Brief regering : Financiële verantwoording 2020 project Verwerving F-35

Nr. 464 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 19 mei 2021

Mede namens de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat bied ik u, conform
de brief van de Vaste Commissie Defensie «Overbrengen commissiebesluiten inzake informatievoorziening
F-35» en de (gewijzigde) uitgangspuntennotitie groot project Verwerving F-35 uiterlijk
gelijktijdig met het jaarverslag van het Ministerie van Defensie (Kamerstuk 35 830 X, nr. 1), de financiële verantwoording over het jaar 2020 van het project Verwerving F-35
aan.

De financiële verantwoording over het voorgaande kalenderjaar wordt vergezeld van
een controleverklaring van de Auditdienst Rijk1.

De Staatssecretaris van Defensie, B. Visser

Financiële verantwoording 2020 project Verwerving F-35

Tabel 1: Gerealiseerde ontvangsten (in miljoen €)

 

ontvangen t/m 2019

ontvangen in 2020

ontvangen t/m 2020

Eenmalige bijdrage industrie

4,5

0,0

4,5

Afdrachten uit hoofde van omzet

14,3

3,3

17,5

Verrekening PRL voorschot

15,1

0,0

15,1

Royalty's

8,3

4,3

12,6

Totaal

42,2

7,6

49,7

Tabel 2: Gerealiseerde betalingen (in miljoen €)

 

betaald t/m 2019

betaald in 2020

betaald t/m 2020

Concept Demonstration Phase (Defensie)

10,5

0,0

10,5

Concept Demonstration Phase (EZK)

82,8

0,0

82,8

System Development and Demonstration

792,2

0,0

792,2

Nederlandse projecten

38,3

0,0

38,3

Voortgezette verwervingsvoorbereiding

2.055,7

807,9

2.863,6

Bijdrage doorontwikkeling PSFD-fase

59,5

0,0

59,5

Totaal

3.039,0

807,9

3.846,9

Tabel 3: Aangegane en openstaande verplichtingen (in miljoen €)

Deelfasen

openstaand per 311219

aangegaan in 2020

betaald in 2020

openstaand per 311220

Voortgezette verwervingsvoorbereiding

1.905,1

262,9

807,9

1.360,1

Bijdrage doorontwikkeling PSFD-fase

4,6

– 0,4

0,0

4,2

Totaal

1.909,7

262,5

807,9

1.364,3

Tabel 4: Openstaande voorschotten (in miljoen €)

Deelfasen

openstaand per 311219

nieuw in 2020

verrekend in 2020

openstaand per 311220

System Development and Demonstration

0,0

0,0

0,0

0,0

Nederlandse projecten

14,7

0,0

0,0

14,7

Voortgezette verwervingsvoorbereiding

85,3

7,0

27,5

64,8

Bijdrage doorontwikkeling PSFD-fase

20,6

0,0

0,0

20,6

Totaal

120,6

7,0

27,5

100,1

Tabel 5: Openstaande vorderingen (in miljoen €)

Openstaande vorderingen (in miljoen €)

openstaand per 311219

ingesteld in 2020

ontvangen in 2020

openstaand per 311220

Royalty's geleverde FMS toestellen

3,9

5,4

4,3

5,0

Tabel 6: Overzicht gerealiseerde afdrachten MFO-bedrijven per jaar en cumulatief1

Jaar (t)

Afdrachtplichtige omzet

Afdracht-percentage

Afdracht (in jaar t+1)

Cumulatieve afdracht

2008/2009

€ 24.186.337,–

2

€ 483.726,74

€ 483.726,74

2010

€ 30.695.470,–2

2

€ 617.119,332

€ 1.100.846,07

2011

€ 43.927.350,–

2

€ 878.547,00

€ 1.979.393,07

2012

€ 70.898.681,–

2

€ 1.417.973,62

€ 3.397.366,69

2013

€ 49.413.280,–

2

€ 988.265,77

€ 4.385.632,46

2014

€ 64.832.021,–

2

€ 1.296.640,42

€ 5.682.272,88

2015

€ 73.811.456,–

2

€ 1.476.229,13

€ 7.158.502,01

2016

€ 100.426.982,–

2

€ 2.008.539,64

€ 9.167.041,65

2017

€ 114.440.041,–

2

€ 2.288.800,82

€ 11.455.842,47

2018

€ 137.755.170,–

2

€ 2.755.103,40

€ 14.210.945,87

2019

€ 165.750.695,–

2

€ 3.315.013,89

€ 17.525.959,76

X Noot

1

Tabel 6 is normaliter onderdeel van de jaarlijkse voortgangsrapportage project verwerving
F-35. Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) heeft de deelnemende bedrijven
in 2020 uitstel van betaling gegeven voor de verplichte afdracht in het kader van
de Medefinancieringsovereenkomst F-35 (de MFO). Omdat de totale afdrachtsom niet bekend
was bij de voortgangsrapportage in september 2020 is het overzicht van de gerealiseerde
afdracht (per jaar cumulatief) opgenomen in deze financiële verantwoording over 2020.
De brongegevens uit tabel 6 zijn afkomstig van het Ministerie van EZK. Het overzicht
van de gerealiseerde en geraamde afdrachten is opgenomen in de bijlage.

X Noot

2

Inclusief correcties m.b.t. omzet en afdracht (plus wettelijke rente) over 2008/2009.

Toelichting bij tabellen 1 t/m 6

Algemeen

Bovenstaande tabellen geven voor de verschillende fasen van het project inzicht in
de gerealiseerde ontvangsten, de gerealiseerde betalingen, de aangegane en openstaande
verplichtingen, de verstrekte, verrekende en de openstaande voorschotten, de ingestelde,
ontvangen en openstaande vorderingen naar de stand van begin en ultimo 2020. Dit overzicht
is opgesteld in overeenstemming met de vereisten voor financiële verslaggeving, zoals
opgenomen in de Comptabiliteitswet en de Regeling Grote Projecten. In de tabellen
kunnen afrondingsverschillen voorkomen die op sommige plekken leiden tot kleine afwijkingen
in de optellingen.

De effecten van COVID-19 op het aangaan en afhandelen van financiële verplichtingen
in 2020 zijn zeer beperkt geweest.

Btw

In 2020 heeft Defensie geconstateerd dat over de jaren 2015–2019 over bepaalde betaalde
facturen (nog) geen btw was afgedragen. In 2020 is het nog af te dragen bedrag inclusief
belastingrente berekend (€ 15,7 mln.) en door Defensie betaald. Het verschuldigde
bedrag komt ten laste van het investeringsbudget. De ADR voert in 2021 een onderzoek
uit om de gegevens, die gebruikt worden voor de grondslag van de btw-afdracht van
het project Verwerving F35, te valideren aan de hand van de gegevens in SAP FI. De
uitkomst van dit onderzoek kan door Defensie gebruikt worden om te bepalen in hoeverre
de gegevens voldoen voor gebruik voor de grondslag van de btw-afdracht. Bij toekomstige
facturen draagt Defensie de btw direct af.

Ontvangsten

In 2020 heeft het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat € 3,3 miljoen aan afdrachten
ontvangen uit hoofde van € 165,8 miljoen aan omzet in 2019 door de Medefinancieringsovereenkomst-bedrijven
(MFO-bedrijven). Het totaal aan ontvangsten sinds 2008 bedraagt hiermee € 22,0 miljoen
inclusief de eenmalige bijdrage van de industrie in 2002 van € 4,5 miljoen. Van de
FMS-partnerlanden is in 2020 € 4,3 miljoen aan royalty’s ontvangen.

Betalingen

Betalingen in vreemde valuta geschieden tegen dagkoers dan wel termijnvaluta. De verantwoording
in de administratie van Defensie geschiedt tegen de maandkoers van de betreffende
maand van betaling. Bij deze boekingsgang ontstaan verschillen tussen de werkelijke
koers van betaling en de verantwoorde koers. Deze verschillen kunnen significant zijn.
Deze werkwijze geldt voor Defensie als geheel, en is niet specifiek voor het project
verwerving F-35.

In 2020 is, onder Voortgezette Verwervingsvoorbereiding, een bedrag van € 807,9 miljoen
betaald. Hiermee komt de totale betalingstand tot en met 2020 op € 3.846,9 miljoen.

Verplichtingen

De openstaande verplichtingen ultimo 2020 worden gewaardeerd tegen de koersen van
31 december 2020, dan wel de voor de betreffende specifieke verplichtingen overeengekomen
termijnkoersen.

In 2020 is er, onder Voortgezette Verwervingsvoorbereiding, € 262,9 miljoen aan verplichtingen
aangegaan. Per 31 december 2020 staat er in totaal € 1.364,3 miljoen aan verplichtingen
open.

Voorschotten

Alle voorschotten van voor 2008 zijn tegen de maandkoers van december 2007 gewaardeerd
en de voorschotten vanaf 2008 zijn gewaardeerd tegen de op het moment van verstrekking
geldende maandkoers. Uitgezonderd zijn de posten die met valutatermijncontracten zijn
afgedekt, deze zijn opgenomen tegen de betreffende valutatermijnkoers.

In het begin van het project werden de meeste betalingen met betrekking tot het verwerven
van de F-35 testtoestellen als voorschot verstrekt en als zodanig geadministreerd.
In Tabel 4 is dit gedeelte van de verrichte betalingen weergegeven. Na voltooiing
van de desbetreffende werkzaamheden en/of levering van de desbetreffende goederen
of diensten worden deze voorschotten administratief verrekend. Hierbij ontstaan geen
koersverschillen. Zoals blijkt uit Tabel 4 heeft de stand voorschotten ultimo 2020
een omvang van € 100,1 miljoen.

Onder Voortgezette Verwervingsvoorbereiding is voor een bedrag van € 7,0 miljoen aan
nieuwe voorschotten bijgekomen en voor een bedrag van € 27,5 miljoen aan voorschotten
verrekend. Onder de Nederlandse projecten en de doorontwikkeling van de PSFD-fase
zijn gedurende 2020 geen bedragen aan voorschotten verrekend.

Vorderingen

De vorderingen ultimo 2020, dan wel ingestelde vorderingen in 2020 op basis van de
geplande leveringen, worden gewaardeerd tegen de koers van 31 december 2020

Zoals bekend zijn inmiddels FMS-overeenkomsten gesloten voor de aanschaf van F-35
toestellen door niet-partnerlanden. Nederland ontvangt als partner bij de ontwikkeling
van de F-35 royalty’s voor de toestellen die aan niet-partnerlanden worden verkocht.
De geplande leveringen aan niet-partnerlanden over 2020 betroffen 24 toestellen. De
ingestelde vorderingen in 2020 van € 5,4 miljoen zijn gebaseerd op een overzicht welke
door het F-35 Lightning II Joint Program Office (JPO) is verstrekt. In 2020 is van FMS-landen € 4,3 miljoen aan royalty’s ontvangen
(zie ook Ontvangsten). Per 31 december 2020 staat er € 5,0 miljoen aan vorderingen
open.

Op basis van de planning van levering van toestellen zijn er tot en met december 2020
in totaal 77 toestellen en 84 motoren aan FMS-landen geleverd. In totaal zijn er per
31 december 2020 voor 55 toestellen en voor 56 motoren royalty’s ontvangen. Dit betekent
dat per 31 december 2020 de royalty’s voor 22 toestellen en 28 motoren nog moeten
worden ontvangen. Voor 5 van deze resterende toestellen en 5 van de resterende motoren
zijn de royalty’s in februari 2020 ontvangen.

Overzicht gerealiseerde afdrachten per jaar en cumulatief

Zodra bedrijven die de Medefinancierings overeenkomst F-35 hebben ondertekend (de
«MFO-bedrijven») productieomzet en/of in de toekomst instandhoudingsomzet realiseren,
is er een uitgebreide informatieplicht aan de Staat. De «MFO-bedrijven» dienen 2 procent
over de jaarlijkse omzet aan de Staat af te dragen. In tabel 6 zijn de afdrachten
per jaar en cumulatief opgenomen tot en met 2019. De afdrachten moeten, conform de
bepalingen van de MFO, worden gedaan vóór 1 juni van het jaar volgend op het jaar
waarin de omzet is gemaakt en door de (Amerikaanse) opdrachtgever is betaald. Dit
jaar is op verzoek van de bedrijven door het Ministerie van EZK vanwege de negatieve
effecten van de Covid-19 pandemie uitstel verleend voor de afdracht tot december 2020.
Dit heeft niet geleid tot een verminderde afdracht.

Bijlage

Het overzicht van de gerealiseerde en geraamde afdrachten (onderstaande tabel 7) is
normaliter onderdeel van de jaarlijkse voortgangsrapportage project verwerving F-35.
Het Ministerie van EZK heeft de deelnemende bedrijven in 2020 uitstel van betaling
gegeven voor de verplichte afdracht in het kader van de Medefinancierings-overeenkomst
F-35 (de MFO). Omdat de totale afdrachtsom bij de jaarlijkse voortgangsrapportage
2020 project Verwerving F-35 niet bekend was als gevolg van dit uitstel is deze tabel
alsnog opgenomen in deze financiële verantwoording over 2020. Tabel 7 bevat naast
historisch gerealiseerde bedragen ook ramingen voor toekomstige jaren, die een ander
karakter en een mindere mate van zekerheid kennen. Daarom is deze tabel in een separate
bijlage opgenomen. De brongegevens uit tabel 7 zijn afkomstig van het Ministerie van
EZK.

Tabel 7: Overzicht van in 2020 gerealiseerde en voor de jaren daarna geraamde toekomstige
jaarlijkse afdrachten (in miljoen €)

Toelichting

Gerealiseerde en geraamde jaarlijkse afdrachten

De afdrachtramingen voor de jaren vanaf 2020 zijn gebaseerd op een raming uit 2015
die taakstellend aan EZK in de begroting is opgenomen. Deze was gebaseerd op de in
2015 bestaande (raam)overeenkomsten tussen de Nederlandse industrie en de Amerikaanse
hoofdaannemers en systeemleveranciers. De gehanteerde dollar-euro wisselkoers is,
conform een afspraak met het Ministerie van Financiën, $ 1.25 = € 1,00. De uiteindelijk
gerealiseerde omzet en afdracht wijken af van de ramingen. De geraamde ramp-up in
de productie vond twee jaar later plaats dan in 2015 was voorzien, waardoor een aantal
contracten later tot omzet leidde. Ook de uiteindelijke prijs van componenten week
door marktontwikkelingen af van de raming in 2015. Hoewel het aanvangstempo dus is
gewijzigd, blijft het totale omzetdoel van de Nederlandse industrie van $ 9 miljard
in de productie van de F-35 realiseerbaar.