Brief regering : Geannoteerde agenda videoconferentie informele Raad voor Concurrentievermogen op 15 mei 2020

Nr. 484
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN KLIMAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 11 mei 2020

Op maandag 27 april organiseert het Kroatisch voorzitterschap een informele videoconferentie
met EU-ministers van interne markt en industrie over de gevolgen van de coronacrisis
voor de economie (VC). Bijgevoegd vindt u de geannoteerde agenda met daarin de inzet
van het kabinet.

De lidstaten zullen de mogelijkheid hebben om ideeën uit te wisselen over de rol van
de interne markt en strategische waardeketens bij het herstel van de Europese economie.

De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
M.C.G. Keijzer

Geannoteerde agenda informele videoconferentie leden van de Raad voor Concurrentievermogen
op 15 mei over herstel van de Europese economie

Het Kroatische voorzitterschap heeft een informele videoconferentie van de Raad voor
Concurrentievermogen (RvC) gepland op 15 mei. Er zal geen besluitvorming plaatsvinden
bij deze Raad. Nederland zal hierbij hoogambtelijk vertegenwoordigd worden. Deze RvC
zal in het teken staan van de «Roadmap for Recovery»1 en zal focussen op de goede werking van de interne markt en herstel van de industriële
waardeketens. In deze roadmap worden hoofdlijnen geschetst voor een herstelplan om de economie «weerbaarder, duurzamer
en eerlijker» te maken. Een appreciatie van deze roadmap kunt u vinden in het verslag van de Europese Raad van 23 april 2020.2 In deze geannoteerde agenda vindt u ook de appreciatie van twee nieuwe richtsnoeren
van de Europese Commissie over mededinging en aanbesteden.

Alle onderdelen van de maatschappij zijn zwaar geraakt door de coronacrisis, zo ook
het Europese bedrijfsleven waaronder het mkb. Het kabinet is van mening dat de groene
en digitale transities een prioriteit moeten zijn voor het herstel, en dat het herstellen
en versterken van de interne markt een pijler onder het herstel moet zijn. Op zo kort
mogelijke termijn, zodra dit vanuit het oogpunt van volksgezondheid verantwoord is,
moet er worden ingezet op een volledig herstel van de interne markt. In de fase van
het afbouwen van maatregelen is het van belang dat dit gecoördineerd gebeurt, lidstaten
elkaar daarover continu informeren en burgers en bedrijven continu van actuele informatie
worden voorzien. Bij het werken aan een volledig herstel van de interne markt dienen
de Commissiemededeling over belemmeringen op de interne markt3 en het Actieplan interne-markthandhaving4 het uitgangspunt te zijn. De recente ontwikkelingen op de interne markt als gevolg
van de coronacrisis tonen het belang van betere handhaving meer dan ooit aan. Het
kabinet zet zodoende onder meer in op een sterk mandaat van de Task Force interne-markthandhaving
zoals voorzien in genoemd actieplan.

Deze coronacrisis heeft laten zien dat kwetsbaarheden in waardeketens, door eenzijdige
afhankelijkheid op het gebied van essentiële producten voor de volksgezondheid ongewenst
is. Tijdens de vorige videoconferentie5 is gesproken over de kortetermijnmaatregelen. Tijdens deze videoconferentie zal worden
gesproken over langetermijnoplossingen voor herstel. Het kabinet is van mening dat
dit alles moet worden bezien vanuit een balans tussen een open economie en bescherming
van economische en publieke belangen.6 Openheid en de daaraan verbonden voordelen hebben Nederland en de wereld veel gebracht:
efficiëntie, welvaart, de nieuwste technologieën, innovaties en veiligheid. Hierbij
moet rekening worden gehouden met kwetsbaarheden in mondiale waardeketens voor kritieke
goederen en diensten, zodat zowel Nederland als de EU weerbaarder worden tegen externe
schokken. Maatregelen om deze kwetsbaarheden te adresseren moeten proportioneel zijn
en berusten op een grondige analyse.

Richtsnoeren aanbesteden en mededinging

De Commissie heeft richtsnoeren betreffende overheidsaanbestedingen in de door de
coronacrisis veroorzaakte noodsituatie uitgebracht7. De richtsnoeren lichten met name toe hoe aanbestedende diensten hun (spoed)aanbestedingen
ter bestrijding van het coronavirus kunnen vormgeven. De Commissie verduidelijkt dat
de coronacrisis geldt als een «onvoorzienbare gebeurtenis» en als reden voor «dwingende
spoed». Hiermee staat de weg open voor onder andere snellere aanbestedingsprocedures,
zoals de (directe) onderhandelingsprocedure zonder aankondiging. Ook geeft de Commissie
aan dat inkopers contact mogen zoeken met de markt om snelle inkoop te bevorderen
en waar nodig alternatieve oplossingen te zoeken. De Commissie schept daarmee duidelijkheid
voor coronagerelateerde (spoed)aanbestedingen. De richtsnoeren bieden geen duidelijkheid
over praktische vragen rond de inrichting van lopende aanbestedingsprocedures. Nationale
voorlichting, bijvoorbeeld via PIANOo, voorziet daar wel in.

De Commissie heeft tevens richtsnoeren uitgebracht die duidelijkheid geven welke ruimte
er binnen de Europese mededingingsregels is voor bedrijven om samen te werken en afspraken
te maken ten behoeve van productie van schaarse (medische) hulpmiddelen.8 Veel vormen van samenwerking komen ook in normale tijden niet neer op kartelvorming.
Hierbij kan in de huidige context gedacht worden aan het gezamenlijk coördineren van
geneesmiddelentransport of het uitwisselen van geaggregeerde productie- en capaciteitsinformatie,
zonder dat het hierbij om informatie over individuele bedrijven gaat. De Commissie
stelt dat zulke vormen van samenwerking gedurende de coronacrisis nadrukkelijk toegestaan
blijven. Sommige verdergaande vormen van samenwerking, zoals afspraken maken over
de verdeling van de productie van geneesmiddelen tussen verschillende producenten,
zijn bij uitzondering nu ook toegestaan mits aan drie criteria is voldaan. Allereerst
moeten de maatregelen zijn ontworpen voor en objectief noodzakelijk zijn om een tekort
aan noodzakelijke hulpmiddelen te verhelpen of voorkomen. Ten tweede dienen de maatregelen
tijdelijk te zijn: deze mogen alleen worden toegepast zolang er (een risico op) een
tekort is en niet langer dan de coronacrisis duurt. Als laatste mogen de maatregelen
niet verder gaan dan strikt noodzakelijk voor het voorkomen of verhelpen van aanbodstekorten.
De Commissie geeft bedrijven ook de uitzonderlijke mogelijkheid om vooraf bij de Commissie
te vragen of een bepaalde vorm van samenwerking toegestaan is. De Commissie heeft
dan de discretie om een «comfortbrief» te sturen waarin zij toezegt geen kartelboete
op te leggen.

Het kabinet verwelkomt dat de Commissie met deze richtsnoeren duidelijkheid schept
over welke samenwerking toegestaan om schaarse hulpmiddelen tot stand te brengen is.
De uitzonderlijke mogelijkheid die de Commissie biedt voor partijen om vooraf comfort
te vragen, benadrukt hoe ver de Commissie wil gaan om noodzakelijke samenwerking te
faciliteren. Deze richtsnoeren zijn in lijn met eerdere communicatie vanuit ACM en
het Europese samenwerkingsverband ECN9 de over het handhaven van de mededingingsregels tijdens de coronacrisis. Het kabinet
heeft een positieve grondhouding ten aanzien van de subsidiariteit en proportionaliteit
van de richtsnoeren. Het is gepast dat de Commissie als mededingingstoezichthouder
op de gehele interne markt verdere duiding van dat toezicht op Europees niveau geeft.