Brief regering : Voortgang acquisitiebeleid en evaluatie NFIA 2019-2023

Nr. 719 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 27 november 2025

De Netherlands Foreign Investment Agency (hierna: NFIA) is in 2025 geëvalueerd op haar legitimiteit, doeltreffendheid en doelmatigheid
in de periode 2019–2023. Bijgaand stuur ik u het evaluatierapport. In deze brief ga
ik, mede namens de Staatssecretaris Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp, kort
in op waarom we acquisitiebeleid voeren, om vervolgens met uw Kamer te delen wat de
uitkomsten waren van de evaluatie en hoe wij op basis van de nieuwe koers in het industriebeleid
met de aanbevelingen verder gaan in het acquisitiebeleid.

Acquisitiebeleid en het belang van buitenlandse bedrijven voor Nederland

Acquisitiebeleid gaat over welke investeringen van buitenlandse bedrijven we willen
aantrekken naar Nederland. Het gaat hierbij om investeringen in reële economische
activiteiten, zoals het opzetten van een Europees hoofdkantoor, een marketing- en
saleskantoor, een R&D- of productiefaciliteit, en niet om louter financiële investeringen.

We trekken dit soort investeringen proactief aan, omdat internationaal opererende
bedrijven gemiddeld genomen productiever zijn dan vergelijkbare Nederlandse bedrijven.
Ook brengen deze bedrijven nieuwe kennis en internationale netwerken met zich mee
waarmee Nederland innovatiever, concurrerender en weerbaarder wordt. Hierbij wordt
een afweging gemaakt over economische veiligheidsrisico's, in afstemming met de beleidsverantwoordelijke
departementen.

Voor de evaluatie is het relevant om op te merken dat er in de periode 2019–2023 steeds
meer focus in het acquisitiebeleid is aangebracht. In 2018–2020 was het aantrekken
van zoveel mogelijk investeringen nog het doel van de NFIA. Door schaarstes (o.a.
op het gebied van ruimte, arbeid en netcongestie) is vanaf 2020 overgegaan op een
strategie waarbij meer aandacht is voor de «value» van investeringen van buitenlandse
bedrijven, bekeken vanuit hun bijdrage aan maatschappelijke opgaven op het gebied
van innovatie, verduurzaming en digitalisering. Sinds 2023 trekken NFIA en haar partners
in het Invest in Holland-netwerk onder de noemer «from volume to value» alleen proactief
buitenlandse investeringen aan die toegevoegde waarde hebben voor bestaande ecosystemen.1 De voortgang van deze gerichte acquisitie is onlangs bevestigd in de «Invest in Holland
strategie 2025–2030».2

Korte beschrijving van de NFIA

De NFIA is een landelijk opererend acquisitieapparaat, met een hoofdkantoor bij de
RVO in Den Haag en 25 kantoren in het buitenland. In opdracht van de Ministeries van
Economische Zaken en Buitenlandse Zaken promoot de NFIA Nederland als vestigingsplaats
voor buitenlandse bedrijven en ondersteunt deze bedrijven bij het opzetten, uitbreiden
of behouden van investeringen in Nederland. Daarnaast informeert de NFIA rijks- en
regionale overheden over knelpunten in het Nederlandse investerings- en vestigingsklimaat
die zij signaleren. Tot slot heeft de NFIA een coördinerende rol in het Invest in
Holland-netwerk, een landelijk dekkend publiek-privaat samenwerkingsverband van provincies,
drie grote gemeenten en een partner voor de logistiek, met als gedeeld doel het aantrekken, uitbreiden en behouden van buitenlandse investeringen
voor Nederland. Andere landen hebben ook acquisitieapparaten, maar de regionale samenwerking
binnen Nederland is uniek.

In het vernieuwde industriebeleid is naast verdienvermogen en maatschappelijke opgaven,
economische weerbaarheid een belangrijke afweging geworden.3 Dit houdt onder andere in dat we risicovolle strategische afhankelijkheden van andere
landen verminderen, onder andere door essentiële capaciteiten in markten en technologieën
te behouden of op te bouwen.4 De doelen van het acquisitiebeleid worden hiermee in lijn gebracht. Voor het acquisitiebeleid
betekent dit dat we buitenlandse investeringen willen aantrekken die de Nederlandse
positie binnen technologieën en markten kunnen versterken en daarmee bijdragen aan
weerbaarheid.

Een effectief acquisitieapparaat in een veranderende wereld: evaluatie van de NFIA

In 2025 is de wettelijke evaluatie van de NFIA over de periode 2019–2023 uitgevoerd
door onderzoeksbureau Decisio. Er is onderzocht of de inzet van de NFIA legitiem,
doeltreffend en doelmatig is.

Uit de evaluatie blijkt dat het inzetten van een acquisitieapparaat als de NFIA legitiem is, omdat haar inzet transactiekosten (zoek- en informatiekosten) voor buitenlandse
bedrijven reduceert. Wanneer een bedrijf wil uitbreiden in het buitenland moet het
tijd en moeite steken om zich te verdiepen in waar het zich wil vestigen en welke
transactiekosten (o.a. transportkosten, juridische kosten) gepaard gaan met een daadwerkelijke
investering. Dit kan ertoe leiden dat het aantal buitenlandse investeringen lager
ligt dan maatschappelijk wenselijk is. Om dit marktfalen te ondervangen informeert
de NFIA buitenlandse bedrijven over de voordelen van vestiging in Nederland, helpt
hen vervolgens met de praktische aspecten van een vestiging en met verbindingen met
voor hen relevante contacten in Nederlandse ecosystemen. De strategiewijziging versterkt
de legitimiteit van deze inzet, omdat gericht bedrijven worden aangetrokken die hier
toegevoegde waarde hebben. Dit kan gaan om zeer productieve of innovatieve bedrijven
of om bedrijven die transitiefalen in Nederland verhelpen. Zonder overheidsingrijpen
komen deze bedrijven minder snel naar Nederland. Bovendien blijkt dat de bedrijven
die door NFIA ondersteund zijn een zorgvuldige afweging hebben gemaakt en hierdoor
langer in Nederland blijven dan buitenlandse bedrijven die zonder ondersteuning vestigingen
hebben geopend.

In de evaluatie wordt geconcludeerd dat de NFIA doeltreffend is, maar dat de doelmatigheid in de periode 2019–2023 is afgenomen. Het doel op het gebied van het aantal te acquireren
bedrijven in de evaluatieperiode werd alleen in 2019 behaald. Tegelijkertijd zijn
de belangrijkste doelen (bijdrage aan economische groei en toename van R&D investeringen)
wel behaald. Wereldwijd zijn bedrijven, door geopolitieke spanningen, terughoudend
geworden in hun internationale expansie. De «pool» aan potentiële projecten om aan te trekken is hierdoor kleiner geworden. Tegelijkertijd
kent het Nederlandse ondernemingsklimaat, inclusief het vestigingsklimaat, de laatste
jaren steeds grotere uitdagingen, zo blijkt uit onder meer de monitor Ondernemingsklimaat.
Door deze combinatie van externe factoren is het lastiger geworden voor de NFIA om
bedrijven aan te trekken. Met de strategiewijziging is volgens de evaluatie goed ingespeeld
op deze veranderde context. NFIA heeft volgens de evaluatie haar coördinatierol in
het Invest in Holland-netwerk goed ingevuld, met minder onderlinge concurrentie tussen
regio’s en een meer eenduidige internationale profilering als gevolg. Ook op de buitenlandse
posten en ambassades is de samenwerking verbeterd als gevolg van de nieuwe strategie.
De huidige kwantitatieve doelstelling – gericht op het aantal investeringsprojecten –
sluit echter nog onvoldoende aan op de nieuwe strategische koers. Aanbevolen wordt
om hier meer kwalitatieve doelen aan toe te voegen, die inzicht geven in de kwaliteit
en strategische waarde van investeringen.

Om de doelmatigheid van de uitvoering te verbeteren wordt verder aanbevolen om de
aansturingsrelatie duidelijk vorm te geven, met afspraken over rolverdeling, verantwoordelijkheden
en besluitvorming tussen de opdracht gevende ministeries en de NFIA. Alsook om hierbij
te kijken naar de mate van zelfstandigheid van de NFIA binnen de RVO. Daarnaast wordt
geconcludeerd dat bij het aantrekken van vervolginvesteringen, met relatief minder
inzet, hoogwaardige investeringen worden binnengehaald. Hierbij is de aanbeveling
dan ook om te onderzoeken in hoeverre meer inzet op vervolginvesteringen kan leiden
tot een hogere doelmatigheid.

Vervolg

Ik neem de aanbevelingen uit de evaluatie ter harte. In de afgelopen twee jaar is
de samenwerking tussen beleid en uitvoering verbeterd met een continue dialoog over
welke investeringen hoge toegevoegde waarde hebben voor Nederland. Samen met de Staatssecretaris
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp, en de NFIA zal ik bekijken hoe de positie
van de NFIA binnen de RVO, en de aansturingsrelatie met haar opdrachtgevers efficiënter
vorm kan worden gegeven. Daarnaast wordt onderzocht hoe de synergie tussen de NFIA
en de economische afdelingen van buitenlandse posten kan worden versterkt. Verder
zal ik beoordelen welke additionele doelstellingen geformuleerd moeten worden, die
beter aansluiten op de «from volume to value» strategie. Deze doelstellingen dienen
tevens in lijn te worden gebracht met het vernieuwde industriebeleid, waarin economische
weerbaarheid een grotere rol speelt. Als onderdeel hiervan wordt bekeken of de huidige
methodiek om «value» te bepalen en te meten nog volstaat.

De uitkomsten van de evaluatie helpen ons om nog beter samen te werken bij het gericht
aantrekken van buitenlandse bedrijven met grote strategisch waarde voor de Nederlandse
economie en samenleving. Op deze manier blijf ik mij via het acquisitiebeleid inzetten
voor een sterke, weerbare en toekomstbestendige economie.

De Minister van Economische Zaken, V.P.G. Karremans