Brief regering : Jaarplan MIVD 2026

Nr. 289 BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 18 december 2025

Met deze brief informeer ik uw Kamer over de hoofdlijnen van het MIVD Jaarplan 2026.
Het Jaarplan 2026 van de MIVD geeft aan op welke onderzoeksopdrachten en veiligheidsbevorderende
taken de dienst zich het komende jaar zal richten. Dit plan is gebaseerd op de meerjarige
inlichtingenbehoefte zoals vastgelegd in de geactualiseerde Geïntegreerde Aanwijzing
Inlichtingen en Veiligheid (GA I&V) 2023–2026. Het gehele MIVD Jaarplan 2026 is een
staatsgeheim gerubriceerd document en wordt met de Commissie voor de Inlichtingen-
en Veiligheidsdiensten (CIVD) gedeeld.

Geïntegreerde Aanwijzing

Conform de in de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten 2017 (Wiv 2017) voorgeschreven
werkwijze wordt de GA I&V door middel van een vierjaarlijkse herziening opnieuw vastgesteld
en vervolgens jaarlijks geactualiseerd. Voor 2026 hebben de MIVD, de AIVD en de behoeftestellende
departementen onder leiding van het Ministerie van Algemene Zaken de GA I&V 2023–2026
daarom geactualiseerd. De geopolitieke ontwikkelingen in de wereld en de toenemende
vraag naar inlichtingen vanuit de afnemende departementen zijn groot en divers. Daarmee
wordt een steeds groter beroep op de MIVD gedaan. Dit vraagt daarom om scherpe keuzes.
Volgend jaar moet een nieuwe GA I&V voor 2027–2030 worden opgesteld. De GA I&V geldt
als richtlijn voor de inrichting van het inlichtingenonderzoek van de MIVD in de komende
jaren.

(Inter)Nationale veiligheid en de rol van de MIVD

Het huidige dreigingsbeeld is ongekend breed en ernstig. De snelle ontwikkelingen
in de wereld met (potentiële) impact op de veiligheid in Nederland en op Nederlandse
belangen beheersen elke dag het nieuws. De grootste dreigingen komen nog steeds vanuit
Rusland, China, jihadistisch terrorisme, rechts- en anti-institutioneel extremisme
en vanuit de instabiliteit in het Midden-Oosten. Van deze dreigingen heeft Rusland
het meeste dreigingspotentieel. De Russische dreiging kan hoog oplopen. In het uiterste
geval tot een direct gewapend conflict waar de NAVO en Nederland bij betrokken raken.
Tegelijkertijd staan wereldwijd democratische waarden onder druk en blijven technologische
ontwikkelingen de mogelijkheden vergroten voor statelijke en niet-statelijke actoren
om Nederland te raken. Logischerwijs zijn er grote verschillen in de aard van al deze
dreigingen en dus ook in de rol van de MIVD bij het onderkennen en tegengaan van deze
dreigingen.

De onzekere veiligheidssituatie en onvoorziene ontwikkelingen in de wereld doen een
steeds groter beroep op de capaciteiten van de MIVD en AIVD. De diensten moeten een
veelheid aan bestaande en nieuwe dreigingen het hoofd weten te bieden. De MIVD moet
in deze complexe omstandigheden in staat zijn om snel te reageren op crises en tegelijkertijd
duurzaam strategisch inlichtingenonderzoek kunnen verrichten naar bijvoorbeeld de
dreigingen vanuit China en Rusland. De MIVD werkt hiervoor nauw samen met de AIVD
en andere (inter-)nationale partners.

Prioriteiten en accenten 2026

Gereedstelling voor Hoofdtaak 1

De focus van Defensie op Hoofdtaak 1 (bescherming van het eigen en bondgenootschappelijk
grondgebied, inclusief de Caribische delen van het Koninkrijk) weegt ook voor de MIVD
zwaar mee in de prioriteiten voor 2026. Deze taak vraagt van de MIVD om vergaande
samenwerking met het Netherlands
Joint Forces Command (NLD JFC) en de defensieonderdelen. Met het voorstel (in voorbereiding) van de Wet
op de Defensiegereedheid (WODG) voorziet de krijgsmacht mogelijkheden voor het optreden
in het informatiedomein. Het is belangrijk dat de inzet van de MIVD goed aansluit
bij de behoefte en het optreden van de krijgsmacht en andere onderdelen van Defensie.
De focus op Hoofdtaak 1 en het intensiveren van het onderzoek naar Rusland heeft vanzelfsprekend
invloed op en gevolgen voor de overige onderzoeksdoelstellingen van de MIVD.

Rusland

De oorlog in Oekraïne zal het komende jaar zeer waarschijnlijk voortduren en zelfs
als de oorlog zou eindigen is het (vooralsnog) onwaarschijnlijk dat Rusland zijn agressieve
houding tegen het Westen zal opgeven. Deze houding manifesteert zich steeds openlijker
op een hybride wijze richting de NAVO, de Europese Unie (EU) en Nederland. Voor 2026
stellen de MIVD en de AIVD zich als doel henzelf en de ketenpartners in staat te stellen
om de Russische dreiging te adresseren, reduceren en mitigerende maatregelen te (laten)
treffen.

China

China poogt de bestaande wereldorde in zijn voordeel te veranderen. De gevolgen daarvan
voor andere landen, ook Nederland, kunnen veelomvattend en ingrijpend zijn. Als tweede
economie van de wereld heeft China het potentieel om economisch en technologisch steeds
meer zijn stempel op grote delen van de wereld te drukken. China’s intenties ten aanzien
van Rusland en zijn provocerende optreden tegen Taiwan staan haaks op Nederlandse
en Europese economische en veiligheidsbelangen. China is vanwege zijn gekozen positie
in de wereldeconomie naast een partner, ook een concurrent en systeemrivaal in zijn
relaties met de EU. De MIVD en de AIVD zien China mede daardoor als een dreiging voor
de nationale veiligheid en de westerse wereld in de komende decennia.

Midden-Oosten

De situatie in het Midden-Oosten blijft in 2026 een aandachtsgebied van de MIVD. De
aanhoudende spanningen en de gevolgen hiervan voor de Nederlandse veiligheidsbelangen
worden actief gemonitord. De MIVD richt zich hierbij op de ontwikkelingen die de Nederlandse
en bondgenootschappelijke belangen in de regio kunnen schaden.

Venezuela

In 2026 zetten de MIVD en de AIVD het gezamenlijk onderzoek voort naar de ontwikkelingen
in Venezuela en de mogelijke gevolgen hiervan voor de defensie- en veiligheidsbelangen
van het Koninkrijk. Dit geldt in het bijzonder voor de dreiging tegen het Caribische
deel van het Koninkrijk, waar de Venezolaanse dreiging het meest prominent is.

Early Warning

De MIVD volgt in het kader van early warning de ontwikkelingen in een aantal landen of gebieden die in de toekomst een risico
kunnen gaan vormen voor de Nederlandse veiligheidsbelangen. Denk hierbij aan de huidige
ontwikkelingen in gebieden waar Nederland bijdragen levert aan missies of operaties,
of in (Noord-) Afrika waar door instabiliteit, onrust en gewapende conflicten de Nederlandse
veiligheidsbelangen in het gedrang kunnen komen.

Contraproliferatie

Massavernietigingswapens vormen een grote bedreiging voor de internationale vrede
en veiligheid. Nederland heeft internationale verdragen ondertekend die erop gericht
zijn de proliferatie van dergelijke wapens tegen te gaan. In 2026 zetten de MIVD en
de AIVD het gezamenlijk onderzoek hiernaar voort, gericht op landen van zorg, zoals
Rusland, Iran en Noord-Korea. Het handelen van deze landen staat op gespannen voet
met internationale verdragen door het ontwikkelen van massavernietigingswapens. Naast
deze ontwikkelingen wordt breder gekeken naar de overbrengingsmiddelen voor deze wapens
en verwerving van kennis of goederen voor deze wapenprogramma’s.

Extremisme en terrorisme

Polarisering en radicalisering in de Nederlandse maatschappij zijn van negatieve invloed
op de defensie- en veiligheidsbelangen. De MIVD verricht onderzoek naar extremisme
en (jihadistisch) terrorisme in relatie tot de Nederlandse krijgsmacht. Doel van dit
onderzoek is om (de verspreiding van) extremistisch gedachtegoed en gedrag vroegtijdig
te signaleren. De MIVD werkt in deze onderzoeken nauw samen met de AIVD, waarbij de
AIVD zich richt op de Nederlandse samenleving en de MIVD op Defensie, zoals bij dreiging
van terroristische bewegingen voor defensiebelangen in missiegebieden.

Militaire technologie

De MIVD doet onderzoek naar militaire technologie van landen met potentiële dreigende
intenties richting de belangen van Nederland en zijn bondgenoten. Hiermee levert de
MIVD een bijdrage aan de effectiviteit en weerbaarheid van de krijgsmacht en adviseert
de MIVD bij interdepartementale besluitvorming. Zo ondersteunt de MIVD het Ministerie
van Buitenlandse Zaken in de exportcontroletaak en het toezicht op de naleving van
embargo’s. Naast onderzoek naar conventionele en nieuwe (disruptieve) wapentechnieken
gaat de MIVD zich in 2026 ook meer richten op ontwikkelingen in het ruimtedomein.
Zo kunnen bijvoorbeeld counter space wapens in potentie op grote schaal in de ruimte objecten, zoals bijvoorbeeld satellieten
uitschakelen. Dat kan zeer maatschappij-ontwrichtende gevolgen hebben.

Economische veiligheid

Verschillende MIVD- en AIVD-teams dragen vanuit de eigen wettelijke taken bij aan
het beschermen van de Nederlandse overheid, (defensie)industrie, vitale infrastructuur
en kennisinstellingen tegen dreigingen die een risico vormen voor de Nederlandse economische-
en veiligheidsbelangen. De diensten werken hierbij nauw samen met het Loket Kennisveiligheid
van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en het Ondernemersloket
Economische Veiligheid.

Cyber

Verschillende statelijke en niet-statelijke actoren bedreigen de Nederlandse nationale
veiligheid door aanhoudende cyberaanvallen die ze richten op overheden, bedrijven
en organisaties. Nederland heeft doorlopend te maken met cyberdreiging vanuit landen
als Rusland, China, Iran, Noord-Korea en niet- statelijke actoren. Statelijke en niet-statelijke
actoren raken steeds verder verweven, daarnaast blijven cyberaanvallen vaak onder
de oppervlakte, maar vormen wel degelijk een grote dreiging. Met name de moeilijke
duiding en attributie maakt dit een veelgebruikt middel door deze actoren. Deze digitale
dreiging levert dan ook een gevaar op voor de economische veiligheid van Nederland,
zijn sociale en politieke stabiliteit, zijn fysieke veiligheid en de internationale
rechtsorde. De MIVD richt zich in 2026 nadrukkelijk op het verstoren en openbaren
van cyberoperaties van zowel de statelijke- als niet-statelijke actoren. Een belangrijk
doel van de cyberonderzoeken van de MIVD is daarnaast het in kennis stellen van (internationale)
slachtoffers en voorzien in vormen van weerbaarheidsverhogende maatregelen.

Veiligheidsbevorderende taken en doelstellingen 2026

Naast de hierboven beschreven inlichtingentaken, wordt hieronder inzicht gegeven in
de veiligheidsbevorderende taken voor 2026.

Veiligheidsonderzoeken

Voorbereiding op een grootschalig conflict geeft een nieuwe dimensie aan de vorig
jaar toegelichte trend van de steeds verder toenemende vraag naar veiligheidsonderzoeken.
Zowel de uitbreidingsplannen binnen Defensie en de Rijksoverheid als de intensivering
van de samenwerking met het bedrijfsleven en specifiek de defensie-industrie, zullen
naar verwachting leiden tot een forse stijging van personeel op vertrouwensfuncties.
Hierdoor zullen de diensten in 2026 fors meer veiligheidsonderzoeken te verwerken
krijgen. De diensten zullen in 2026 nog nauwer gaan samenwerken met de verschillende
stakeholders binnen de veiligheidsketen met als doel deze verder te versterken.

De gewijzigde Wet veiligheidsonderzoeken (Wvo) zal in 2026 in werking treden. Het
wordt daarmee onder meer mogelijk om een locatie-gebonden vertrouwensfunctie af te
geven. Deze toevoeging bevordert de mobiliteit en flexibiliteit van personeel dat
werkzaam is op specifieke locaties, zoals bijvoorbeeld de burgerluchthavens. Tevens
zal een register van actieve vertrouwensfunctionarissen in gebruik genomen worden.

Elektronische veiligheidsonderzoeken

Conform het Defensie Beveiligingsbeleid controleert de MIVD ruimtes, in binnen- en
buitenland, waarin informatie met een rubricering van Staatsgeheim GEHEIM of hoger
besproken of verwerkt wordt, op het gebied van elektronische veiligheid. Als gevolg
van de internationale geopolitieke ontwikkelingen en de focus op Hoofdtaak 1 zal de
toenemende vraag naar elektronische veiligheidsonderzoeken naar verwachting de komende
jaren continueren. Ook de toegenomen investeringen in de defensieorganisatie resulteren
in een grotere behoefte aan inzet van elektronische veiligheidsonderzoeken voor 2026
en daarna.

Industrieveiligheid

De doelstelling van het in 2025 opgerichte Nationaal Bureau Industrieveiligheid (NBIV)
is het verhogen van de weerbaarheid van de toeleveranciers van het Ministerie van
Defensie, de Rijksoverheid, de Politie en internationale partners. De diensten begeleiden
toeleveranciers bij de opzet van beveiligingsbevorderende maatregelen voor opdrachten
die de nationale veiligheid raken. Daarnaast zien de diensten toe op de uitvoering
van de genomen maatregelen en de beveiliging van gerubriceerde informatie en te beschermen
belangen.

Voor het jaar 2026 is de verwachting dat er wederom een toename zal zijn in de aanvraag
voor industrieveiligheidsproducten en -diensten. Deze verwachtte toename wordt gemotiveerd
door groeiende aantallen opdrachten aan defensieleveranciers, maar zeker ook door
de introductie van de Algemene Beveiligingseisen voor Rijksoverheidsopdrachten (ABRO)
bij leveranciers aan (Rijks)overheid en Politie.

Randvoorwaarden 2026

Naast de hierboven beschreven taken, wordt hieronder inzicht gegeven in de randvoorwaarden
voor 2026.

Juridische ontwikkelingen

Nederland wordt steeds vaker geconfronteerd met dreigingen voor de nationale veiligheid.
De inlichtingen- en veiligheidsdiensten hebben een belangrijke taak om ons land tegen
deze dreigingen te beschermen. Daartoe hebben zij een werkbare wet nodig die voorziet
in de benodigde operationele slagkracht en wendbaarheid om te reageren op technologische
of geopolitieke ontwikkelingen, zonder afbreuk te doen aan fundamentele waarborgen
zoals onafhankelijk toezicht. Om dit te bereiken wordt de Wiv 2017 herzien. Bij deze
herziening worden de ervaringen die zijn opgedaan met de Tijdelijke wet meegenomen.
Gelet op de termijn van de werking van de Tijdelijke wet is het van belang van de
herziening van de Wiv 2017 binnen vier jaar na inwerkingtreding van de Tijdelijke
wet af te ronden.

Bij de herziening van de Wiv 2017 wordt gewerkt aan een dreigingsgericht stelsel voor
de inzet van bevoegdheden waarbij onder andere rekening wordt gehouden met de huidige
en toekomstige technologische ontwikkelingen en op welke manier deze zo effectief
mogelijk en rechtmatig kunnen worden ingezet. Daarnaast wordt onderzocht op welke
wijze de diensten, de militaire, politieke en ambtelijke top tijdig van relevante
en betrouwbare informatie kunnen voorzien, en hoe het stelsel van toezicht, toetsing
en beroep hierbij het beste aansluit. Een specifiek aandachtspunt daarbij is een versteviging
van het wettelijk kader voor samenwerking tussen de MIVD en de krijgsmacht, zowel
in vredestijd als daarbuiten. Naar verwachting worden geen nieuwe bevoegdheden geïntroduceerd.

Personeel

Goed personeelsmanagement is essentieel voor de noodzakelijke groei en doorontwikkeling
van de dienst. De MIVD optimaliseert daarom de instroomketen verder in 2026. De MIVD
investeert ook in arbeidsmarktcommunicatie en wervingsactiviteiten voor specialistische
functies. Op het gebied van werving van schaarse expertise zet de MIVD dedicated recruiters in en wordt er Defensiebreed en met de AIVD samengewerkt. Naast werving zal ook in
2026 inhuur plaatsvinden.

Huisvesting

Om de personele groei van de MIVD te kunnen accommoderen tot aan de oplevering van
de nieuwbouw, wordt gewerkt aan de modernisering van de huisvesting op de Frederikkazerne
om een ongestoorde bedrijfsvoering en een veilige werkomgeving te borgen. De gezamenlijke
huisvesting met de AIVD zal plaatsvinden op drie locaties; op de Frederikkazerne,
alwaar ook nieuwbouw wordt gerealiseerd1, de locatie Zoetermeer en de te verbouwen locatie Leidschendam.

Verantwoording

Met deze Jaarplanbrief geef ik u inzicht in de doelstellingen en prioriteiten voor
de MIVD in 2026. Verantwoording over de uitvoering van het jaarplan wordt in het openbaar
door middel van het openbaar jaarverslag van de MIVD gegeven. Tussentijds wordt gerapporteerd
over de voortgang via periodieke voortgangsrapportages. Deze voortgangsrapportages
worden gedeeld en besproken met de CIVD.

De Minister van Defensie, R.P. Brekelmans