Brief regering : Uitvoering van de moties met betrekking tot Farmer Managed Natural Regeneration (FMNR) en borgen van verbetering van mondiale voedselzekerheid

Nr. 4
BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 29 september 2023

Naar aanleiding van het debat Vaststelling van de begrotingsstaat van Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking (XVII) voor het jaar 2023, van 3 november 2022
(Handelingen II 2022/23, nr. 18 items 4 en 8), werd door uw Kamer de motie van het
lid Klink aangenomen (Handelingen II 2022/23, nr. 19, item 18) die de regering verzocht om te onderzoeken hoe de Farmer Managed Natural Regeneration (FMNR) methode kan worden geïntegreerd als vaste component van de activiteiten die
Nederland financiert ter bevordering van voedselzekerheid, het tegengaan van klimaatverandering,
het bevorderen van biodiversiteit en het tegengaan van irreguliere migratie.1 In de Kamerbrief Stappenplan Voedselzekerheid, van 23 december 2022, heeft het kabinet
hierop gereageerd en aangeven dat FMNR één van de duurzame lokale praktijken is die
integraal onderdeel uitmaken van de inzet op voedselzekerheid, al naar gelang de lokale
context en vraag.2 In deze brief wordt de inzet op FMNR nader toegelicht, in antwoord op de specifieke
vragen die tijdens de procedurevergadering van 6 juni 2023 door de vaste commissie
voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (BuHa-OS) hierover zijn gesteld.

Tevens ga ik in deze brief in op de wijze waarop is voldaan aan de motie van de leden
Thijsen en Kröger over het borgen van verbetering van mondiale voedselzekerheid in
nog te ontwikkelen strategieën, zoals bijvoorbeeld de Afrikastrategie en de beleidscoherentiestrategie.3 Daarnaast treft u als bijlage de tweede halfjaarlijkse rapportage over de mondiale
ontwikkelingen op het gebied van voedselzekerheid aan, conform eerder verzoek van
de vaste commissie BuHaOS.

Farmer Managed Natural Regeneration (FMNR)

FMNR is een vorm van boslandbouwdie boeren zelf toepassen om de natuurlijke regeneratie
van houtige gewassen op hun akkers te bevorderen.4 Door middel van selecteren, snoeien en beschermen van aanwezige stronken van bomen
en struiken krijgen die de kans om weer uit te groeien. FMNR is, als een van vele
ecologisch duurzame landbouwpraktijken, onderdeel van de inzet van het kabinet op
voedselzekerheid.5

Het totale voedselzekerheidsprogramma bereikte in het verslagjaar 2022 meer dan 10
miljoen kleinschalige voedselproducenten met het oog op verbetering van hun productiviteit
en inkomen.6 Daarbij werd op 0,7 miljoen hectare land expliciet ingezet op ecologisch duurzame
landbouw, waarvan voor 290.000 hectare kon worden aangetoond dat er twee of meer duurzame
praktijken werden toegepast.

Daarbinnen kan slechts bij benadering worden vastgesteld op hoeveel hectare het landgebruik
mede met inzet van FMNR is verduurzaamd, aangezien er geen specifieke doelstellingen
of streefwaarden met betrekking tot het realiseren van aantal hectares onder FMNR
worden gehanteerd. Het gaat in elk geval om de volgende programma’s/arealen:

– Pro-ARIDES: 1.200 hectare in Burkina Faso, Niger en Mali.

– 2SCALE: 4.000 hectare in Ethiopië, Niger en Nigeria.

– PromAp: 4.000 hectare in Niger.

Voor de programma’s van het VN Landbouw Ontwikkelingsfonds (IFAD) en de Wereldbank
in met name de Sahel/West Afrika ontbreken data over het aantal hectares specifiek
onder FMNR, maar FMNR is ook hier onderdeel van de bredere inzet op duurzaam landgebruik.

Hoeveel er specifiek in FMNR is geïnvesteerd is niet vast te stellen omdat de inzet
op FMNR niet apart wordt geadministreerd. Algemeen kan worden gesteld dat FMNR vergelijkbare
kosten met zich meebrengt als andere gangbare lokale technieken, zoals aanleg van
stenen rijen, kleine dammen, contourbeplanting en gebruik van compost. Samen vormen
die het fundament voor verdere innovaties en investeringen, zoals bijvoorbeeld in
verbeterde zaden, digitale informatie, geïntegreerde gewasbescherming, mechanisatie
en micro-doses kunstmest.

Al met al zijn er voldoende indicaties dat FMNR positief kan bijdragen aan bodemvruchtbaarheid,
duurzaam landgebruik, agrobiodiversiteit, klimaatweerbaarheid, armoedebestrijding
en voedselzekerheid. Waar relevant en effectief zal FMNR in door Nederland gefinancierde
programma’s dan ook onderdeel van de inzet blijven en waar gewenst mogelijk worden
opgeschaald.

Mondiale voedselzekerheid binnen het BHOS-beleid

Uit de bijlage bij deze brief blijkt dat structurele voedselonzekerheid in de wereld
in 2022 onverminderd hoog bleef en dat de acute honger aanzienlijk is toegenomen.
Dit lag in de lijn der verwachtingen en het kabinet heeft daarom in 2022 het budget
van het voedselzekerheidsprogramma voor de komende jaren structureel verhoogd. De
focus van de inzet op voedselzekerheid blijft gericht op de meest kwetsbare voedselconsumenten
en -producenten.

Conform de motie Thijsen en Kröger is mondiale voedselzekerheid meegenomen in relevante
strategieën die raken aan voedselproductie en -consumptie. Zo beoogt het Actieplan
Beleidscoherentie voor Ontwikkeling bij te dragen aan voedselzekerheid door het verkleinen
van de Nederlandse klimaat-, land- en watervoetafdruk en is voedselzekerheid integraal
onderdeel van zowel de analyse als de actie-agenda van de Afrika-strategie. In de
Internationale Klimaatstrategie van juni 2022 (voor aanname van de motie) werd reeds
gerefereerd aan de inzet op klimaat-slimme landbouw, voedselsystemen en duurzame landbouwgrondstoffen,
en werd aangegeven dat Nederland zich vanuit ontwikkelingssamenwerking specifiek richt
op de meest kwetsbare mensen en gemeenschappen, rekening houdend met lokale behoeften,
kennis en ervaringen. Ook in eventuele toekomstige strategieën zal het kabinet die
lijn voortzetten, daar waar zich concrete handelingsperspectieven ten behoeve van
verbetering van mondiale voedselzekerheid voordoen.7

De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.N.A.J. Schreinemacher