Brief regering : Geannoteerde agenda van de informele Raad voor Concurrentievermogen van 20 en 22 juli 2022

Nr. 561 BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN KLIMAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 7 juli 2022

Op 20 en 22 juli 2022 vindt de informele Raad voor Concurrentievermogen plaats in
Praag over respectievelijke de onderdelen interne markt en industrie en onderzoek.
Met deze brief stuur ik u de geannoteerde agenda met daarin een beschrijving van de
discussiepunten en de Nederlandse inzet. Het deel over onderzoek is mede namens de
Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Tevens informeer ik u over het bereikte
politieke akkoord over de Verordening buitenlandse subsidies.

De Minister van Economische Zaken en Klimaat, M.A.M. Adriaansens

Informele Raad voor Concurrentievermogen van 20 juli

Het onderdeel interne markt en industrie van de informele Raad voor Concurrentievermogen
in Praag staat in het teken van de thema’s interne markt, de groene en digitale transities
en weerbaarheid. De informele Raad begint met een plenaire discussie, waarna de Raad
in drie workshops spreekt over: 1) de weerbaarheid van de Europese industrie in de
context van de Russische invasie in Oekraïne; 2) de digitale en duurzame transities
en 3) interne markt. Op het moment van schrijven is de indeling voor de workshops
nog onbekend. Hieronder vindt u de Nederlandse inzet op bovenstaande thema’s. Via
het verslag zal ik uw Kamer over de uitkomsten van de discussie informeren.

De Raad spreekt over het thema weerbaarheid in relatie tot de huidige geopolitieke
context en specifiek de Russische inval in Oekraïne. Recente ontwikkelingen onderstrepen
het belang om de weerbaarheid en geo-economische positie van de EU te versterken.
Het kabinet hanteert daarbij openheid en internationale samenwerking als belangrijke
uitgangspunten. Versterking van de geo-economische positie is breder dan het verminderen
van strategische afhankelijkheden en begint bij het versterken van de eigen economie,
door onder andere versterking van de interne markt, waarborgen van een gelijk speelveld,
doorvoeren van structurele hervormingen en stimuleren van investeringen (zowel publiek
als privaat) in de groene- en digitale transities en in gekwalificeerd personeel.
Daarnaast is het van belang om de risico’s van ongewenste strategische afhankelijkheden
te verminderen. Deze ongewenste afhankelijkheden kunnen impact hebben op de weerbaarheid
van de EU en het vermogen van Nederland en de EU om de eigen publieke belangen te
borgen in een wereld waarin landen onderling sterk verbonden zijn. Specifiek ten aanzien
van de oorlog in Oekraïne heeft de Commissie verschillende instrumenten ingesteld
en uitgebreid om de economische gevolgen te mitigeren.1 Het kabinet wil de import van fossiele energiedragers uit Rusland versneld afbouwen
en heeft hierbij aandacht voor de gevolgen hiervan op de industrie.2

De aanpak van ongewenste afhankelijkheden moet gericht en proportioneel zijn. Dat
betekent dat het gebruik van staatssteun proportioneel moet zijn en beleid zo min
mogelijk ten koste moet gaan van de openheid van de Europese economie. In dit kader
verwelkomt het kabinet de Chips Act en de ambitie om het Europese ecosysteem voor
halfgeleiders te versterken, ook vanwege het belang hiervan voor beide transities.
Het kabinet hanteert hierbij als uitgangspunt dat openheid van de mondiale waardeketens
wordt behouden. Daarnaast onderstreept het kabinet het belang van investeringen die
zich richten op sterke ecosystemen en de technologieën van de toekomst. Hierbij zijn
robuuste staatssteunregels van belang om een subsidierace te voorkomen. De Commissie
is voornemens om eind 2022 een voorstel te presenteren om de strategische afhankelijkheid
van kritieke grondstoffen te verminderen. Nederland kijkt uit naar het Commissievoorstel
voor regelgeving voor kritieke grondstoffen en benadrukt het belang van openheid,
internationale partnerschappen, diversificatie en recycling. Tot slot wacht het kabinet
het concrete voorstel voor een interne marktnoodinstrument af dat de Commissie naar
verwachting na de zomer zal presenteren. Dit voorstel beoogt om de interne markt weerbaarder
te maken. Het kabinet heeft bijgevoegd3 non-paper opgesteld over de inzet ten aanzien van dit instrument, waarin steun wordt
uitgesproken voor een dergelijk voorstel mits proportioneel en gericht op het borgen
van het vrij verkeer in tijden van crisis.

Informele Raad voor Concurrentievermogen van 22 juli

Dit deel van de Geannoteerde Agenda is mede namens de Minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap en gaat enkel over het onderzoeksdeel van de Raad.

Synergieën in onderzoeks- en innovatiefinanciering in Europa

Beleidsdebat

De Raad zal debatteren over synergieën in onderzoeks- en innovatiefinanciering in
Europa. De verwachting is dat het beleidsdebat gericht zal zijn op het versterken
van de synergie tussen de Europese, nationale en regionale onderzoeks- en innovatieprogramma’s,
met als doel het potentieel voor samenwerking op onderzoek en innovatie in Europa
maximaal te benutten. Er wordt hierbij gekeken naar synergiën tussen verschillende
Europese programma’s, zoals Horizon Europe en de Structuurfondsen, maar ook naar synergieën
tussen Europese programma’s en nationale en regionale programma’s. Een voorbeeld hiervan
is dat er onder Horizon Europe meer mogelijkheden gecreëerd zijn voor lidstaten om
Structuurfondsen in te zetten voor het co-financieren van onderzoeks- en innovatieprojecten.
Op deze manier kunnen lidstaten met minder sterk ontwikkelde onderzoeks- en innovatiesystemen
het Cohesiebeleid aanwenden om hun onderzoek en innovatie-systemen te versterken.
Het belang van synergie zal naar verwachting breed ondersteund worden door lidstaten
en de Europese Commissie. Nederland zal het belang van synergie eveneens benadrukken,
en daarbij aandacht vragen voor het bewaken van de verschillende doelen en principes
van de afzonderlijke programma’s, zoals het behoud van excellentie en impact als leidende
criteria voor Horizon Europe.

Verordening buitenlandse subsidies

Per brief van 16 mei jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd over de stand van zaken van
de Verordening buitenlandse subsidies die de interne markt verstoren.4 Inmiddels kan ik melden dat op 30 juni jl. een politiek akkoord is bereikt in de
onderhandelingen tussen Raad, Europees Parlement en de Commissie. De precieze details
van dit akkoord zullen de komende tijd bekend worden. Ik zal uw Kamer hier te zijner
tijd nader over informeren.