Brief regering : Review accountantswerkzaamheden Wet financiering politieke partijen 2022

Nr. 20 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 19 januari 2026

De Auditdienst Rijk (ADR) heeft in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties (BZK) reviews uitgevoerd op de werkzaamheden van de accountants
van drie politieke partijen over het verantwoordingsjaar 2022. Met deze brief bied
ik u het geanonimiseerde reviewrapport aan en reageer ik op de door de ADR gedane
constateringen en aanbevelingen.

Politieke partijen zijn verplicht jaarlijks een financiële verantwoording af te leggen
over het voorgaande kalenderjaar. De verantwoording moet vergezeld gaan van een schriftelijke
verklaring van een accountant. Daartoe onderzoekt de accountant of het financieel
verslag en de overzichten van de partij voldoen aan de in de Wet financiering politieke
partijen (Wfpp) en de Regeling financiering politieke partijen (Rfpp) gestelde voorschriften.
Doel van de reviews is vaststellen of de accountant de controle heeft uitgevoerd conform
de wettelijke voorschriften.

Selectie

Na afloop van het verantwoordingsproces selecteer ik drie tot vier partijen voor een
review. De selectie is gebaseerd op een aantal factoren. Een politieke partij die
voor het eerst subsidie ontvangt, wordt standaard geselecteerd. Het kan ook voorkomen
dat onregelmatigheden in de verantwoording of onvolkomenheden in een eerdere review
aanleiding vormen voor een (herhaal)review. Ten slotte wordt een politieke partij
ook geselecteerd indien de partij al enkele jaren op rij niet is gecontroleerd.

De reviews over 2022 hebben betrekking op BBB, D66 en SP.

Reviewuitkomsten

De ADR beoordeelt twee van de drie accountantsdossiers als toereikend. Bij één accountantsdossier
constateert de ADR dat – wegens het ontbreken van het activiteitenverslag – de accountant
niet heeft getoetst of het activiteitenverslag verenigbaar is met het financieel verslag.
De initiële controleverklaring bevat dan ook geen passage hierover. De ADR constateert
daarnaast dat het Ministerie van BZK na ontvangst van de verantwoordingsstukken in
juni 2023 de partij heeft verzocht een aangepaste verklaring aan te leveren. In de
aangepaste verklaring is wel een passage opgenomen over de verenigbaarheid van het
activiteitenverslag met het financieel verslag, maar uit het controledossier blijkt
niet dat de aanvullende werkzaamheden hebben plaatsgevonden.

De ADR heeft in juni 2025 melding gedaan van bovenstaande constateringen bij het Ministerie
van BZK. Daarop heb ik de politieke partij en accountant verzocht herstelwerkzaamheden
uit te voeren en een schriftelijke verklaring af te leggen. Uit deze verklaring blijkt
dat het activiteitenverslag is betrokken bij de controle en dat de verenigbaarheid
van het activiteitenverslag met het financieel verslag is getoetst. In overleg met
de ADR heb ik geconcludeerd dat vervolgactie niet nodig is, aangezien de verklaring
van de accountant voldoende vertrouwen geeft dat de wettelijke voorschriften zijn
nageleefd.

Mogelijke verbeteringen in wet- en regelgeving

De ADR heeft ook een aantal aanbevelingen gedaan over mogelijke verbeteringen in de
wet- en regelgeving. Ten eerste is er behoefte aan een verantwoordings- en controleprotocol
om de bestaande onduidelijkheid over de gewenste weergave van het financieel verslag
en de omvang en diepgang van de accountantscontrole weg te nemen. Ten tweede is het
niet duidelijk aan welke eisen het activiteitenverslag moet voldoen en, ten slotte,
bevat het standaardmodel voor de controleverklaring geen expliciete passage over de
rechtmatigheid van de subsidiebesteding.

Het is niet voor het eerst dat de ADR mij wijst op bovenstaande punten. Naar aanleiding
van eerdere adviezen van zowel de ADR als de Commissie toezicht financiën politieke
partijen (Ctfpp) heb ik een accountantsprotocol opgesteld. Het accountantsprotocol
geeft duidelijkheid over de reikwijdte, aard en diepgang van het accountantsonderzoek.
Ook bevat het protocol formats voor het financieel verslag en het activiteitenverslag,
zodat duidelijk is aan welke eisen de verslagen moeten voldoen. In het protocol staat
ook expliciet beschreven dat de accountant een oordeel moet geven over de rechtmatigheid
van de besteding van de subsidie. Daarmee zijn de aanbevelingen reeds opgevolgd.

Het accountantsprotocol is op 1 april 2025 in werking getreden en is voor het eerst
van toepassing geweest op de verantwoording over 2024.1 Niet alle politieke partijen hebben gebruik gemaakt van het accountantsprotocol.
Omdat het protocol pas na afloop van het kalenderjaar is gepubliceerd, is aan politieke
partijen en accountants die al waren gestart met de controle de mogelijkheid geboden
deze controle voort te zetten volgens de oude werkwijze.

Omdat het protocol op enkele punten tot verwarring leidde, zal ik politieke partijen
hierover in aanloop naar de verantwoording over 2025 uitgebreid informeren.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, F. Rijkaart