eerste systeem aan op DAM.
Deze eerste aansluiting zal op basis van de vereenvoudigde architectuur gerealiseerd
worden.

Met deze opvolging van de adviezen en maatregelen zetten we concrete stappen om de
adviezen duurzaam te verankeren en de organisatie verder te versterken, zodat het
IT project tot een toekomstbestendig landschap en duurzame dienstverlening leidt.

Tot slot

Ik dank het AcICT voor haar onderzoek en de bruikbare adviezen. Voor het IT-project
is met hun hulp een gedegen vervolg uitgestippeld. Daarmee beschouw ik de toezegging
om halfjaarlijks te rapporteren6 als afgedaan.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
G. Moes