Brief regering : Concept Economische Agenda voor Groningen en Noord-Drenthe

Nr. 68
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES EN DE
MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 6 maart 2025

Groningen en Noord-Drenthe moet een aantrekkelijke regio zijn en blijven om te werken,
leren, studeren, innoveren en investeren. Er wordt geïnvesteerd in economische versterking
van deze regio. Daar staat het kabinet voor. Wij zijn dan ook verheugd uw Kamer de
concept Economische Agenda voor Groningen en Noord-Drenthe aan te kunnen bieden. Voor
deze Agenda en de uitvoering is er nauwe ambtelijke afstemming en samenwerking met
het Ministerie van Economische Zaken. Op 6 maart presenteert kwartiermaker Jakob Klompien,
samen met de dertien betrokken gemeenten, de provincie Groningen en het Rijk, vertegenwoordigd
door de Staatssecretaris Herstel Groningen, de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap en het Ministerie van Economische Zaken, de concept Economische Agenda
in Stadskanaal.

Toekomstbeeld 2056

De lat ligt hoog. Deze Economische Agenda moet grote, structurele verbeteringen in
de economische structuur van de regio realiseren. Alle Groningers en Noord-Drenten
moeten hiervan de vruchten kunnen plukken, ook Nederland en Europa. Het doel is om
binnen één generatie tenminste op het nationaal gemiddelde te komen op relevante indicatoren
van Brede Welvaart. Het doel is ook dat de regio een innovatieve en toekomstbestendige
economie combineert met een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving.

Samenwerking en het versterken van ecosystemen zijn belangrijke pijlers van een sterk
economisch profiel. Samenwerking tussen bedrijven, landelijke en regionale en Europese
overheden, kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties en inwoners. De economische
kracht van de regio wordt enerzijds gevoed door regionale economische clusters zoals
Chemport Europe, een Life Sciences & Health ecosysteem en een toekomstbestendig digitaal
ecosysteem. Anderzijds wordt de economische kracht gevoed door talentbehoud en -ontwikkeling,
ondersteund door excellent onderwijs en sterke campussen. Dit jaagt innovaties en
bedrijvigheid in bloeiende sectoren zoals gezondheid, duurzame energie, landbouw en
vrijetijdseconomie aan.

Hoofddoel en inzet van de concept Economische Agenda

Voor de Economische Agenda heeft het kabinet in Nij Begun de komende dertig jaar € 100 miljoen
per jaar beschikbaar gesteld, evenals een eenmalige impuls van € 250 miljoen. De Agenda
is een richtinggevend investeringskader voor toekomstige besluitvorming over de inzet
van deze middelen. Daartoe wordt nog een afwegings- en beoordelingskader uitgewerkt.
Dit biedt Groningers en Noord-Drenten de kans om te profiteren van een toename van
regionaal verdienvermogen, bevordering van ondernemerschap en innovatie, evenals het
beter behouden en benutten van talent en kennis in de regio. In de praktijk betekent
dit meer bedrijven en meer ruimte voor economie via herstructurering van bedrijventerreinen,
meer export, meer investeringen, een verbeterd ondernemingsklimaat, meer valorisatie
en meer duurzame ecosystemen waarin ondernemers, kennisinstellingen en overheden elkaar
nog beter weten te vinden.

De Economische Agenda draagt samen met de Sociale Agenda bij aan het doel om de Brede
Welvaart te verhogen. Met de Economische Agenda wordt invulling gegeven aan de motie
van het Kamerlid Van Wijngaarden c.s. die oproept om een lange termijn investeringsagenda
op te stellen.1 Het commitment van het Rijk wordt vastgelegd in de Wet Groningen. Deze wet ligt nu
voor advies bij de Raad van State en wordt op een later moment bij uw Kamer ingediend.

De Economische Agenda betreft geen opsomming van te financieren projecten. Richtinggevende
keuzes in structuurversterking zijn wel gemaakt. Voor de gewenste ontwikkeling wil
de Agenda fors investeren in campussen, daar waar bedrijfsleven, onderwijs en kennis
elkaar vinden en innoveren. Bovendien geldt dat in Noord- Midden- en Oost-Groningen
de economische dynamiek anders is dan rondom de stad Groningen, in het Westerkwartier
en in de Noord-Drentse gemeenten. Daarom moeten regionale centra hun economische functie
blijven vervullen. Ook op het gebied van vrijetijdseconomie ligt een grote kans om
de verbetering van het landschap, erfgoed en cultureel aanbod te verbinden aan economische
activiteiten. De middelen van de Economische Agenda zijn niet ter vervanging van reguliere
publieke investeringen in grootschalige infrastructuur, openbaar vervoer en woningbouw.

Totstandkoming van de Economische Agenda

Deze Economische Agenda is een gezamenlijk product van regio en Rijk. In april 2024
is de kwartiermaker met een team uit de regio en van het Rijk aan de slag gegaan.
Daarbij werden door het team en de kwartiermaker vele gesprekken gevoerd met ondernemers,
kennisinstellingen, maatschappelijke organisaties, experts, inwoners, jongeren, gemeenten,
provincies en het Rijk. Daaruit blijkt telkens de noodzaak van deze Economische Agenda
voor het verbeteren van de economische structuur van de regio.

Uitvoeringsstructuur en uitvoeringsprogramma (financieringsinstrumenten en monitoring)

Om daadwerkelijk aan de slag te kunnen met de uitvoering van de Agenda, worden tot
1 januari 2026 een uitvoeringsstructuur en -programma uitgewerkt die borgen dat middelen
effectief, doelmatig en transparant worden ingezet binnen een effectieve samenwerking
tussen overheden, bedrijven en kennisinstellingen. De uitvoeringsstructuur moet sturen
op lange termijn doelstellingen en moet ruimte bieden om flexibel in te springen op
onvoorziene kansen. Het uitvoeringsprogramma vertaalt de thema’s uit de Economische
Agenda naar activiteiten en interventies. Tevens biedt het inzicht in benodigd instrumentarium
en passende financieringsstrategie voor de beschikbare middelen uit Nij Begun. Daarin zal ook het exacte kasritme worden bepaald.

De monitoring van de Agenda is gekoppeld aan de doelen van de agenda met daaronder
meetbare indicatoren van Brede Welvaart, zoals arbeidsproductiviteit en talentbehoud.
De monitoring zal onderdeel gaan vormen van het bredere gesprek dat regio en Rijk
blijvend voeren in het kader van de Staat van Groningen.

Vervolgproces

Op 4 maart namen de colleges van de provincie Groningen en de Groningse en Noord-Drentse
gemeenten een positief besluit over de concept Economische Agenda. Ook het Rijk neemt
nu dit besluit. De raden en staten kunnen zich tot 24 april buigen over de Agenda
en bij hun eigen college hun zienswijze kenbaar maken. Vervolgens zal na besluitvorming
door de regio en het Rijk medio juni de Economische Agenda definitief zijn.

Met de Economische Agenda leggen we een stevige basis voor een duurzame en veerkrachtige
economie voor Groningen en Noord-Drenthe. Wij vertrouwen erop dat deze breed gedragen
Agenda een krachtige impuls geeft aan de Brede Welvaart in de regio. Met deze concept
Economische Agenda wordt invulling gegeven aan de motie van de leden Klaver en Nijboer
om samen met de regio te verkennen hoe te realiseren dat de opbrengsten niet alleen
privaat zijn maar ook publiek, en juist bij de regio terechtkomen.2

Wij spreken grote waardering uit voor de bewoners, organisaties en mede-overheden
voor de enorme inzet en betrokkenheid bij de totstandkoming. Wij wensen de kwartiermaker
veel succes bij het verder brengen van zijn opdracht.

De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
E. van Marum

De Minister van Economische Zaken,
D.S. Beljaarts