Brief regering : Reactie op rapport 'Een stevige positie in het hoger onderwijs'

Nr. 1024
BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 16 maart 2023

Hierbij stuur ik u het eindrapport van de Monitor «implementatie Wet invoering Associate-degree-opleiding»
(Ad): «Een stevige positie in het hoger onderwijs». Deze monitor, waarvan in 2021
al een tussenrapportage verscheen, biedt waardevolle inzichten in de ontwikkelingen
van de Ad, zoals het onderwijsaanbod, de samenwerking tussen mbo-instellingen en hogescholen,
de betrokkenheid van het regionale bedrijfsleven, de ervaringen van Ad-studenten en
de aansluiting van de opleiding op het werkveld.

De Ad lijkt echt een eigen plek te hebben gevonden tussen het mbo en de hbo-bachelor,
met een eigen identiteit en daarmee een eigen aantrekkingskracht. Ik zie de afronding
van deze monitor dan ook als een symbolisch einde van de beginfase van de Ad. Een
heuglijk moment. Niet omdat er geen uitdagingen meer voor ons liggen, maar wel omdat
ik in de cijfers lees dat deze nieuwe opleidingssoort echt is geland in het Nederlandse
onderwijs.

Via de Wet invoering Associate-degree-opleidingen heeft de Ad op 1 januari 2018 een
zelfstandige positie gekregen in de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek. De Ad werd daarmee losgekoppeld van de hbo-bachelor, zodat de nieuwe onderwijsvorm
een eigen ontwikkeling door kon gaan maken. De unieke positie en de korte looptijd
zouden er voor moeten zorgen dat de Ad aantrekkelijk was voor mbo-afgestudeerden en
reeds werkenden. Om de ontwikkelingen van Ad-opleidingen na de verzelfstandiging te
kunnen volgen, heeft het Ministerie van OCW aan SEO Economisch Onderzoek gevraagd
een monitoronderzoek uit te voeren tot medio 2022.

De resultaten van deze monitor laten een positieve ontwikkeling van de Ad zien. Steeds
meer hogescholen bieden Ad-opleidingen aan en steeds meer studenten weten deze opleidingen
te vinden. Het merendeel van de Ad-studenten is tevreden of zeer tevreden met hun
opleiding in het algemeen. De relatief korte opleidingsduur en de doorstroommogelijkheid
naar de hbo-bachelor spelen daarbij een belangrijke rol. De Ad is de afgelopen jaren
uitgegroeid tot een volwassen onderwijssoort met een eigen plek in het Nederlandse
onderwijsbestel.

Dat neemt niet weg dat er ook nog verbeteringen mogelijk zijn. Zo blijkt uit de monitor
dat het Ad-aanbod nog steeds wordt overheerst door economische Ad-opleidingen, terwijl
een evenwichtiger opleidingsaanbod wenselijk is. Een brede groep studenten, ook in
de regio, moet kunnen profiteren van de beschikbaarheid van een voor hen geschikte
Ad-opleiding. Ook voor werkgevers die medewerkers zoeken is een breder aanbod wenselijk,
in het bijzonder in tekortsectoren. In dat kader is het bemoedigend dat het opleidingsaanbod
in de sector Techniek al jaren achtereen groeit.

Verder blijkt uit de voor de monitor gehouden interviews dat de samenwerking tussen
het hbo en het mbo met name is gericht op de ontwikkeling van de Ad-opleiding. Voortzetting
van de samenwerking na de opstartfase is in sommige regio’s nog een aandachtspunt,
de beschikbare tijd wordt soms vooral gestoken in de samenwerking met het bedrijfsleven.
Dat is een gemiste kans, want een groot gedeelte van de studenten komt uit het middelbaar
beroepsonderwijs. Een goede afstemming van de voorlichting, maar vooral ook van de
onderwijsinhoud zijn dan erg belangrijk. Gelukkig zijn er ook hogescholen die juist
wel een duurzame samenwerking met het mbo hebben opgezet. Bijvoorbeeld omdat zij zich
juist profileren met de door hen aangeboden Ad-opleidingen en hierdoor extra aandacht
aan de grote groep instromers vanuit het mbo besteden.

Ook geven geïnterviewden aan dat er nog winst is te behalen op het gebied van de bekendheid
van de Ad bij werkgevers en het onderhouden van een duurzame relatie met (stage)bedrijven
in een krappe arbeidsmarkt. Dit zijn bekende signalen, als nieuwe opleidingssoort
is de Ad echt nog bezig een plek te veroveren in de hoofden van werkgevers. Waar we
naar toe willen is de situatie dat een werkgever denkt: voor deze positie wil ik een
Ad-geschoolde. Voor een deel zal dit zichzelf oplossen doordat steeds meer Ad-studenten
op de arbeidsmarkt verschijnen, maar het is belangrijk om te kijken of dit proces
versneld kan worden.

Over deze onderwerpen ga ik de komende tijd in gesprek met de MBO raad, de Vereniging
Hogescholen en het Platform Ad. De opgedane inzichten zal ik ook meenemen in de bredere
toekomstverkenning van het vervolgonderwijs. Daarnaast blijf ik de ontwikkelingen
rond de Ad natuurlijk nauwgezet volgen. Ik houd uw Kamer daarbij op de hoogte van
relevante ontwikkelingen.

De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
R.H. Dijkgraaf