Brief regering : Verslag van de OJCS-Raad voor de onderdelen onderwijs en cultuur van 27 en 28 november 2025

Nr. 449
BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 13 januari 2026

Hierbij stuur ik u het verslag van de formele Onderwijs-, Jeugd-, Cultuur- en Sportraad
(OJCS-Raad) voor de onderdelen onderwijs en cultuur die op 27 en 28 november in Brussel
plaatsvond.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
G. Moes

Onderwijs

Het onderdeel onderwijs vond plaats op 27 november in Brussel. Hier stond één beleidsdebat
op de agenda. Voorafgaand aan het beleidsdebat gaf het Deense voorzitterschap een
update over de voortgang van de onderhandelingen over het voorstel voor het nieuwe
Erasmus+-programma. Ook stond een voortgangsrapportage over de resolutie over de beoordeling
van het strategisch raamwerk voor Europese samenwerking op onderwijs en training ten
behoeve van de Europese onderwijsruimte op de agenda. Over dit voorstel is nog geen
consensus, het Cypriotisch voorzitterschap gaat hiermee verder aan de slag. Voor een
inhoudelijke toelichting op de presentatie en de resolutie verwijs ik terug naar de
geannoteerde agenda.

Beleidsdebat over de rol van het mbo in concurrentievermogen en weerbaarheid

Het Deens voorzitterschap heeft, in het kader van hun focus op het mbo, een beleidsdebat
hierover geagendeerd tijdens de Raad. Onderwerp van dit debat was de vraag hoe de
aansluiting van mbo-programma’s op de behoeften van de arbeidsmarkt kan worden verbeterd,
met behoud van hoogwaardig en inclusief onderwijs dat alle mbo-studenten de benodigde
professionele en maatschappelijke vaardigheden biedt. Daarnaast werd besproken hoe
lidstaten de aantrekkelijkheid van het mbo kunnen vergroten, met bijzondere aandacht
voor het verbeteren van de genderbalans, vooral in het STEM-onderwijs (Science, Technology, Engineering, Mathemetics).

De lidstaten waren het erover eens dat het mbo van groot belang is voor het versterken
van het concurrentievermogen van de EU en voor het bevorderen van de weerbaarheid.
Verschillende lidstaten benoemden de toegevoegde waarde van ondersteuning door de
EU op het terrein van mobiliteit en publiek-private samenwerking, onder meer door
het Erasmus+-programma en betere transnationale erkenning van opgedane vaardigheden
binnen het mbo. Veel lidstaten benoemden daarnaast dat het mbo vaak nog niet als gelijkwaardig
wordt gezien aan het hbo en wo en willen zich hier sterker voor inzetten, ook op Europees
niveau. Ook het bevorderen van de genderbalans blijft een belangrijk onderwerp, met
name voor STEM-onderwijs. In interventies kwamen veel succesvolle en recente nationale
initiatieven aan de orde op het gebied van samenwerking tussen relevante stakeholders
en recente beleidshervorming.

De lidstaten roepen op om goed te blijven samenwerken en de uitwisseling van goede
voorbeelden te stimuleren. Ook gaven bijna alle lidstaten aan dat een nauwe samenwerking
tussen bedrijven, beleidsmakers en (beroeps-)opleidingen nodig is voor een goede aansluiting
tussen het mbo en de arbeidsmarkt. Daaraan kunnen ook modernisering, het versterken
van duaal onderwijs, bevorderen van de basisvaardigheden, bij- en omscholing, het
aanbieden van meer stageplekken en betere loopbaanbegeleiding bij het kiezen van een
opleiding een bijdrage leveren. Veel lidstaten voeren campagne ter bevordering van
STEM bij meisjes, door vanaf jonge leeftijd bewustzijn hiervoor te creëren en rolmodellen
in te zetten.

De Nederlandse inbreng was in lijn met de geannoteerde agenda. Nederland verwelkomt
Europese aandacht voor het mbo, maar deze moet complementair zijn aan wat er al in
Nederland zelf gebeurt. Nederland benoemde daarbij enkele nationale voorbeelden om
het mbo te versterken, zoals de Werkagenda mbo 2023–2027. Om de instroom van ondervertegenwoordigde
groepen in STEM-opleidingen te verhogen heeft Nederland de programma’s Sterk Techniekonderwijs
en Techkwadraat opgezet.

De aanpak van de beeldvorming over het mbo is iets waar Nederland zich sterk voor
inzet. Volgens Nederland moet het mbo gelijkwaardig worden gezien aan het hbo en wo.
Een voorbeeld hiervan is het mbo-traineeship dat binnenkort start op verschillende
ministeries.

Tenslotte riep Nederland de EU op om aandacht te hebben voor het mbo in het Erasmus+-programma,
in het bijzonder voor wat betreft kortdurende internationale uitwisseling.

Diversen

Cyprus gaf een korte update van hun prioriteiten op onderwijsgebied tijdens het aankomend
voorzitterschap. Zo zal Cyprus Raadsconclusies presenteren over de rol van leraren
in een tijd waarin AI steeds prominenter wordt. Tijdens de eerstvolgende OJCS-Raad
zal het beleidsdebat zich richten op basisvaardigheden.

Vicepresident van de Europese Commissie, Roxana Mînzatu, gaf een toelichting op het
jaarlijkse voortgangsrapport over simplificatie, implementatie en naleving van Europese
wet- en regelgeving. Op onderwijsterrein is vooruitgang geboekt bij Erasmus+, waar
de rapportage- en daarmee uitvoeringslasten voor de nationale uitvoerders zijn verminderd.

Letland gaf een toelichting op het eigen voorzitterschap van de Europese Scholen,
in 2025–2026. Letland geeft hier prioriteit aan hoogwaardig onderwijs, stabiliteit
en groei van de Europese Scholen. Hierbij worden de scholen zichtbaarder, waarvoor
Letland een dialoog opstart tussen de verschillende scholen om goede voorbeelden uit
te wisselen.

Frankrijk gaf tenslotte een pleidooi over het bestendigen van de Europese Universiteiten
Allianties. Frankrijk heeft de voorlopige resultaten van de allianties geanalyseerd
en ziet deze allianties als een katalysator voor verandering, met ruimte voor experimenteren
in het hoger onderwijs en steun voor wetenschappelijke samenwerking. Ondanks deze
positieve impact zijn er volgens deze analyse uitdagingen rond regelgeving, maar ook
ten aanzien van financiering. Frankrijk beveelt hierop aan te werken naar duurzame
financiering onder het nieuwe Meerjarig Financieel Kader.

Cultuur

Het onderdeel cultuur vond plaats op 28 november in Brussel. Onderstaande raadsconclusies
stonden ter vaststelling geagendeerd, waarover uw Kamer eerder in de geannoteerde
agenda is geïnformeerd.

• Raadsconclusies over de strategische rol van cultuur, cultureel erfgoed en audiovisuele
werken en het hooghouden van Europese waarden en democratische weerbaarheid.

• Raadsconclusies over toegang tot betrouwbaar nieuws als onderdeel van het European
Democracy Shield

De raadsconclusies over de strategische rol van cultuur zijn zonder verdere opmerkingen
aangenomen. Er kon geen consensus bereikt worden over de raadsconclusies over toegang
tot betrouwbaar nieuws vanwege een verschil van inzicht over de competenties van de
Europese Unie. De meerderheid van lidstaten deelde dit inzicht niet. Er was brede
steun voor de conclusies. Om deze reden zijn het voorzitterschapsconclusies geworden.
Nederland heeft hierbij benadrukt dat toegang tot betrouwbaar nieuws essentieel is
voor de democratie en dat de conclusies goede handvatten bieden voor de Europese Unie
en de lidstaten om toegang tot betrouwbaar nieuws te waarborgen.

Voortgangsrapport AgoraEU

In AgoraEU, als onderdeel van het nieuwe Meerjarig Financieel Kader, bundelt de Europese
Commissie het huidige Creative Europe en CERV. Het Deens voorzitterschap heeft een
toelichting gegeven op het voortgangsrapport van deze programma’s, waarbij ze aangaf
wat er volgens lidstaten nog ontbreekt in het voorstel: betrokkenheid van lidstaten,
een definitie van de creatieve en culturele sector en het (her)introduceren van nationale
contactpunten. In haar reactie heeft de Europese Commissie aangegeven dat AgoraEU
uitdagingen helpt te adresseren en dat het voorstel bijdraagt aan de dringende behoefte
om culturele diversiteit te waarborgen, desinformatie tegen te gaan, fundamentele
rechten te beschermen en artistieke vrijheid en democratische participatie te bevorderen
en te waarborgen.

Tijdens de Raad heeft Nederland het belang van de betrokkenheid van lidstaten in de
uitvoering van het programma benadrukt, ook om de expertise van de lidstaten volledig
te benutten. Nederland vindt het belangrijk dat lidstaten structureel invloed kunnen
uitoefenen op de uitvoering van het werkprogramma. Daarnaast heeft Nederland aangegeven
voorstander te zijn van het behouden van de nationale contactpunten en van afgebakende
categorieën voor nieuwsmedia en audiovisueel.

Veel lidstaten verwelkomden het voorstel van de Europese Commissie. Lidstaten benadrukten
onder meer het belang van een sterke governance en het belang van het behouden van
de nationale contactpunten. Ook benadrukten verschillende lidstaten het belang van
een sterke rol voor de lidstaten.

Diversen

Een aantal lidstaten presenteerden AOB-punten. De Europese Commissie gaf een presentatie
over de Mededeling European Democracy Shield en het Cultuurkompas. Cyprus gaf een
presentatie over het aankomende EU-voorzitterschap. Voorzitter Denemarken presenteerde
het verslag van de informele ministeriële bijeenkomst op 3 en 4 november. België,
Finland, Italië, Polen en Slowakije gaven presentaties over hun culturele hoofdsteden.
Duitsland en Frankrijk zijn nader ingegaan op ARTE, de Europese omroep. Luxemburg
heeft aandacht gevraagd voor vrijheid van artistieke expressie. Spanje heeft teruggeblikt
op Mondiacult. Ook heeft Spanje aandacht gevraagd voor de bescherming van cultureel
erfgoed in Gaza. Slovenië vroeg aandacht voor de bescherming van journalisten en persvrijheid.

Duitsland heeft aandacht gevraagd voor de culturele vrijheid van joodse artiesten
in Europa. Nederland heeft uitgesproken dat Joodse artiesten zich altijd welkom en
veilig moeten voelen op podia in Nederland en in Europa, net als artiesten van andere
achtergronden. Meerdere lidstaten, waaronder Nederland, hebben benadrukt dat vrijheid
van artistieke uitdrukking van groot belang is binnen Europa.