Brief regering : Gezondheidsverkenning windturbines Nivel

Nr. 84 BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 21 december 2023

Hierbij bied ik u, mede namens de Minister voor Klimaat en Energie en de Staatssecretaris
van Infrastructuur en Waterstaat, het rapport Gezondheidsverkenning windturbines aan, dat Nivel in opdracht van het Ministerie van VWS heeft uitgevoerd. Deze verkenning
volgt op een eerdere verkenning door het RIVM waarover uw Kamer vorig jaar is geïnformeerd
(Kamerstuk 32 813, nr. 1085). Windturbines op land leveren een belangrijke bijdrage aan de transitie naar een
duurzame energievoorziening, maar veroorzaken ook hinder, zoals door geluid of slagschaduw.
Het is van belang de bestaande kennis met betrekking tot windturbines en gezondheidsrisico’s
te blijven actualiseren en aan te vullen waar nodig.

De onderzoekers van Nivel hebben geanonimiseerde huisartsengegevens van een periode
van tien jaar (van 2012 tot 2021) gekoppeld aan de nabijheid tot windturbines en aan
bijbehorende geluidsniveaus. In deze verkennende studie is onderzocht of er aanwijzingen
gevonden kunnen worden dat mensen die dichter bij windturbines wonen meer door de
huisarts gediagnosticeerde gezondheidsklachten hebben dan mensen die verder weg van
windturbines wonen. Belangrijk hierbij is dat met deze vorm van onderzoek eventuele
samenhang kan worden aangetoond, maar niet of er dan ook een oorzakelijk verband is.

De conclusie van de verkenning is dat er over de jaren heen geen consistent significant
verband is gevonden tussen het wonen in de buurt van windturbines of de bijbehorende
geluidsniveaus en de aanwezigheid van aan de huisarts gepresenteerde gezondheidsproblemen.
Problemen die eerder in de literatuur zijn genoemd op basis van zelfrapportage van
omwonenden, zoals slaapverstoring, worden niet bevestigd in deze verkenning. Evenmin
worden consistente significante verbanden gezien met meer indirecte gezondheidsgevolgen,
zoals hart- en vaatziekten.

In deze verkenning is gebruik gemaakt van betrouwbare gezondheidsgegevens, van een
grote steekproef en van een lange onderzoeksperiode. De verkenning heeft echter ook
beperkingen. De belangrijkste is dat er relatief weinig mensen binnen 500 meter van
een windturbine wonen, waardoor de statistische kracht om verbanden aan te tonen beperkt
is.

In het eerste kwartaal van 2024 zal het RIVM – in opdracht van het Ministerie van
Economische Zaken en Klimaat en het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat –
een onderzoek starten naar de blootstellingresponsrelatie voor zelfgerapporteerde
effecten, gericht op de Nederlandse situatie, waarover uw Kamer reeds is geïnformeerd
(Kamerstuk 32 813, nr. 1085). In dit onderzoek worden geluidsniveaus van windturbines («blootstelling») gekoppeld
aan de mate van hinder en slaapverstoring («respons») bij omwonenden. De resultaten
van het onderzoek worden begin 2027 verwacht, waarna ze aan uw Kamer worden aangeboden.

De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, E.J. Kuipers