Brief regering : Onderzoek monitor verlenging ketenbepaling Wet arbeidsmarkt in balans

Nr. 78
BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 13 oktober 2022

In 2020 is de Wet Arbeidsmarkt in Balans (Wab) (Kamerstuk 35 074) ingevoerd. De Wab beoogt de kloof tussen vaste en flexibele contracten te verkleinen.
In de Wab is de ketenbepaling (de maximale duur van achtereenvolgende tijdelijke contracten)
verlengd van twee naar drie jaar. Tijdens de parlementaire behandeling (Handelingen
II 2018/19, nr. 48, items 3 en 8) van de Wet arbeidsmarkt in balans (Wab) is de motie van het lid Kuzu1 aangenomen (Handelingen II 2018/19 nr. 12, item 12). Die motie verzocht de regering om de effecten van de verlenging van de ketenbepaling
van twee naar drie jaar te inventariseren en deze inventarisatie zo spoedig mogelijk
aan de Kamer te doen toekomen. Mijn voorganger heeft hierop in de Kamer geantwoord
het verzoek zo te lezen om na twee jaar een voortgangsverslag te maken. De heer Kuzu
ging hiermee akkoord2.

Op basis van deze motie en toezegging is onderzoeksbureau SEO gevraagd om een onderzoek
te doen waarbij een eerste inventarisatie wordt gemaakt naar de effecten van de ketenbepaling.Gezien
de korte tijdsspanne tussen inwerkingtreding van de maatregel (1 januari 2020) en
het onderzoek, de omstandigheid dat tijdens deze onderzoeksperiode de coronapandemie
woedde en de hieraan gerelateerde ingevoerde overheidsmaatregelen van kracht waren,
zijn er bij dit onderzoek geen definitieve conclusies van het onderzoeksbureau over
de werking van de Wab verlangd.

Hierbij bied ik u het onderzoek aan met een eerste inventarisatie naar de effecten
van de ketenbepaling, waarmee ik invulling geef aan de motie van het lid Kuzu. Zoals
aangegeven zijn dit indicatieve resultaten. Voor een definitief beeld over het effect
van de Wab is een langere onderzoeksperiode nodig. Het onderzoeksbureau adviseert
vanwege de korte tijdsspanne en de effecten van de coronapandemie de effectmeting
bij de beoogde evaluatie van de Wab in 2025 te herhalen, omdat er dan meer relevante
gegevens over een langere periode beschikbaar zijn.

De resultaten van het onderzoek van SEO laten zien dat er in de onderzoeksperiode
sprake is van een enigszins lagere uitstroom richting een vast contract: onder de
Wwz-periode stroomde 34% op 37 maanden na de start van het eerste tijdelijke contract
uit naar een vast contract3.

In de onderzoeksperiode is dat 30 procent op 37 maanden na de start van het eerste
tijdelijke contract.4 Het aandeel dat doorstroomt naar ander (flexibel) werk als werknemer is juist toegenomen.
De kans op uitstroom naar werkloosheid, inactiviteit of zelfstandig ondernemerschap
is ongeveer gelijk gebleven. Het verschil wordt vooral veroorzaakt door een hogere
doorstroom in de eerste vijf maanden van het tijdelijke contract.

De kans op doorstroom is het hoogst bij hoogopgeleiden en werknemers tussen de 35
en 55 jaar. Tijdelijke werknemers zonder migratieachtergrond hebben een grotere kans
op doorstroom dan werknemers met migratieachtergrond, en bij grotere bedrijven is
een aanzienlijk grotere kans op doorstroom naar een vast contract dan tijdelijke werknemers
bij kleinere bedrijven. Tegelijkertijd is zichtbaar dat de kans op doorstroom naar
een vast contract in de onderzoeksperiode bij kleine MKB-bedrijven is toegenomen.
Tussen sectoren zijn er aanzienlijke verschillen in de doorstroomkans van tijdelijke
naar vaste contracten.

Bij deze eerste inventarisatie is het belangrijk om voor ogen te hebben dat de coronapandemie
en gerelateerde overheidsmaatregelen hier mogelijk ook invloed op hebben gehad.

Dit onderzoek geeft net als een aantal andere onderzoeken (zoals het onderzoeken premiedifferentiatie
in de WW en de monitor payroll voor de doelgroep banenafspraken en beschut werk5) een eerste inzicht in de werking van de Wab. Zoals het onderzoeksbureau heeft aangegeven
is het noodzakelijk om de wet in zijn totaliteit te evalueren om definitieve uitspraken
te kunnen doen over de effecten van de maatregelen zoals ingevoerd met de Wab. Doorgaans
wordt bij een wetswijziging een periode van 5 jaar na inwerkingtreding gehanteerd
alvorens geëvalueerd wordt. Bij de wetsevaluatie zal worden gekeken naar de effecten
van de maatregelen afzonderlijk en in relatie tot elkaar. De resultaten van dit eerste
onderzoek naar de ketenbepaling zullen samen met de andere onderzoeken betrokken worden
bij de evaluatie van de Wab in 2025.

De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
C.E.G. van Gennip