Brief regering : Reactie op het verzoek van het lid Omtzigt, gedaan tijdens de Regeling van Werkzaamheden van 21 september 2023, over het Inspectierapport ‘Het kind van de rekening’

31 066
Belastingdienst

Nr. 982
BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 5 oktober 2023

Met deze brief stuur ik uw Kamer, mede namens de Staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en de Staatssecretaris van Financiën – Toeslagen en Douane, een reactie
op het verzoek van het lid Omtzigt (onafhankelijk) tijdens de regeling van werkzaamheden
van 21 september 2023 (Handelingen II 2023/24, nr. 3). Dit betreft het verzoek om
te reageren op het rapport «Het kind van de rekening» van Inspectie Justitie en Veiligheid
(IJenV)1 en beantwoording van de vraag wat de regering doet voor gezinnen die gedupeerd zijn
in de toeslagenaffaire en ook te maken hebben gekregen met uithuisplaatsing.

Rapport Inspectie Justitie en Veiligheid

Op 13 september 2023 heb ik het rapport van de IJenV met een korte appreciatie aan
uw Kamer aangeboden.2 Het rapport geeft een indringend beeld van de problemen die de toeslagenaffaire in
gezinnen heeft veroorzaakt en biedt concrete handvatten tot verbetering. De aanbevelingen
gaan over het verbeteren van beleid en uitvoering rond het tegengaan van (kinder)armoede,
toegang tot hulp bij schulden, het signaleren van financiële problemen door de jeugdbescherming
en inzicht in de doorwerking daarvan. Een zorgvuldige reactie op deze aanbevelingen
kost tijd vanwege de afstemming met de betrokken departementen, gemeenten en organisaties
uit de jeugdbeschermingsketen. De beleidsreactie zal ik daarom voor het commissiedebat
over jeugdbescherming op 25 oktober van dit jaar aan uw Kamer doen toekomen, zoals
aangegeven in de eerdergenoemde aanbiedingsbrief.

Hulp aan gezinnen

In mijn brief van 26 november 2021 heb ik benoemd dat financiële problemen op zichzelf
geen grond zijn voor oplegging van een kinderbeschermingsmaatregel en dat ik er steeds
vanuit ben gegaan dat de problemen met de kinderopvangtoeslag hebben bijgedragen aan
problemen in gezinnen die uiteindelijk hebben geleid tot uithuisplaatsing.3 Daarom is voor de betreffende gezinnen vanaf eind 2021 een aanpak ontwikkeld die
beoogt bij te dragen aan erkenning, inzicht en oplossingen voor ouders en kinderen
die gedupeerd zijn in de toeslagenaffaire en te maken kregen met uithuisplaatsing.4 Het Ondersteuningsteam, gemeenten, de Vereniging voor Nederlandse Gemeenten, Gecertificeerde
Instellingen, de Raad voor de Kinderbescherming en de Raad voor Rechtsbijstand leveren
allen in deze aanpak een extra inspanning voor de gedupeerde gezinnen die te maken
hebben (gehad) met uithuisplaatsing. Het onderzoek van de IJenV, waaruit blijkt dat
de (financiële) gevolgen van de toeslagenaffaire in de meeste onderzochte gezinnen
een kleine tot grote rol speelden in het proces dat leidde tot een kinderbeschermingsmaatregel,
maakt opnieuw duidelijk dat de ondersteuningsaanpak hard nodig is om deze groep ouders
de hulp te bieden die zij verdienen.

Gelukkig weten steeds meer gedupeerde ouders en kinderen die te maken hebben (gehad)
met uithuisplaatsing hun weg te vinden naar hulp en ondersteuning en worden er resultaten
geboekt. Inmiddels hebben 54 ouders zich aangemeld voor de regeling kosteloze rechtsbijstand
en maken 33 ouders daar daadwerkelijk gebruik van.5 Verder hebben 574 mensen zich aangemeld bij het Ondersteuningsteam, waarvan 65 naar
aanleiding van de recente brief aan ouders met informatie over de beschikbare extra
hulp.6 Met deze brief probeer ik zoveel mogelijk ouders te bereiken en persoonlijk te informeren
over het beschikbare hulpaanbod. Dit is mogelijk op basis van de tijdelijke wet uitwisseling
persoonsgegevens UHP KOT die ervoor zorgt dat ik gedupeerde ouders die te maken hebben
gehad met gedwongen uithuisplaatsing7 kan identificeren en zo gericht kan informeren over de beschikbare hulp en ondersteuning.

Dat hulpaanbod voorziet in een duidelijke behoefte en levert ook daadwerkelijk positieve
resultaten voor de betrokken gezinnen. Uit de meest recente voortgangsrapportage8 over juni, juli en augustus 2023 blijkt dat de ondersteuning door het Ondersteuningsteam
onder meer bijdraagt aan persoonlijk herstel (175), bestaanszekerheid (61), verbetering
van de bezoekregeling (29), voorkomen van uithuisplaatsing (6), contactherstel met
kind(eren) (19) en terugplaatsing (22). Het Ondersteuningsteam heeft onlangs een enquête
gehouden onder ouders om van hen terug te horen hoe zij de ondersteuning ervaren.
De resultaten hiervan zullen in oktober op de website van het Ondersteuningsteam gedeeld
worden en zal ik met uw Kamer delen in de eerstvolgende voortgangsbrief.

Ik heb uw Kamer op 5 juni 20239 en op 18 september 202310 voor het laatst over de voortgang en resultaten van de aanpak geïnformeerd. In november
2023 doe ik dat opnieuw.

De Minister voor Rechtsbescherming,
F.M. Weerwind