Brief regering : Reactie op advies Commissie van toezicht financiën politieke partijen over 2019

Nr. 66
BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 15 december 2020

De Commissie toezicht financiën politieke partijen (Ctfpp) brengt jaarlijks advies
uit over de verantwoordingsdocumenten van alle politieke partijen. Hierbij bied ik
u het advies van de Ctfpp over het verantwoordingsjaar 2019 aan1 en reageer ik op dit advies.

Hoofdlijnen advies Ctfpp

De belangrijkste bevindingen van de Ctfpp over het verantwoordingsjaar 2019 luiden
als volgt:

• De financiële verslagen van CDA, ChristenUnie, GroenLinks, PvdA, PvdD, SGP en VVD
zijn niet ondertekend door de verantwoordelijke bestuurders en/of (in hetzelfde document)
gewaarmerkt door de verantwoordelijke bestuurders en/of gewaarmerkt door de accountant.
De Ctfpp oordeelt dat deze partijen, als gevolg hiervan, niet voldoen aan alle wettelijke
normen.

• 50PLUS en de Onafhankelijke Senaatsfractie rapporteren in hun financiële verslagen
uitsluitend de schuldpositie per balansdatum, terwijl partijen volgens de wet alle
schulden groter dan € 25.000 tijdens het verantwoordingjaar moeten opnemen in het
schuldenoverzicht.

• Bij 50PLUS, GroenLinks en de SGP is de accountantscontrole op de neveninstellingen
ontoereikend.

• Nu naar het oordeel van de commissie niet voldaan is aan de volledigheidsvereisten,
heeft zij besloten om de door de hiervoor genoemde partijen aangeleverde jaarstukken
niet te beoordelen.

• De Ctfpp wijst in dit kader erop, dat het in haar advies over 2018 geadviseerde uniforme
controleprotocol nog niet gereed is.

• Geen enkele partij heeft bijdragen in natura verantwoord.

• De Ctfpp adviseert om de Auditdienst Rijk (ADR) opnieuw een review uit te laten voeren
bij de accountants van 50PLUS en Forum voor Democratie.

• De Ctfpp stelt vast dat zij al drie jaar achtereen niet kan steunen op de jaarverantwoording
van Forum van Democratie en de neveninstellingen van deze partij. De commissie beschouwt
dit als een ernstige zaak, nu niet kan worden bepaald of de subsidie die in 2019 aan
de partij is uitgekeerd volledig juist is vastgesteld. De Ctfpp adviseert daarom om
Forum voor Democratie een bestuurlijke boete van € 25.000 op te leggen.

Reactie op het Ctfpp-advies

Formele wettelijke vereisten

De Ctfpp constateert dat niet alle door de politieke partijen aangeleverde documenten
voldoen aan alle formele wettelijke vereisten, zoals ondertekening door de verantwoordelijke
bestuurders en/of waarmerking in hetzelfde document. Met de commissie ben ik van mening
dat alle politieke partijen aan deze eisen moeten gaan voldoen. Bij de controle van
de jaarstukken over 2019 heb ik hieraan daarom, mede in het licht van het advies van
de Ctfpp over 2018, richting alle partijen extra aandacht besteed. Helaas heeft dit
nog niet ertoe geleid dat alle politieke partijen ook aan alle vereisten hebben voldaan.

Hoewel dit voor een deel kan worden verklaard door de coronabeperkingen, acht ik het
noodzakelijk dat hier structureel verbetering zichtbaar wordt. Conform mijn toezegging
in de reactie op het Ctfpp-advies over 2018 werk ik daarom aan een controleprotocol.
Dit protocol moet tegelijk in werking treden met het voorstel tot wijziging van de
Wfpp, dat ik op 2 december jl. heb ingediend bij de Kamer. Daarop vooruitlopend zal
ik de politieke partijen zo snel mogelijk een brief sturen, waarin ik hen nogmaals
expliciet op de geldende verplichtingen wijs. In deze brief zal ik de politieke partijen
en hun accountants informeren over de onderzoeksresultaten en bevindingen uit het
verleden.

Reviews ADR

In reactie op het Ctfpp-advies over 2018 heb ik 50PLUS en Forum voor Democratie verzocht
om hun accountants te vragen om herstelwerkzaamheden over 2018 uit te voeren. Zij
hebben deze herstelwerkzaamheden in de afgelopen zomer verricht. Het advies van de
Ctfpp om de ADR te verzoeken om ook over het verantwoordingsjaar 2019 een review bij
de accountant van Forum voor Democratie uit te voeren, heb ik overgenomen. Tevens
heb ik de ADR verzocht om een review bij de accountant van GroenLinks uit te voeren.
Vanwege de coronabeperkingen zullen deze reviews in het voorjaar van 2021 plaatsvinden.

Omdat 50PLUS met ingang van 2020 van accountant is gewisseld, acht ik het niet zinvol
om een review bij de voormalige accountant van de partij over zijn werkzaamheden over
2019 uit te voeren. Wel zal ik de ADR volgend jaar verzoeken om een review uit te
voeren bij de nieuwe accountant van de partij over het verantwoordingsjaar 2020.

Advies inzake Forum voor Democratie

De Ctfpp acht het een ernstige zaak dat de jaarverantwoordingen van Forum voor Democratie
al jaren niet aan de gevraagde kwaliteitsvereisten voldoen. Ik deel deze conclusie.
In mijn reactie op het advies van de Ctfpp over 2018 heb ik daarom aangekondigd dat,
indien de kwaliteit van de aangeleverde verantwoording niet zou verbeteren, ik volgende
stappen in overweging neem.2

Naast het verzoek aan de ADR om wederom een review uit te voeren bij de accountant
van de partij over 2019 ga ik daarom een melding hiervan doen bij de Nederlandse Beroepsorganisatie
voor Accountants en de Autoriteit Financiële Markten.

Mocht dit onvoldoende effect sorteren, dan neem ik het opleggen van de door Ctfpp
geadviseerde bestuurlijke boete van € 25.000 in serieuze overweging. Over de door
de Ctfpp gesignaleerde ontbrekende goedkeurende controleverklaring voor de ledentallen
van Forum voor Democratie en Jong Forum voor Democratie per 1 januari 2019 heb ik
de partij verzocht om alsnog een controleverklaring inzake de ledentallen aan te leveren.
De partij heeft aan dit verzoek voldaan en een goedkeurende controleverklaring van
het ledental van zowel de partij als de jongerenorganisatie aangeleverd naar de stand
van 1 januari 2019. Omdat de door de accountant vastgestelde ledentallen lager waren
dan in de oorspronkelijke subsidieaanvraag het geval was, is de subsidie op een lager
bedrag vastgesteld.

Transparantie financiering voorafgaand aan de Tweede Kamerverkiezingen

De Ctfpp vestigt de aandacht op het belang van een goed verloop van de openbaarmaking
van de financiën van de politieke partijen en kandidaten die deelnemen aan de aanstaande
Tweede Kamerverkiezingen. Vanzelfsprekend onderschrijf ik dit.

De afgelopen periode heb ik daarom alle partijen die geregistreerd staan in het register
voor de Tweede Kamerverkiezingen geïnformeerd over de bij de aanstaande verkiezingen
geldende verplichtingen. Direct nadat de Kiesraad bekend heeft gemaakt welke politieke
partijen en kandidaten deelnemen aan de Tweede Kamerverkiezingen zal ik de deelnemende
partijen opnieuw informeren over de wettelijke verplichtingen en de te volgende procedure
bij de aanlevering van de verantwoordingsdocumenten. De door de partijen aangeleverde
documenten maak ik één week voor de verkiezingen openbaar.

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren