Brief regering : Vervolg inzake actieve provisietransparantie

Nr. 171
BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 28 juni 2022

In 2019 informeerde mijn voorganger uw Kamer over het voornemen om de provisie bij
schadeverzekeringen actief transparant te laten maken.1 De uitwerking hiervan is opgenomen in het ontwerp van het Wijzigingsbesluit financiële
markten 2021. Dit ontwerpbesluit is afgelopen november aan beide Kamers voorgelegd
in het kader van de wettelijk voorgeschreven voorhangprocedure voor een andere daarin
opgenomen wijziging.2 Hierin werd gekozen voor een vormgeving van actieve provisietransparantie waarbij
het exacte nominale provisiebedrag per product actief transparant wordt gemaakt.

Ik vind het wenselijk dat er meer transparantie komt over provisies en dienstverlening
voor consumenten bij schadeverzekeringen. Tegelijkertijd heb ik oog voor de zorgen
die herhaaldelijk vanuit uw Kamer zijn geuit over het voorgehangen voorstel.3 Deze zorgen concentreerden zich op de uitvoerbaarheid van de opgenomen verplichting
om voortaan het exacte nominale provisiebedrag per product actief transparant te maken,
en daarnaast op een mogelijke verstoring van het gelijke speelveld tussen adviseurs
en verzekeraars.

Mijn voorganger heeft naar aanleiding van de vragen in het schriftelijk overleg een
drietal opties beschreven om vorm te geven aan actieve provisietransparantie bij schadeverzekeringen
en vervolgens de keuze aan het nieuwe kabinet gelaten.4 Met deze brief informeer ik u over de route die ik voornemens ben te volgen.

Actieve provisietransparantie

Het doel van actieve provisietransparantie is dat de consument zich bewust wordt van
het feit dat provisie wordt betaald aan een adviseur en dat daar ook diensten van
de adviseur tegenover staan. Op dit moment vragen consumenten nog nauwelijks naar
de provisie die wordt betaald aan de adviseur en zijn consumenten vaak niet op de
hoogte van de dienstverlening. Daarmee werkt de huidige, passieve provisietransparantie
(transparantie op verzoek) onvoldoende. Door actieve provisietransparantie in te voeren
wordt beoogd dat de consument gaat vragen naar de diensten die de financieel adviseur
uit die provisiekosten verricht.

Op 1 januari 2013 is het provisieverbod5 voor financiële dienstverleners ingevoerd. Sindsdien geldt er een provisieverbod
voor complexe en impactvolle producten, zoals hypotheken, overlijdensrisicoverzekeringen,
individuele arbeidsongeschiktheidsverzekeringen, woonlastenverzekeringen en uitvaartverzekeringen.6 De consument betaalt de adviseur nu rechtstreeks voor advies over en bemiddeling
in deze producten. Het doel van het provisieverbod is een meer klantgerichte dienstverlening
en het tegengaan van ongewenste sturing door adviseurs en/of bemiddelaars op basis
van de hoogte van het provisiebedrag. Provisie als zodanig behoeft niet te worden
aangepakt, daar er in deze markt geen signalen zijn dat er een prikkel is voor financieel
adviseurs om te sturen naar het product dat de hoogste provisie oplevert.

Vormgeving

Actieve provisietransparantie is een onderwerp waarover veelvuldig met stakeholders
en uw Kamer is gesproken. Het is een lastige opgave gebleken om een oplossing te vinden
die op breed draagvlak kan rekenen. Het voorstel om actieve provisietransparantie
vorm te geven in exacte nominale bedragen werd gesteund door verzekeraars, de Consumentenbond
en de Autoriteit Financiële Markten (AFM), maar leidde tot forse kritiek van adviseurs.
Ook vanuit uw Kamer leverde dit voorstel kritische reacties op, met name ten aanzien
van mogelijke marktverstoring en de uitvoerbaarheid. Het eerdere geconsulteerde voorstel
met gemiddelde bedragen per productgroep kreeg kritiek van de AFM, de Consumentenbond
en verzekeraars, omdat dit te weinig concreet was.

Mijn voorganger heeft in reactie op het naar voren gebrachte commentaar een drietal
oplossingsrichtingen geschetst, te weten:

1) De actieve provisietransparantie blijft conform het voorgehangen ontwerpbesluit zien
op exacte nominale bedragen per product.

2) Er wordt overgegaan op fijnmazige gemiddelden van diverse typen producten.

3) Er wordt overgegaan op gemiddelde nominale bedragen of procenten voor een beperkt
aantal productgroepen, zoals voorheen in het geconsulteerde ontwerpbesluit was opgenomen.

Mijn voorkeur gaat uit naar optie 2 en ik ben dan ook voornemens hiervoor te kiezen.
Deze optie houdt qua vormgeving het midden tussen de twee eerder gedane voorstellen.
De eerdere bezwaren vanuit de sector en uw Kamer ten aanzien van optie 1 zagen op
het feit dat de bemiddelaar of adviseur pas vlak voor het afsluiten van de schadeverzekering
het exacte provisiebedrag kan vaststellen. In het geval van fijnmazige gemiddelden
(optie 2) is het mogelijk voor de tussenpersonen om reeds in een vroeg stadium de
consument zo nauwkeurig als mogelijk te informeren over het verwachte provisiebedrag.
Dit maakt dat de praktische uitvoerbaarheid van deze optie beter is geborgd. Het doel
van de actieve provisietransparantie, de consument bewust maken van het feit dat er
provisie wordt betaald en dat daar een bepaalde dienstverlening tegenover staat, blijft
bij optie 2 gewaarborgd. Voor de nadere uitwerking van deze optie blijf ik in gesprek
met branchepartijen en de AFM.

Draagvlak

Er is na het schriftelijk overleg van december 2021 door mijn ministerie opnieuw met
de diverse betrokkenen gesproken. In deze gesprekken kwam naar voren dat een aantal
branchepartijen van financieel adviseurs positief is over de optie met fijnmazige
gemiddelde (optie 2), omdat dit het doel van actieve provisietransparantie bereikt
en praktisch beter uitvoerbaar is. Enkele van deze branchepartijen zijn bereid om
mee te denken over de verdere uitwerking van deze optie om het te laten aansluiten
bij de praktijk.

Het Verbond van Verzekeraars, Zorgverzekeraars Nederland en de Consumentenbond blijven
voorstander van het aan de Kamers voorgelegde ontwerp met exacte nominale bedragen
(optie 1). Zij vinden dat dit een afgewogen en uitvoerbaar voorstel is dat de positie
van de consument versterkt en rekening houdt met de impact op de adviseur/bemiddelaar.

De AFM heeft te kennen gegeven een voorkeur te hebben voor optie 1 (het handhaven
van het voorstel met exacte nominale bedragen per product). Als ervoor wordt gekozen
verder te gaan met optie 2 is het volgens de AFM van belang dat het fijnmazig gemiddelde
dichtbij het daadwerkelijke provisiebedrag ligt en dat invulling wordt gegeven aan
het voorstel zonder afbreuk te doen aan de doelen van actieve provisietransparantie.

Conclusie

Gehoord uw Kamer en gelet op de gesprekken met de betrokken partijen die mijn ministerie
nadien heeft gevoerd, zal ik het voorstel aanpassen door de optie van exacte nominale
bedragen te vervangen door de optie van fijnmazige gemiddelden en het aldus aangepaste
ontwerpbesluit voor advies voorleggen aan de Afdeling advisering van de Raad van State.
Hiermee wordt naar mijn mening een meer evenwichtige, beter uitvoerbare vorm van provisietransparantie
bereikt, waarbij het doel van actieve provisietransparantie onverkort geborgd zal
zijn.

De Minister van Financiën,
S.A.M. Kaag