Brief regering : Terugkoppeling van het werkbezoek aan Ter Apel

Nr. 3502
BRIEF VAN DE MINISTER VAN ASIEL EN MIGRATIE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 19 december 2025

Inleiding

Op 15 december jl. heb ik een bezoek gebracht aan het asielzoekerscentrum en het centrum
van Ter Apel. Ik heb daar gesproken met de burgemeesters van Westerwolde, Emmen, de
ondernemers uit het centrum van Ter Apel en het bewonerscollectief Nieuw Weerdinge
over de problematiek rondom overlastgevende asielzoekers die in deze gemeenten al
jaren wordt ervaren.

Met deze brief informeer ik u over de gemaakte afspraken naar aanleiding van de diverse
gesprekken en doe ik hierbij de toezegging over de terugkoppeling van het werkbezoek
aan Ter Apel af1.

Schaderegeling

In juni 2024 is de pilot schaderegeling in Ter Apel van start gegaan om ondernemers
en bewoners tegemoet te komen in de schades veroorzaakt door bewoners van het asielzoekerscentrum.
Inmiddels zijn er meerdere schades vergoed, inclusief de ingediende complexe schades
van de ondernemers van de Jumbo en Hema uit Ter Apel. De schaderegeling zal worden
voortgezet in 2026 waarbij wordt gekeken naar een werkbare vorm voor de ondernemers,
gemeente Westerwolde en het ministerie. De schades die nu onder de Service Organisatie
Directe Aansprakelijkstelling (SODA) regeling vallen, zullen opgenomen worden in de
schaderegeling voor de gemeente Westerwolde. In het gesprek met de gemeente Emmen
is besproken een vergelijkbare schaderegeling ook beschikbaar te stellen voor bewoners
en ondernemers uit Nieuw-Weerdinge, het stationsgebied en het centrum van Emmen. Het
Ministerie van Asiel en Migratie is hierover in gesprek met de gemeente Emmen.

Verdeling Dublin claimanten

Het merendeel van de overlast in Ter Apel wordt veroorzaakt door meerderjarige mannen
met een kansarme aanvraag. Een deel van hen is tevens een Dublin claimant. Ik heb
aan het COA in de zomer de opdracht gegeven erop te blijven inzetten om deze groep
niet te laten concentreren in Ter Apel, maar meer te verdelen over locaties. Ondanks
dat er elke week rond de 80 asielzoekers uit die groep overgeplaatst werden, bleef
deze groep door de instroom en de benodigde stappen in het asielproces ongeveer gelijk
(rond de 300). Om wel tot een daling te komen past het COA de aanpak aan. In de nieuwe
werkwijze wordt uitgegaan van een percentage van 2 a 3% van die groep op alle locaties.
Een dergelijk percentage is voor COA locaties beheersbaar. Door deze werkwijze zal
het percentage van deze groep in Ter Apel dalen en als gevolg daarvan zal ook de situatie
in Ter Apel beheersbaarder worden.

Vreemdelingenpolitie (AVIM)

De politie heeft een belangrijke rol bij de handhaving van de openbare orde in Ter
Apel en de Afdeling Vreemdeling, Identificatie en Mensenhandel (AVIM) (tevens onderdeel
van de politie) heeft een rol in het toepassen van vreemdelingrechtelijke maatregelen,
waaronder ook het opleggen van vreemdelingenbewaring2. Ik heb toegezegd om meer vreemdelingrechtelijke maatregelen mogelijk te maken op
de doelgroep die voor overlast zorgt. Er is AVIM capaciteit beschikbaar in Ter Apel.
Met de politie is de afspraak gemaakt dat de wijze waarop de inzet wordt gepleegd
in de lokale driehoek besloten wordt.

Met de gemeente Emmen heb ik de afspraak gemaakt om te verkennen wat de mogelijkheden
zijn voor de inzet van boa’s uit de flexpool boa in Nieuw-Weerdinge, het stationsgebied
en in het centrum van Emmen. De inzet van de boa’s zal hetzelfde zijn als de inzet
gerealiseerd door de flexpool boa in het centrum van Ter Apel.

Pendelbus

Vanaf de start en benadrukt in motie uit 20193 is door uw kamer aangegeven en dat het niet wenselijk is de pendelbus gratis aan
te bieden om het precedent tegen te gaan dat overlastgevend gedrag beloond wordt.
Ik heb tijdens mijn werkbezoek herhaald dat ik het gratis aanbieden van vervoer als
onwenselijk beschouw omdat daarmee overlastgevend gedrag beloond wordt. Inmiddels
is dit standpunt ook aan de gemeente Westerwolde kenbaar gemaakt, en is er vandaag
contact geweest zodat er weer betaald wordt voor de pendelbussen, terwijl we blijven
inzetten op veiligheid.

Tot slot

Ik heb met dit werkbezoek goede gesprekken gevoerd ten aanzien van de problematiek
in Ter Apel, Nieuw Weerdinge en Emmen. Ik begrijp de frustratie van inwoners en ondernemers
over het overlastgevende gedrag van een deel van de asielzoekers heel goed. Ik hoop
met deze maatregelen de overlast in Ter Apel te verminderen en te borgen dat ondernemers
en burgers een vorm van compensatie ervaren.

De Minister voor Asiel en Migratie,
M.C.G. Keijzer