Brief regering : Periodieke rapportage ‘Arbeidsmarkt en opleidingen zorg en welzijn’

Nr. 616
BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 5 december 2025

Met deze brief bied ik u de periodieke rapportage «Arbeidsmarkt en opleidingen zorg
en welzijn» (bijlage 1) aan. Conform de Regeling Periodieke Rapportage ontvangt u hierbij ook een beoordeling
van een onafhankelijk deskundige (bijlage 2). Uw Kamer is eerder over de opzet en vraagstelling van deze rapportage geïnformeerd
in de brieven van 9 september 2024 en 2 december 20241.

In deze brief ga ik kort in op de periodieke rapportage van het thema «Arbeidsmarkt
en opleidingen zorg en welzijn» (hierna: de periodieke rapportage). Een beleidsmatige
reactie op de aanbevelingen laat ik aan een nieuw kabinet.

De periodieke rapportage maakt onderdeel uit van de Strategische Evaluatie Agenda
2024–2030 van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Het thema
«Arbeidsmarkt en opleidingen zorg en welzijn» is onderdeel van artikel 4.2 van de
begroting van VWS. Binnen dit thema is het beleid van VWS er op gericht de juiste
randvoorwaarden te creëren voor werkgevers om voldoende, kwalitatief goed personeel
aan te trekken en te behouden. Ten behoeve van de periodieke rapportage is aan onderzoeksbureau
SEO gevraagd om door middel van syntheseonderzoek te komen tot beantwoording van de
centrale vraag: «Op welke wijze kan de doeltreffendheid en doelmatigheid van het arbeidsmarkt- en opleidingsbeleid
worden vergroot, rekening houdend met de rol die het Ministerie van VWS hierin kan
en hoort te spelen?» SEO is hierbij gevraagd om met name te reflecteren op de rol van de Minister van
VWS binnen het samenspel met werkgevers, werknemers, andere departementen en overige
partijen op de arbeidsmarkt. Gedurende het onderzoek heeft SEO een begeleidingscommissie
geconsulteerd met hierin vertegenwoordigers van de Ministeries van SZW, OCW en Financiën,
DUS-I, het Capaciteitsorgaan, RegioPlus en de Chief Nursing Officer van VWS. De begeleidingscommissie
werd voorgezeten door een onafhankelijk voorzitter.

SEO concludeert dat het opleidingsbeleid vaak potentieel doeltreffend is, maar dat
er nog een gebrek is aan harde metingen. De doelmatigheid is potentieel beperkt door
het risico van overcompensatie en verdringing van private investeringen. Wat betreft
het arbeidsmarktbeleid is er door een gebrek aan samenhang en systematische evaluatie
geen oordeel mogelijk. Alles overwegend, beveelt SEO aan om de verantwoordelijkheid
voor opleiden en goed werkgeverschap (deels) bij het veld zelf neer te leggen. Hier
horen alternatieve instrumenten naast subsidies bij. VWS zou het arbeidsmarkt en opleidingen-beleid
primair moeten richten op het scheppen van de juiste randvoorwaarden om de arbeidsmarkt
en het opleidingsstelsel binnen de zorg goed te laten functioneren. SEO beveelt verder
aan om de faciliterende rol die VWS de laatste jaren ten aanzien van de arbeidsmarkt
heeft aangenomen, te bestendigen en om voorlopers te ondersteunen bij de toepassing
van technologie en nieuwe werkvormen om zo een cultuuromslag richting meer innovatie
binnen de sector te realiseren. Wat betreft het evaluatiebeleid beveelt SEO aan om
bij toekomstig te ontwikkelen beleid concrete, meetbare doelstellingen te formuleren
die voortkomen uit een expliciete beleidstheorie. Vervolgens dient aan de voorkant
helder te worden gemaakt hoe het nieuwe beleid wordt geëvalueerd. Daar waar resultaten
van beleid met min of meer eenduidige indicatoren te vatten zijn, zou het streven
moeten zijn om het instrument (of samenhang van instrumenten) door een onafhankelijke
partij te evalueren middels een (quasi-experimenteel) effectonderzoek (zoals een verschil-in-verschilanalyse)
in plaats van alleen op basis van kwalitatieve percepties van partijen die baat hebben
bij de betreffende regeling.

Zoals aangegeven, laat ik een beleidsmatige reactie op de aanbevelingen aan een nieuw
kabinet.

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
J.A. Bruijn