Brief regering : Reactie op verzoek commissie over het bericht dat telefoongesprekken tussen gedetineerden en hun advocaat zijn opgenomen

Nr. 788 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR RECHTSBESCHERMING

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 4 december 2020

De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft mij verzocht om een reactie op
het bericht dat telefoongesprekken tussen gedetineerden en hun advocaat zijn opgenomen.1 Met deze brief ga ik in op het verzoek van de commissie.

Het systeem «Telefonie voor Justitiabelen» (TvJ) maakt het voor de Dienst Justitiële
Inrichtingen (DJI) mogelijk om crimineel handelen tijdens detentie te voorkomen door
toezicht te houden op telefoongesprekken van gedetineerden. Het maakt ook mogelijk
dat vertrouwelijke gesprekken tussen gedetineerden en hun advocaat, de zogeheten geheimhoudersgesprekken,
worden uitgesloten van dit toezicht.2

Op 13 december jl. heb ik uw Kamer het rapport van de Commissie Telefonie voor Justitiabelen
(Commissie TvJ) toegezonden.3 Deze onafhankelijke commissie had ik ingesteld naar aanleiding van een programmeerfout
in het systeem waarmee gedetineerden kunnen bellen.4 Als gevolg van die fout zijn telefoongesprekken tussen gedetineerden en hun advocaat
ten onrechte opgenomen. Na het ontdekken van de fout zijn de opgenomen gesprekken
tussen gedetineerden en hun advocaat verwijderd.

In mijn reactie op het rapport van de Commissie TvJ heb ik aangegeven de aanbevelingen
uit het rapport over te nemen. Zo hebben de DJI en de Nederlandse Orde van Advocaten
(NOvA) naar aanleiding van de aanbevelingen van de commissie TvJ de samenwerking versterkt
door periodieke overleggen op operationeel en strategisch niveau.

Op 16 september jl. is echter gebleken dat gesprekken tussen advocaten en gedetineerden
toch zijn opgenomen. Dit is aan het licht gekomen toen een medewerker in Justitieel
Complex Schiphol meeluisterde tijdens een telefoongesprek van een gedetineerde. Tijdens
het gesprek ontdekte de medewerker dat het om een geheimhoudersgesprek ging. De medewerker
is toen gestopt met meeluisteren en heeft hier, conform procedure, melding van gemaakt.

DJI is in overleg met de NOvA en de leverancier van het systeem direct na de melding
een onderzoek gestart. Hieruit is gebleken dat de betrokken gedetineerde een nummer
van 13 cijfers had ingetoetst. Dit nummer was opgebouwd uit het algemene nummer van
het advocatenkantoor (10 cijfers), aangevuld met 3 cijfers. Dit 13-cijferige nummer
werd door de geautomatiseerde controle niet herkend. De geautomatiseerde controle
in de TvJ is gebaseerd op een lijst met telefoonnummers van de NOvA. Conform de met
de NOvA overeengekomen specificatie bestaat de lijst immers uit nummers van advocaten(-kantoren)
van 10 cijfers én wordt op basis van een exacte match tussen het gekozen nummer en
de nummers op de lijst door het systeem bepaald of het meeluisteren of opnemen van
het gesprek wordt verhinderd.

Naar aanleiding van de melding is door de leverancier de totale database met beschikbare
gesprekken gecontroleerd en is onderzocht hoe vaak het voorkwam dat er, kijkende naar
de door de NOvA aangeleverde telefoonlijst, gesprekken waren opgenomen doordat er
gebruik was gemaakt van een telefoonnummer met meer dan 10 cijfers. Dit bleken in
een periode van acht maanden 321 gesprekken te zijn geweest. Dit waren gesprekken
naar meerdere telefoonnummers. Deze 321 opgenomen gesprekken zijn vervolgens gewist.
De betrokken advocaten zijn door de NOvA geïnformeerd. In samenspraak met de NOvA
is een wijziging op het nummerherkennings-systeem aangebracht.

Overigens bleek deze week dat er in die wijziging een programmeerfout is geslopen,
waardoor sinds die wijziging geheimhoudersgesprekken naar internationale telefoonnummers
hadden kunnen worden opgenomen. Na onderzoek van de leverancier en DJI heeft DJI mij
bericht dat is gebleken dat dit niet het geval is geweest tot nu toe. Deze programmeerfout
wordt in overleg met de betrokken partijen hersteld.

Ik betreur deze situatie. Gesprekken tussen gedetineerden en hun advocaat dienen te
allen tijde vertrouwelijk te zijn.

We blijven intensief samenwerken met alle betrokkenen om te voorkomen dat in de toekomst
gesprekken abusievelijk worden opgenomen.

De Minister voor Rechtsbescherming, S. Dekker