Brief regering : Voorhang beschikbaarheidbijdrage inzake modulaire bekostiging ziekenhuisopleidingen

Nr. 575 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG

Ontvangen ter Griffie op 17 mei 2024.

Het besluit tot het doen van een aanwijzing kan niet eerder worden genomen dan op
17 juni 2024.

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 17 mei 2024

De opleidingen voor gespecialiseerd verpleegkundigen en medisch ondersteunend personeel
(hierna: ziekenhuisopleidingen) zijn sinds 2023 modulair ingericht. In het Integraal
Zorgakkoord (IZA)1 is afgesproken om te verkennen of de bekostiging van de ziekenhuisopleidingen via
de beschikbaarheidbijdrage kan aansluiten bij het modulair opleiden. Dit blijkt mogelijk
per 1 januari 2025. Daarvoor is het onder andere noodzakelijk om het Besluit beschikbaarheidbijdrage
WMG (hierna: Besluit) te wijzigen. Na wijziging van het Besluit ben ik voornemens
om de Nederlandse Zorgautoriteit (hierna: NZa) een aanwijzing te geven zodat zij de
nieuwe wijze van bekostiging van de ziekenhuisopleidingen via de beschikbaarheidbijdrage
in haar regelgeving kan verwerken.

Middels deze voorhangbrief informeer ik u, conform artikel 8 van de Wet marktordening
gezondheidszorg (Wmg), over de zakelijke inhoud van de aanwijzing die ik van plan
ben te geven op grond van artikel 7 van de Wmg aan de NZa. Ik zal niet eerder overgaan
tot het geven van de aanwijzing dan dertig dagen na verzending van deze brief. Van
de vaststelling van de aanwijzing zal ik mededeling doen door plaatsing in de Staatscourant.

In deze voorhangbrief zal ik allereerst de achtergrond schetsen van de modulaire bekostiging
van de ziekenhuisopleidingen. Vervolgens zal ik de wijzigingen in het Besluit kort
toelichten. Ik eindig deze brief met een toelichting op de zakelijke inhoud van de
voorgenomen aanwijzing.

Modulaire bekostiging ziekenhuisopleidingen

Sinds januari 2023 kunnen ziekenhuisopleidingen modulair worden gevolgd. Opleidingen
met een vast curriculum en resulterend in een diploma zijn opgeknipt in losse modules:
een Entrustable Professional Activity (hierna: EPA). Het afronden van een EPA leidt
tot een certificaat dat wordt afgegeven door het College Zorgopleidingen (CZO). Het
modulair opleiden draagt bij aan het oplossen van het arbeidsmarktvraagstuk in de
zorg. Niet alleen doordat zorgpersoneel sneller bevoegd wordt om bepaalde werkzaamheden
te verrichten en daardoor sneller en flexibeler kan worden ingezet, maar ook doordat
op deze manier zorgpersoneel wordt gestimuleerd zich te blijven ontwikkelen door hen
de kans te bieden om verkorte modules (EPA’s) te volgen. De snellere inzetbaarheid
en de nieuwe carrièreperspectieven die met dit systeem worden geboden, kunnen bijdragen
aan het behoud van personeel en een grotere instroom in (delen van) vervolgopleidingen.

Momenteel worden er vijftien ziekenhuisopleidingen2 bekostigd via de beschikbaarheidbijdrage. De beschikbaarheidbijdrage is een bijzondere
subsidie op grond van de Wmg die door de NZa wordt uitgevoerd. De beschikbaarheidbijdrage
is bedoeld voor vormen van zorg die anders niet binnen de gereguleerde markt tot stand
zouden komen. De huidige toekenning van beschikbaarheidbijdrage gebeurt op basis van
het aantal personen dat een diploma heeft behaald. Om de beweging te maken naar modulair
opleiden is het noodzakelijk om de bekostiging aan te passen. Zonder deze aanpassing
blijft de financiële prikkel voor opleidende zorgaanbieders bestaan om hun personeel
een volledig curriculum te laten doorlopen dat leidt tot een diploma, ook als het
behalen van een certificaat voor één of meerdere EPA’s beter past bij de context van
de individuele zorgprofessional. Hierdoor kunnen de voordelen van het flexibele opleidingssysteem
niet volledig worden benut, terwijl dit wel noodzakelijk is met het oog op de beschikbaarheid
van voldoende professionals voor de huidige en toekomstige zorgverlening.

De aanpassingen ten behoeve van het modulair bekostigen worden gedaan in nauwe afstemming
met o.a. de NZa, het CZO, de Nederlands Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) en de Nederlandse
Federatie van Universitair Medische Centra (NFU). Binnen twee jaar zullen het CZO,
de NVZ en de NFU een evaluatie doen naar de opleidingen en de EPA’s waar deze opleidingen
uit bestaan. De opleidingssystematiek is ook voor hen relatief nieuw en het is daarom
nodig om tussentijds te onderzoeken of de huidige opzet de juiste is. Zo wordt er
onder meer gekeken naar het aantal EPA’s, de inhoud en werkbaarheid ervan. Het is
de intentie om eventuele noodzakelijke wijzigingen die daaruit volgen ook door te
voeren in de bekostiging. Daarvoor is dan afhankelijk van de gewenste wijzigingen
een nieuw kostenonderzoek van de NZa nodig en zal het Besluit opnieuw moeten worden
aangepast. Gezien de tijd die hiervoor nodig is, kan het zijn dat de bekostiging van
de wijzigingen in EPA’s langer op zich laat wachten. Er wordt onderzocht hoe dit proces
eruit kan zien.

Wijziging Besluit beschikbaarheidbijdrage WMG

Om modulaire bekostiging mogelijk te maken per 1 januari 2025, wordt het Besluit gewijzigd.
Het gaat hoofdzakelijk om de twee volgende aanpassingen3:

1. Het mogelijk maken van het verstrekken van een beschikbaarheidbijdrage per EPA
waarvoor een certificaat is behaald.

Deze wijziging maakt het mogelijk om voortaan een beschikbaarheidbijdrage te verstrekken
per EPA waarvoor een certificaat is behaald, in plaats van per afgeronde volledige
opleiding.4

2. Het verruimen van de reikwijdte van de beschikbaarheidbijdrage voor ziekenhuisopleidingen.

Modulaire bekostiging is alleen uitvoerbaar als overlappende opleidingen identiek
worden bekostigd. Daarom worden er ook twaalf ziekenhuisopleidingen aan het Besluit
toegevoegd die nu nog niet voor een beschikbaarheidbijdrage in aanmerking komen, maar
ook modulair zijn ingericht.5 Dit is nodig ter bevordering van de integraliteit van het stelsel van ziekenhuisopleidingen
als geheel.

Financiële gevolgen

In het IZA is afgesproken dat de wijziging van de bekostigingssystematiek budgettair
neutraal dient plaats te vinden. Voor het verruimen van de reikwijdte van de beschikbaarheidbijdrage
met twaalf opleidingen wordt dit bereikt door de bijbehorende middelen vanuit het
deelkader voor de medisch specialistische zorg in de Zorgverzekeringswet (Zvw), waaruit
zij nu bekostigd worden, over te hevelen naar het deelkader voor de beschikbaarheidbijdrage
medische vervolgopleidingen. Het gaat daarbij om een bedrag van structureel € 35 mln.
Daarnaast is er sprake van een overgangseffect tussen de oude en de nieuwe bekostigingssystematiek
voor de bestaande ziekenhuisopleidingen onder de beschikbaarheidbijdrage. Het betreft
hier geen extra opleidingskosten, maar een verschuiving van uitgaven in de tijd doordat
wordt overgestapt van de bekostiging, en daarmee ook bevoorschotting, van afgeronde
diploma’s naar modulaire bekostiging van EPA’s.

Het is niet uitgesloten dat het aantal gevolgde opleidingen of EPA’s gaat stijgen
als gevolg van de nieuwe systematiek, doordat het volgen van een opleiding aantrekkelijker
wordt. Op termijn kan dit leiden tot een sterkere stijging van uitgaven aan beschikbaarheidbijdragen
dan de uitgavenstijging waar nu van wordt uitgegaan. Bij de ziekenhuisopleidingen
is, anders dan bij de opleidingen waar een vast aantal opleidingsplekken beschikbaar
wordt gesteld, immers sprake van open-einde financiering zonder volumebeperking. De
instroom in veel ziekenhuisopleidingen loopt op dit moment echter nog ver achter bij
de instroom die door het Capaciteitsorgaan wordt geadviseerd om aan de toekomstige
zorgvraag te kunnen voldoen. Het modulaire opleidingssysteem moet juist bijdragen
aan het verhogen van de instroom.

Vooralsnog wordt er op de korte en middellange termijn evenwel geen (extra) kostenstijging
door een hoger opleidingsvolume verwacht. Enerzijds kunnen kosten weliswaar toenemen
doordat er meer wordt opgeleid. Anderzijds worden kosten beperkt doordat het werken
met EPA’s ervoor zorgt dat kosten voor het behalen van een diploma in veel gevallen
lager uitvallen. Daarnaast is ook de opleidingscapaciteit beperkt.

Zakelijke inhoud van de voorgenomen aanwijzing

Ik ben voornemens om de NZa een aanwijzing te geven om per 1 januari 2025 aanpassingen
ten aanzien van de beschikbaarheidbijdrage voor ziekenhuisopleidingen in haar regelgeving
door te voeren zodat modulaire bekostiging mogelijk wordt. Specifiek gaat het om de
ziekenhuisopleidingen die zijn opgenomen in onderdeel B aanhef onder 1, lid c van
de bijlage bij het Besluit.

De NZa dient per subsidiejaar 2025 en in de daarna volgende jaren alleen een beschikbaarheidbijdrage
te verstrekken per EPA waarvoor een certificaat is afgegeven, in plaats van per afgerond
volledig diploma. Alleen EPA’s die in onderdeel C van de bijlage bij het Besluit zijn
opgenomen en waarvoor het CZO een certificaat heeft afgegeven, komen voor bekostiging
in aanmerking. De vergoedingsbedragen per EPA worden door de NZa berekend. De beschikbaarheidbijdrage
wordt per kalenderjaar verstrekt, op basis van de EPA’s waarvoor een certificaat in
dat kalenderjaar is afgegeven, waarbij de NZa net als nu kan bevoorschotten.

Door bekostiging per afgeronde EPA vervalt ook de instroomvergoeding die tot op heden
gold voor de inservice-opleidingen tot operatieassistent, anesthesiemedewerker, radiodiagnostisch
laborant, radiotherapeutisch laborant en klinisch perfusionist omdat deze instroomvergoeding
is verdisconteerd in de afzonderlijke EPA’s. De uitzondering op bekostiging op basis
van een afgerond diploma vormt de overgangsregeling die zal gelden voor een aantal
specifieke situaties.

Ten behoeve van de bekostiging van ziekenhuisopleidingen van opleidelingen die vóór
1 januari 2025 zijn gestart zal een overgangsregeling gelden. Deze overgangsregeling
is enkel van toepassing op de ziekenhuisopleidingen die vóór 1 januari 2025 op basis
van diploma of instroom al via de beschikbaarheidbijdrage bekostigd werden. Voor opleidelingen
die vóór 1 januari 2025 zijn gestart met reeds bekostigde ziekenhuisopleidingen met
instroom- en diplomavergoeding of reeds bekostigde ziekenhuisopleidingen met alleen
diplomavergoeding wordt er bekostigd op basis van afgeronde diploma’s. Deze situatie
duurt voort totdat de laatste opleideling het diploma heeft behaald. Dit duurt ten
minste tot december 2027.

Ten slotte

Ik hoop u met deze voorhangbrief voldoende te hebben geïnformeerd over de voorgenomen
aanwijzing aan de NZa ten aanzien van de modulaire bekostiging van ziekenhuisopleidingen
via de beschikbaarheidbijdrage.

De Minister voor Medische Zorg, P.A. Dijkstra