Brief regering : Procesbrief NPM onderzoek 'Afzonderen en separeren in penitentiaire en forensisch psychiatrische centra'

Nr. 1088 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 3 februari 2026

Uw Kamer heeft op 29 januari het onderzoek «Afzonderen en separeren in penitentiaire
en forensisch psychiatrische centra»1 aangeboden gekregen door het College voor de Rechten van de Mens (CRM). Dit onderzoek
is uitgevoerd door het Nationaal Preventie Mechanisme (NPM), onderdeel van het CRM.
Het NPM heeft de toepassing van afzonderen en separeren in penitentiaire psychiatrische
centra (PPC) en forensische psychiatrische centra (FPC) onderzocht, vanuit het perspectief
van menswaardigheid.

Het NPM heeft de toepassing van afzondering en separatie getoetst aan internationale
en nationale wet- en regelgeving en aan internationale mensrechtenstandaarden. Het
NPM concludeert dat afzondering en separatie in de PPC’s en FPC’s aan de wet- en regelgeving
voldoen en doorgaans ook aan de internationale mensenrechtenstandaarden. Ook concludeert
het NPM dat medewerkers betrokken en toegewijd zijn en respectvol om gaan met patiënten
gedurende het afzonderen en separeren. Tegelijkertijd ziet het NPM ruimte voor verbetering.
Het onderzoek levert acht kernbevindingen op met bijbehorende aanbevelingen om het
toepassen van afzondering en separatie nog menswaardiger te maken. Deze aanbeveling
zien onder andere op het verbeteren van de materiele omstandigheden tijdens afzondering,
het afschaffen van afzondering als disciplinaire straf en het ontwikkelen van alternatieven
voor onderzoek aan het lichaam. De aanbevelingen zijn gericht aan mijn ministerie,
uitvoeringsorganisaties en de directies van de instellingen.2

Het is goed om te lezen dat de toepassing van afzondering en separatie in PPC’s en
FPC’s voldoet aan de internationale en nationale wet- en regelgeving. Ik ga de aankomende
periode met het veld in gesprek over de bevindingen en aanbevelingen. Ik informeer
uw Kamer over de uitkomsten hiervan in de voortgangsbrief forensische zorg van dit
najaar.

De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid, A.C.L. Rutte