Brief regering : Ontwikkelingen Caribisch Nederland 2023

Nr. 28
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 18 december 2023

Middels deze brief informeer ik uw Kamer over de stand van zaken van een aantal ontwikkelingen
in Caribisch Nederland.

Maatschappelijke ondersteuning en de bestrijding van huiselijk geweld en kindermishandeling

VWS werkt aan een algemene maatregel van bestuur om maatschappelijke ondersteuning
en de bestrijding van huiselijk geweld en kindermishandeling te borgen in Caribisch
Nederland. Dit besluit ligt op dit moment voor bij de Raad van State. Het besluit
volgt de uitgangspunten van de Wmo 2015 in Europees Nederland. In voorbereiding op
de inwerkingtreding van de nieuwe regelgeving, heb ik de afgelopen jaren met de openbare
lichamen de nodige voorbereidingen getroffen zodat uitvoering kan worden gegeven aan
de nieuwe verantwoordelijkheden die het Besluit met zich meebrengt. Om er zeker van
te zijn dat de maatschappelijke ondersteuning voor cliënten op alle drie de eilanden
goed georganiseerd is, is er in overleg met de openbare lichamen besloten om 2024
als pilotfase te gebruiken. Tijdens de pilotfase zal ik met de openbare lichamen en
de betrokken ondersteuningsaanbieders de nieuwe manier van werken oefenen, monitoren
en indien nodig verder aanscherpen. Aangezien 2024 nog nodig is voor deze pilotfase
zal het besluit in fases in werking treden. Het deel van het besluit ten aanzien van
bestrijding huiselijk geweld en kindermishandeling zal inwerking treden per 1 juli
2024. De daadwerkelijke inwerkingtreding van het deel wat van toepassing is op maatschappelijke
ondersteuning zal verschuiven naar 2025. Voor de implementatie van de beschermingscode
huiselijk geweld ben ik een samenwerking gestart met Regioplan om de beschermingscode-plichtige
organisaties te ondersteunen met de implementatie.

Samenwerking met OCW in het kader van kansengelijkheid

Samen met de openbare lichamen en de Minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs
van OCW werk ik aan het stimuleren van een gezonde leefstijl en talentontwikkeling
voor kinderen en jongeren in Caribisch Nederland.

We werkten al samen op het gebied van bewegingsonderwijs en gezonde voeding. Met de
start van het programma School & Omgeving vanuit OCW zien we de kans om nog nauwer
samen te werken. Het programma School & Omgeving heeft als doel de kansengelijkheid
te verhogen voor kinderen in het Primair en Voortgezet Onderwijs zodat elk kind zijn
of haar talenten en vaardigheden in de volle breedte kan ontwikkelen. Dit sluit goed
aan bij het activiteitenaanbod dat ik met de openbare lichamen al heb ontwikkeld.
In het kader van kansengelijkheid zullen VWS en OCW vanaf 2024 daarom zo veel mogelijk
integraal werken. Daarbij zijn naschools activiteitenaanbod, het bewegingsonderwijs
en gezonde voeding toegankelijk maken via (school)maaltijden belangrijke instrumenten
waarmee VWS en OCW een gezonde leefstijl en talentontwikkeling voor ieder kind toegankelijk
maken. Er zijn voor 2024 afspraken met de openbare lichamen gemaakt om het naschools
activiteitenaanbod toegankelijker te maken. De uitbreiding van het aantal uur bewegingsonderwijs
is op de meeste basisscholen geïmplementeerd, daarvoor worden er gymzalen gerenoveerd,
motorische testen uitgevoerd en is op Bonaire een eiland breed curriculum ingevoerd.
Voor 2024 is het doel om, ondersteund door de JOGG-aanpak, gezonde voeding toegankelijker
te maken door de toegankelijkheid en kwaliteit van schoolmaaltijden te verbeteren.

Evaluatie Pilot Directe Verwijzingen

Met als doel het bevorderen van medische doorverwijzingen op Saba en Sint Eustatius
is in november 2022 gestart met de pilot Directe Verwijzingen. Deze pilot beantwoordde
het verzoek om meer verantwoordelijkheid bij huisartsen op Saba en Sint Eustatius
te leggen bij doorverwijzingen naar de tweedelijnszorg. Voor de start van de pilot
werden aanvragen voor medische doorverwijzingen beoordeeld door het medisch adviesteam
van Zorg en Jeugd Caribisch Nederland (ZJCN), onderdeel van VWS. De focus lag hierbij
op doelmatigheid en rechtmatigheid. Met de pilot werd het mogelijk voor huisartsen
op Saba en Sint Eustatius om direct door te verwijzen naar het Sint Maarten Medical
Center (SMMC) zonder beoordeling door het medisch adviesteam van ZJCN. Het doorverwijzingsproces
naar de tweedelijnszorg op de Bovenwindse eilanden verloopt hiermee op dezelfde wijze
als op Bonaire. Het SMMC is het voorkeursziekenhuis voor patiënten op Saba en Sint
Eustatius. Voor doorverwijzingen naar andere zorgbestemmingen op Curaçao, Sint Maarten,
Aruba, Colombia en Europees Nederland (derdelijnszorg) blijft de gebruikelijke procedure
van toepassing, zowel op Bonaire als Saba en Sint Eustatius. Een dergelijke verwijzing
vindt plaats op initiatief van een behandelend specialist, maar met beoordeling door
het medisch adviesteam van ZJCN.

Zoals toegezegd in het Commissiedebat van 5 oktober 2022 (Kamerstuk 36 200 XVI, nr. 37), heb ik de nieuwe werkwijze na zes maanden geëvalueerd. Deze evaluatie is uitgevoerd
door een externe partij en is in oktober 2023 opgeleverd. In de evaluatie zijn gesprekken
gevoerd met de belanghebbenden in de zorgketen, maar ook met verzekerden in het kader
van patiëntbeleving. Belangrijke bevindingen tonen breed draagvlak voor het nieuwe
verwijzingsproces. Betrokkenen benadrukken dat de nieuwe werkwijze meer recht doet
aan de gelijkwaardigheid van eilanden binnen Caribisch Nederland en de poortwachtersfunctie
van de huisarts beter waarborgt.

Naast positieve resultaten zijn er enkele aanbevelingen gedaan om knelpunten te verbeteren,
zoals het beter stroomlijnen van processen, het monitoren van het aantal en de kosten
van directe verwijzingen naar Sint Maarten en de verbetering van de samenwerking tussen
partijen. Concluderend kan gesteld worden dat de uitgevoerde pilot succesvol is. Ik
zal de komende tijd, in samenwerking met de belanghebbenden in de keten, werken aan
de voorgestelde aanbevelingen voor procesverbeteringen, ten gunste van een verbetering
van de toegankelijkheid van het zorgaanbod. Ik zal ervoor zorgen dat de nieuwe werkwijze
in de toekomst geborgd wordt als reguliere werkwijze bij medische uitzendingen op
de bovenwindse eilanden.

Fundashion Mariadal

Na mijn brief van 19 juni 20231 over het bericht dat in het ziekenhuis Fundashon Mariadal (FM) op Bonaire code oranje
is afgegeven, informeer ik uw Kamer nader over de stand van zaken. Sinds het aankondigen
van code oranje door FM hebben we diverse maatregelen samen met FM getroffen. Inmiddels
is er geen code oranje meer. Een van de maatregelen is dat een extern bureau in de
zomer van 2023 een verkennend onderzoek uitgevoerd heeft naar de financiële situatie
van FM. Na dit onderzoek heb ik op verzoek van FM incidenteel het budget van FM opgehoogd
met $ 6,1mln.

Naar aanleiding van de resultaten van dit verkennende onderzoek is ook een vervolgtraject
met het betrokken externe bureau opgezet om de financiën en organisatie van FM voor
de komende jaren op orde te krijgen. De inzet is een lange termijn aanpak met als
doel om FM organisatorisch en financieel gezond te maken.

Laboratorium Bonlab

In mei 2023 heeft de Werkgroep Laboratoriumzorg Bonaire het rapport «Naar verdere
samenwerking en specialisatie» gepubliceerd. Hierin is een advies over de laboratoriumzorg
op Bonaire opgeleverd en aangeboden aan de opdrachtgevers: het Openbaar Lichaam Bonaire
en VWS. In september en oktober zijn er gesprekken gevoerd met het bestuurscollege
om te komen tot bestuurlijke afspraken met betrekking tot de toekomst van de laboratoriumzorg.
Het uitgangspunt daarbij was een niet-vrijblijvende samenwerking. In november 2023
heeft het nieuwe Bestuurscollege als enig aandeelhouder van Bonlab mij middels een
brief laten weten zich te kunnen vinden in de adviezen van de werkgroep. Het bestuurscollege
heeft daarbij aangegeven daarover met VWS in gesprek te willen om de adviezen verder
uit te werken. Mijn intentie is om samen met de belangrijkste stakeholders in 2024
naar een definitieve oplossing voor de laboratoriumzorg op Bonaire toe te werken.

Tot slot, wil ik uw Kamer informeren dat ik in het eerste kwartaal van 2024 de uitkomsten
van het onderzoek naar de staat van de gezondheidszorg in Caribisch Nederland verwacht.
Dit onderzoek zal in samenwerking met de European Observatory on Health Systems and
Policies vormgegeven. Ik zal uw Kamer informeren over de uitkomsten van dit onderzoek
wanneer dit is opgeleverd. Daaraan gerelateerd zal ik uw Kamer ook informeren over
de verkenning naar de vormgeving van het juridisch kader voor het Caribisch stelsel.
Hierbij zal ik ook ingaan op het verzoek van uw Kamer om te onderzoeken wat de meerwaarde
zou zijn van een meldingsplicht betreffende calamiteiten in Caribisch Nederland2.

De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M. van Ooijen