Brief regering : Reactie op verzoek commissie over een olielek en aanlanding op Bonaire

Nr. 369
BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 7 maart 2024

Met deze brief ontvangt u, mede namens de Staatssecretaris van Infrastructuur & Waterstaat,
de Minister voor Natuur & Stikstof en de Staatssecretaris Koninkrijksrelaties & Digitalisering,
de antwoorden op door de vaste Commissie voor Koninkrijksrelaties gestelde vragen
van 28 februari jl.1 over een olielek en aanlanding op Bonaire.

Aanleiding

Op 7 februari is dichtbij het eiland Trinidad & Tobago een gesleept schip (Gulfstream,
gesleept door sleepboot «Solo Creed») met een lading bunkerolie omgeslagen waarbij
een olieverontreiniging is ontstaan. Het is onbekend hoeveel olie er is weggelekt.
Het oliespoor heeft zich door stroom en wind in Westelijke richting verspreid richting
Bonaire. Afgelopen week zijn er olieresten aangespoeld op Bonaire. Ik betreur de gevolgen
voor alle getroffenen en heb begrip voor de zorgen die leven op Bonaire. Het Kabinet
ondersteunt het Openbaar Lichaam Bonaire (OLB) waar mogelijk bij de bestrijding van
de verontreiniging, zowel gedurende als na de crisisfase.

Chronologische tijdlijn en genomen acties

Vanaf de eerste melding van het incident is er meteen gereageerd en gehandeld door
de crisisorganisatie onder verantwoordelijkheid van het OLB. Om onnodige paniek te
vermijden heeft het OLB bewust gewacht met het verstrekken van premature informatie
aan inwoners en ondernemers. De contacten en samenwerking op Bonaire en tussen de
ondersteunende diensten en (beleids)organisaties in Den Haag zijn goed. Actieplannen
lagen klaar en zijn stap voor stap gevolgd. Dat heeft bijgedragen aan de vlotte bestrijding
en goede samenwerking.

Preventief

Op vrijdag 16 februari is er satellietmonitoring opgestart in samenwerking met de
European Maritime Safety Agency (EMSA) om de mogelijke effecten voor Bonaire doorlopend
in kaart te brengen. Gedurende twee weken zijn grote olievlekken vanuit Trinidad &
Tobago met satellieten gemonitord. Sinds 16 februari is ook het Bestrijdingsteam Caribisch
Nederland van Rijkswaterstaat (RWS) actief, dat het OLB ondersteunt met advies, capaciteit
en materiaal.

Op 22 februari zijn er drijvende olieschermen geplaatst om kwetsbare natuurgebieden
zoals mangroves aan de oostkust te beschermen, mede omdat olieopruiming op zee vrijwel
onmogelijk is gebleken door de heersende zeecondities. De olievlekken die gemonitord
werden via de satelliet zijn 24 februari ten noorden van Bonaire gepasseerd richting
het noordwesten. Oostelijk van Bonaire is er geen olie waargenomen door luchtpatrouilles
van de Kustwacht Caribisch gebied en is er geen olie waargenomen op de kust.

Correctief

Op 26 februari zijn in de ochtend bij Sorobon (Lac Baai), Lagun en Washikemba (oostkant
van Bonaire) de eerste olie en teer aangespoeld. Direct na de aanspoeling is er door
het Openbaar Lichaam Bonaire gestart met het opruimen van de olie van de kust en stranden.
Rijkswaterstaat heeft ondersteuning ter plaatse geboden, waaronder bestrijdingsmiddelen
en een expert op het gebied van olieopruimingen van de kust en mangroves. Er zijn
monsters van de olie genomen welke in een lab in Nederland zullen worden geanalyseerd
op oorsprong van de olie. Voor de gezondheidsrisico’s voor de mens is advies gevraagd
bij het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC). De verwachting van gezondheid
risico’s is volgens het NVIC gezien de aard van de olie en de eventuele blootstelling,
klein. Het advies van het NVIC wat aan de BES landen is verstuurd vindt u als bijlage.

De gezaghebber van Bonaire heeft een bijstandsverzoek gedaan aan Defensie om ondersteuning
te leveren bij het opruimen van de aangespoelde olie. Deze ondersteuning is 28 februari
geleverd in de vorm van circa 20 militairen.

Sinds de aanspoelingen op Bonaire is door het OLB en de parkbeheerorganisatie Stichting
NatuurParken (STINAPA) met ondersteuning van RWS en Defensie nagenoeg alle olie opgeruimd.
De hoeveelheid aangespoelde olie wordt op dit moment geschat op 2 tot 5 kubieke meter.
Er is vanuit zee een significante hoeveelheid additionele vervuiling bij de olie terechtgekomen,
zoals sargassum (zeegras), waardoor het werkelijke afvalvolume meer zal zijn (momenteel
ongeveer 60 m3). Op vrijdag 1 maart konden de stranden weer worden vrijgegeven. Wel werd nog afgeraden
te zwemmen en te vissen aan de oostkust.

Impact op natuur en biodiversiteit

Op 28 februari is er door de Landelijke Coördinatiecommissie Milieuverontreiniging
Water (LCM2) aan de crisisorganisatie een rapport opgeleverd over de (mogelijke) ecologische
effecten van de olie op Bonaire. Dit rapport gaat als bijlage bij deze brief. Omdat
de gelekte bunkerolie 20 dagen onderweg geweest is voordat deze de kust van Bonaire
bereikte, was het merendeel van de vluchtige en in wateroplosbare componenten al uit
de olie verdwenen. Het overblijfsel is een dikkere, plakkerige, verweerde substantie
waarvan de effecten met name van fysieke aard zijn en minder van toxische aard. De
verwachting is dat de effecten op de waterkwaliteit en ecologie minimaal zullen zijn
en dat ze vooral in het oostelijk deel van Bonaire kunnen optreden waar de olie aan
land gekomen is. De verwachting is dat het milieu weer volledig herstelt van de schade
door de aanlanding en het opruimen van de olie op de kust. De exacte en lange termijn
schade aan de natuur is nog niet bekend. Er is door het OLB aan de lokale natuurorganisaties
gevraagd naar de verwachtingen van de lange-termijn gevolgen op de natuur in relatie
tot de olievervuiling.

Lopende acties

Er vindt monitoring plaats over de (te verwachten) andere aanspoelingen van olie op
Bonaire door luchtpatrouilles van de Kustwacht boven de zee bij Bonaire, Curaçao en
Aruba. De satellietmonitoring is verlengd. Het is mogelijk dat de komende dagen teerballetjes
of olievlekjes aanspoelen op de kust van Bonaire, mogelijk ook Curaçao en Aruba.

Er wordt bezien of er mogelijkheden zijn om de schade te kunnen verhalen. Momenteel
ontbreekt het daarvoor nog aan voldoende informatie. Zo is de eigenaar van het schip
nog niet achterhaald, mede omdat de sleepboot «Solo Creed» direct na het ontstaan
van de lekkage is verdwenen.

Mede namens de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, de Minister voor
Natuur & Stikstof en de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
M.G.J. Harbers