Brief regering : Reactie op verzoek commissie over gevolgen niet behandelen Wijziging van de Wet verbod op kolen bij elektriciteitsproductie

Nr. 8
BRIEF VAN DE MINISTER VOOR KLIMAAT EN ENERGIE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 4 september 2023

In antwoord op de vraag van de vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat informeer
ik uw Kamer bij dezen over de mogelijke gevolgen van het feit dat de Kamer de Wijziging
van de Wet verbod op kolen bij elektriciteitsproductie in verband met beperking van
de CO2-emissie (Kamerstuk 36 197) nog niet heeft behandeld.

Op 24 februari 2022 vielen strijdkrachten van de Russische Federatie Oekraïne binnen.
Door diverse gebeurtenissen op de gasmarkt ben ik op 20 juni 2022 overgegaan tot het
onmiddellijk afkondigen van het crisisniveau van een vroegtijdige waarschuwing zoals
vastgelegd in de Europese verordening gasleveringszekerheid, waarmee het Bescherm-
en Herstelplan Gas (BH-G) in werking is getreden1. Ik heb toen diverse maatregelen aangekondigd om zo snel mogelijk de afhankelijkheid
van Russisch gas te verminderen. Een van deze maatregelen was het intrekken van de
productiebeperking voor kolencentrales, waarmee deze centrales vanaf dat moment in
de gelegenheid waren om zonder beperking elektriciteit te produceren, om zodoende
de inzet van gascentrales te beperken. Deze intrekking heb ik gedaan door de NEa een
aanwijzing te geven om de productiebeperking niet meer te handhaven en gelijktijdig
een wetsvoorstel voor te bereiden ter formalisatie hiervan. Door deze werkwijze konden
de centrales direct meer elektriciteit produceren, zonder dat zij hiervoor op de inwerkingtreding
van het wetsvoorstel hoefden te wachten.

Het wetsvoorstel beoogt drie zaken te realiseren:

– ten eerste beoogt het wetsvoorstel de productiebeperking voor kolencentrales met terugwerkende
kracht tot 21 juni 2022 voortijdig in te trekken. Feitelijk is de productiebeperking
al sinds die datum niet meer van kracht, door de aanwijzing aan de NEa om deze niet
meer te handhaven;

– ten tweede beoogt het wetsvoorstel een verduidelijking aan te brengen in de reikwijdte
van de in de Wet verbod op kolen bij elektriciteitsproductie neergelegde productiebeperking
voor kolencentrales. Dit kan van betekenis zijn voor de berekening van de reeds aangevraagde
nadeelcompensatie;

– ten derde beoogt het wetsvoorstel de delegatiegrondslag voor het in artikel 4a van
de wet geregelde sociale fonds voor werknemers van kolencentrales te wijzigen, zodat
beter nadere regels voor het fonds kunnen worden gesteld.

Zolang het wetsvoorstel niet in werking is getreden, kan ook de nadere regulering
van het sociaal fonds voor de werknemers van de kolencentrales nog niet geformaliseerd
worden. Hierbij wil ik wel opmerken dat er op de korte termijn geen werkgelegenheidseffecten
worden verwacht in de kolensector. De verwachting was sowieso dat de productiebeperking
geen werkgelegenheidseffecten zou hebben, dat is met de afschaffing hiervan in elk
geval niet meer het geval. Richting 2030, wanneer er sprake zal zijn van een wettelijk
verbod op het gebruik van kolen voor elektriciteitsproductie, zullen de werkgelegenheidseffecten
afhangen van, onder andere, de activiteiten die op de locatie worden ontplooid door
de exploitanten (zoals biomassacentrales), of elders in het concern. Ter illustratie,
met de sluiting van de Hemwegcentrale zijn de meeste medewerkers van Vattenfall die
direct werden geraakt door de sluiting van de centrale binnen het concern aan een
nieuwe baan geholpen.

De Minister voor Klimaat en Energie, R.A.A. Jetten