Brief regering : Voortgang juridische procedures NAM, Shell en ExxonMobil

Nr. 1369 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES EN VAN
DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 20 januari 2026

Met deze brief informeert het kabinet de Kamer over een aantal recente ontwikkelingen
in de juridische procedures met NAM, Shell en ExxonMobil. Op 19 september 2025 heeft
het kabinet de Kamer geïnformeerd over de stand van zaken van de verschillende juridische
procedures en geschillen met de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) en haar aandeelhouders
Shell Nederland B.V. (Shell) en ExxonMobil Holding Company Holland LLC (ExxonMobil)
of daaraan gelieerde ondernemingen.1 Voor een volledig overzicht van alle lopende procedures verwijst het kabinet naar
deze brief. Daarnaast heeft het kabinet de Kamer op 27 november 2025 geïnformeerd
over drie vonnissen inzake voorlopige voorzieningen in twee van deze juridische procedures.2 Zoals eerder aangegeven vindt het kabinet het van groot belang de Kamer periodiek
en zo veel als mogelijk openbaar te informeren over de voortgang van deze procedures
en geschillen, met inachtneming van de procespositie van de Staat en de vertrouwelijkheid
van de procedures.

Kort samengevat zijn de recente ontwikkelingen in de verschillende procedures als
volgt te onderscheiden:

• Diverse bezwaar- en beroepszaken bij de rechtbank: In de toelichting in deze brief wordt nader uiteengezet dat NAM, Shell en ExxonMobil
bezwaar hebben aangetekend tegen de heffingen over 2024 en dat de Rechtbank Noord-Nederland
de door dezelfde partijen aangevraagde voorlopige voorziening tot schorsing van betaalverplichting
uit deze heffingen heeft afgewezen.

• Internationale investeringsarbitrages onder het Energiehandvestverdrag (ECT): Er is een tussentijdse uitspraak gedaan in de door het Belgische ExxonMobil Petroleum
& Chemical BV (EMPC) reeds aangespannen ECT-arbitrage, waarin haar verzoek tot voorlopige
voorzieningen met betrekking tot de op te leggen heffingen is afgewezen. Daarnaast
is het Britse Shell Public Limited Company (Shell plc) op 23 december 2025 een vergelijkbare
arbitrage gestart.

• Nationale arbitragezaken: Dit betreft de schadearbitrage, versterkingsarbitrage en de arbitrage over het Akkoord
op Hoofdlijnen (AoH) bij het Nederlands Arbitrage Instituut (NAI). In de toelichting
in deze brief volgt een update over de schadearbitrage en AoH-arbitrage incl. een
tussenvonnis inzake een voorlopige voorziening over de gasopslagen.

Toelichting

Zoals aangegeven in de Kamerbrief van 27 november 2025, heeft de Staat op 18 november
2025 tussentijdse heffingsbesluiten van in totaal 1,35 miljard euro aan NAM opgelegd
voor de kosten die in 2024 zijn gemaakt voor de afhandeling van fysieke schade, immateriële
schade, waardedalingsschade en de versterkingsoperatie. NAM heeft deze heffingen op
30 december 2025 tijdig en volledig voldaan. Deze ontvangsten zijn reeds in de BZK-begroting
opgenomen en worden bij slotwet 2025 verantwoord.

1. Update bezwaarprocedures en beroepsprocedures bij de Rechtbank Noord-Nederland

Uitspraak voorzieningenrechter Rechtbank Noord-Nederland over opschorting heffingen

Voorafgaand aan de betaling heeft NAM, evenals Shell en ExxonMobil, tegen de opgelegde
heffingsbesluiten van 18 november 2025 bezwaar gemaakt. Ook heeft NAM een verzoek
tot opschorting van de betalingsverplichting van de heffingen over 2024 ingediend.
Op 25 november 2025 heeft de Staat dat verzoek afgewezen. NAM, Shell en ExxonMobil
hebben vervolgens een voorlopige voorziening gevraagd bij de rechtbank om de heffingsbesluiten,
en daarmee de betalingsverplichting, te schorsen tot zes weken nadat de Staatssecretaris
op het bezwaar heeft beslist.

De voorzieningenrechter heeft op 8 december 2025 het verzoek om voorlopige voorziening
als kennelijk ongegrond afgewezen.3 Ten eerste oordeelt de rechtbank dat er geen urgentie is om de heffingen op te schorten,
omdat NAM niet betwist in staat te zijn deze te betalen. Ten tweede oordeelt de rechtbank
dat er geen reden is om aan te nemen dat deze heffingen evident onrechtmatig zijn,
omdat ze ook van een uitgebreide motivering zijn voorzien.

2. Update internationale arbitragezaken

Uitspraak voorlopige voorziening inzake opschorting heffingen

In de Kamerbief van 27 november 2025 heeft het kabinet de Kamer geïnformeerd dat EMPC
in de internationale ECT (Energy Charter Treaty)-arbitrage een voorlopige maatregel
heeft aangevraagd tot opschorting van de betaling van de heffingen. EMPC stelt indirect
aandeelhouder van NAM te zijn. Op 24 december 2025 heeft het scheidsgerecht alle verzoeken
van EMPC afgewezen. Zo is onder meer het verzoek afgewezen tot opschorting van de
betalingsverplichting van de heffingen over 2024 en opeenvolgende jaren gedurende
de looptijd van deze arbitrageprocedure. Verder is ook het subsidiaire verzoek om
30% of een ander te bepalen percentage van het bedrag van de totale heffingen op een
derdengeldrekening te plaatsen afgewezen. De uitspraak treft u bijgaand aan in bijlage 2.

Aanvraag ECT-arbitrage Shell plc

In navolging van de aangevraagde ECT-arbitrage door EMPC, heeft op 23 december 2025
ook Shell plc, als gesteld indirect aandeelhouder van NAM, een arbitrageaanvraag onder
het ECT ingediend bij het International Centre for Settlement of Investment Disputes
(ICSID). Shell plc is van mening dat de Nederlandse Staat het ECT-verdrag heeft geschonden.
Shell plc eist volledige compensatie voor de vermeende geleden schade. Als noodzakelijk
onderdeel van de investeringsgeschillenbeslechting heeft Shell plc eerst een brief
gestuurd met een verzoek om consultaties. Hierover is bericht in de Kamerbrief van
20 januari 2025.4 Na twee gesprekken in het afgelopen jaar over de mogelijkheid van een minnelijke
oplossing heeft Shell plc besloten de stap naar een internationale arbitrage te zetten.
Het scheidsgerecht voor de behandeling van deze nieuwe arbitragezaak wordt nog gevormd.

3. Update nationale arbitragezaken

Uitstel vonnis schadearbitrage

De drie arbitragezaken die bij het NAI aanhangig zijn gemaakt, betreffen (1) een «arbitrage
versterken» over de kosten van de versterkingsoperatie in de periode 1 januari 2020
tot 1 juli 2023, (2) een «arbitrage schade» over de kosten voor de schadeafhandeling
in de periode 2018 tot 1 juli 2020 en (3) een «AoH-arbitrage» over het Akkoord op
Hoofdlijnen uit 2018 en het daarna overeengekomen Interim Akkoord en Norg Akkoord.

In juli 2025 gaf het scheidsgerecht in de schadearbitrage aan naar verwachting eind
2025 uitspraak te kunnen doen in de eerste fase. Het scheidsgerecht heeft in december
2025 laten weten dat de uitspraak vertraagd is naar verwachting tot uiterlijk 1 juli
2026. Deze uitspraak zal te zijner tijd met de Kamer worden gedeeld.

Uitstel vonnis versterkingsarbitrage

Een uitspraak in de eerste fase van de arbitrage versterken wordt vooralsnog verwacht
voor het einde van het eerste kwartaal 2026. Hierover is de Kamer op 27 november 2025
geïnformeerd.5

Update Akkoord op Hoofdlijnen-arbitrage

De Kamer is op 13 februari 20246, 9 oktober 20247, 6 maart 20258, 19 september 20259 en 27 november 202510 geïnformeerd over de stand van zaken in de AoH-arbitrage. De AoH-arbitrage betreft
onder andere de afbouw van de gaswinning uit het Groningenveld en het niet gewonnen
gas, de inzet van de gasopslagen Norg en Grijpskerk, de afhandeling van schade en
versterken en de financiële afwikkeling daarvan en de robuustheid van NAM.

Shell en ExxonMobil hebben hun Memorie van Eis ingediend en de Staat is op dit moment
zijn Memorie van Antwoord aan het afronden. Deze zal op korte termijn worden ingediend
bij het scheidsgerecht. Omwille van de procespositie van de Staat en vanwege de vertrouwelijkheid
van deze arbitrageprocedure, kan in deze brief niet nader ingegaan worden op de argumenten
die in deze procedure worden aangevoerd door partijen. Het eerste vonnis in de hoofdarbitrage
wordt niet voor 2028 verwacht.

Eerder is de Kamer geïnformeerd over de vonnissen in de verzochte voorlopige voorzieningen
in de AoH-arbitrage, alsmede ten aanzien van de nog lopende voorlopige voorzieningen.
Op 8 december 2025 heeft de Staat een verzoek gedaan tot het treffen van een voorlopige
voorziening binnen de AoH-arbitrage met als inzet toegang te verzekeren tot gasopslag
UGS Norg dan wel UGS Grijpskerk. Het scheidsgerecht heeft zich per vonnis van 12 januari
jl. bevoegd verklaard kennis te nemen van dit verzoek. Met deze procedure bewandelt
het kabinet een parallel spoor, naast het overleg met Shell en ExxonMobil, om tijdig
onderling tot afspraken te komen. Het vonnis treft u bijgaand aan in bijlage 3.

Zodra een nieuw vonnis verschijnt in de voorlopige voorzieningen die de Staat op dit
moment nog aanhangig heeft gemaakt tegen Shell en ExxonMobil, wordt de Kamer hierover
geïnformeerd.

Tot slot

Zoals het kabinet ook in eerdere brieven heeft aangegeven, hebben de uitkomsten van
de lopende procedures met NAM, Shell en ExxonMobil geen enkel effect op de inwoners
van Groningen. De afhandeling van de schade en het versterken van de gebouwen vinden
onafhankelijk van deze procedures onverminderd doorgang. Daarnaast zal de Staatssecretaris
op grond van de Tijdelijke wet Groningen heffingen blijven opleggen aan NAM voor de
kosten van de schadeafhandeling en versterkingsoperatie. Hiermee wordt tevens invulling
gegeven aan de motie van de leden Köse, Bikker en Bushoff van 11 december 2025.11

Het kabinet zal de Kamer op de hoogte blijven houden van de planning en het verloop
van de verschillende juridische procedures. Daarbij zij nogmaals herhaalt dat de Staat
in deze juridische procedures zich zal blijven verweren met alle (juridische) middelen
die hij nodig acht.

Indien gewenst kan de Kamer in een vertrouwelijke briefing nader geïnformeerd worden.

De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, E. van Marum

De Minister van Klimaat en Groene Groei, S.T.M. Hermans