Brief regering : Reactie op de motie van de leden Amhaouch en Wörsdörfer over afschermen woonadres en adviezen Autoriteit Persoonsgegevens ten aanzien van het Handelsregister

Nr. 158 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN KLIMAAT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 5 december 2019

Met deze brief wil ik uw Kamer informeren over de wijze waarop ik uitvoering zal geven
aan de motie van de leden Amhaouch (CDA) en Wörsdörfer (VVD), inzake het standaard
afschermen van het woonadres van natuurlijke personen bij ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid1, en over de stand van zaken met betrekking tot de adviezen die de Autoriteit Persoonsgegevens
(AP) eind december 2018 uit eigen beweging heeft uitgebracht aan het Ministerie van
Economische Zaken en Klimaat (EZK) en de Kamer van Koophandel (KvK), waarover ik uw
Kamer op 28 mei 2019 heb geïnformeerd.2

Eerder heb ik al aangegeven dat ik voor consumenten en daarnaast ook ondernemingen
zonder rechtspersoonlijkheid wil regelen dat zij straks, tenzij er sprake is van een
klantrelatie, alleen nog telefonisch benaderd mogen worden wanneer zij daar expliciet
toestemming voor hebben gegeven via een zogenoemd opt-in systeem.3 Ik zet hierop in via een wijziging in de Telecommunicatiewet. Het afschermen van
het woonadres van natuurlijke personen bij ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid,
zoals bedoeld in de motie van de leden Wörsdörfer en Amhaouch, is een goede aanvulling
op het door mij gevoerde beleid. In combinatie met de wijziging van de Telecommunicatiewet,
biedt deze maatregel aan deze groep ondernemers adequate mogelijkheden om zich te
beschermen tegen ongevraagde direct marketing activiteiten, ongeacht of deze plaatsvinden
via e-mail of telefoon, of aan het woonadres van de ondernemer. Hieronder ga ik in
op de wijze waarop ik voornemens ben de wijze van afscherming van het woonadres vorm
te geven.

Standaard afschermen woonadres natuurlijke personen

De woonadressen van eigenaren van eenmanszaken, vennoten van personenvennootschappen
en bestuurders van verenigingen van eigenaars zijn op dit moment openbaar. De reden
hiervoor is, dat deze partijen persoonlijk aansprakelijk zijn voor de verplichtingen
van de onderneming, dan wel de vereniging van eigenaars, en fysiek moeten kunnen worden
getraceerd.

In de praktijk worden ondernemers mede met behulp van dit gegeven veelvuldig door
bedrijven benaderd voor ongevraagde direct marketing activiteiten, zonder dat deze
bedrijven daarvoor toestemming hebben verkregen, of een andere rechtsgeldige grond
daartoe hebben.

Ondernemers kunnen via de Non-mailing-indicator (NMI) aangeven niet benaderd te willen worden voor ongevraagde direct marketing per
post of middels huis-aan-huis bezoeken. De KvK draagt er zorg voor dat deze indicator
altijd met gegevens meegeleverd wordt. Op dit moment wordt de NMI onvoldoende gerespecteerd,
terwijl de KvK zelf hier beperkte handhavingsmogelijkheden heeft.

Door het aanzetten van de NMI geven ondernemers een duidelijk signaal af, waarmee
ze uitdrukkelijk hun instemming onthouden aan verspreiders van direct marketing. Onder
de geldende regels van de AVG moet hieraan gevolg worden gegeven. Wanneer de NMI niet
gerespecteerd wordt, moet de ondernemer daarover eerst contact zoeken met de verspreider
van direct marketing. Leidt dat niet tot een oplossing, dan kan een klacht worden
ingediend bij de AP. Dit is een weinig bevredigend traject wat leidt tot ergernissen
bij betrokkenen, en vragen met betrekking tot de privacy. Om deze reden hebben de
leden Amhaouch (CDA) en Wörsdörfer (VVD) op 8 november 2018 een motie ingediend, waarin
zij de regering verzoeken om van natuurlijke personen bij ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid,
het woonadres af te schermen voor niet geautoriseerde organisaties.

In het kader van de wetgevingsprocedure tot wijziging van de Handelsregisterwet 2007,
heb ik reeds toegezegd uitvoering te zullen geven aan deze motie.4 Ik zal dat doen door de woonadressen van eigenaren (eenmanszaken), maten (maatschappen),
en vennoten (vof’s en cv’s) standaard te gaan afschermen. Om ook de privacy van andere
natuurlijke personen in het Handelsregister te beschermen, en hun gevoel van veiligheid
te vergroten, heb ik besloten om deze lijn door te trekken naar alle natuurlijke personen
die in het Handelsregister voorkomen. Dit zal, middels een aanpassing van artikel
51 Handelsregisterbesluit 2008, op dezelfde wijze gebeuren, zoals dat op dit moment
al het geval is bij woonadressen van bestuurders van rechtspersonen.

Het feit dat het woonadres standaard wordt afgeschermd, doet enige afbreuk aan de
rechtszekerheid van derden. De afscherming is echter niet absoluut, in die zin dat
bestuursorganen5, advocaten, deurwaarders, notarissen en de in artikel 28 derde lid van de Handelsregisterwet
2007 genoemde organisaties het woonadres wel kunnen inzien. Deze partijen hebben deze
gegevens nodig om hun publieke taken te kunnen uitvoeren.

Een en ander betekent overigens nog altijd wel, dat wanneer iemand zijn onderneming
heeft gevestigd op zijn woonadres, zijn woonadres als vestigingsadres zichtbaar blijft
in het Handelsregister. De openbaarheid van het vestigingsadres is immers noodzakelijk
voor het bevorderen van de rechtszekerheid van derden in het economisch verkeer. Dit
laat onverlet dat een ondernemer kan overwegen om zijn bedrijf op een ander adres
te vestigen dan zijn woonadres.

Adviezen Autoriteit Persoonsgegevens

In haar advies van 20 december 2018 gaf de AP aan klachten te ontvangen over de beschikbaarheid
van persoonsgegevens bij de KvK voor direct marketing toepassingen. Ook gaf de AP
aan gerichter en effectiever toezicht te kunnen houden op partijen in het veld, wanneer
de Handelsregisterwetgeving meer gericht is op het voorkomen van een (te) ruime beschikbaarheid
van persoonsgegevens. De AP adviseerde voorts om informatieproducten waarin persoonsgegevens
zijn verwerkt tegen het licht te houden en te toetsen op privacy-risico’s.

Verkenning direct marketing verbod

Zoals ik eerder aangaf, merk ik dat het maatschappelijk draagvlak voor ongevraagde
direct marketing afneemt6, met name als het gaat om ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid, bij welke de
onderneming en het privéleven van de ondernemer nauw met elkaar verweven kunnen zijn.
Om die reden heb ik, in samenwerking met de KvK, en gelijktijdig met de uitwerking
van de voorstellen voor de wijziging van de Telecommunicatiewetgeving en de afscherming
van het woonadres van natuurlijke personen bij ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid,
de mogelijkheid van een wettelijk direct marketing verbod verkend. Het Kadaster kent
een dergelijk verbod al geruime tijd in de vorm van het in artikel 3a, tweede lid7 van de Kadasterwet neergelegde direct marketing verbod. Ik heb daarom bij het Kadaster
onderzocht hoe dit verbod werkt, en of een vergelijkbaar verbod wenselijk en werkbaar
zou zijn voor het Handelsregister. Dit lijkt niet het geval omdat het kunnen vinden
van potentiële klanten in beginsel binnen de doelbinding van het Handelsregister valt,
namelijk de bevordering van het economisch verkeer.8 Daarin verschilt het Handelsregister dus van het Kadaster. Daarnaast speelt informatie
uit het Handelsregister vaak ook een rol bij het (opnieuw) benaderen van bestaande
of voormalige klanten, bijvoorbeeld op een gewijzigd adres, na verhuizing. Deze benadering
van een bestaande klant is onder de AVG toegestaan en dient mede de belangen van de
klant. Dit maakt een algeheel verbod te stringent en onder omstandigheden zelfs strijdig
met de AVG.

Om deze redenen acht ik het opnemen van een algeheel direct marketing verbod in de
Handelsregisterwet geen geschikt middel om het gewenste doel te behalen. Dat laat
echter onverlet dat storende direct marketing niet ongebreideld mogelijk moet zijn.
Als alternatief voor een wettelijk direct marketing verbod wordt bezien, hoe de contractueel
vastgelegde gebruiksbeperkingen die al zijn verbonden aan (her)gebruik van handelsregisterinformatie
(zoals de eerder genoemde Non Mailing Indicator van de KvK) kunnen worden aangescherpt
of aangevuld, waar nodig in combinatie met het databankenrecht van KvK. Dit databankenrecht
biedt de mogelijkheid om contractueel voorwaarden te stellen aan het (her)gebruik
van uit het Handelsregister geleverde gegevens. De wijze waarop dit het beste ingevuld
kan worden, is nog onderwerp van nadere verkenning.

Toets Handelsregisterinformatieproducten

Naast voornoemde verkenning, is ook de aanbeveling van de AP om informatieproducten
die persoonsgegevens bevatten tegen het licht te houden en te toetsen op privacy-risico’s
ter harte genomen. De KvK heeft alle informatieproducten die zij aanbiedt afzonderlijk
getoetst aan de AVG. Deze toets, waarin ook aandacht wordt besteed aan de verschillende
typen gegevens die onderdeel uitmaken van de diverse informatieproducten, wordt momenteel
uitgevoerd en zal tegen het einde van dit jaar worden afgerond. Uit de toets is inmiddels
naar voren gekomen dat het product «Adressenbestand Online» voornamelijk door afnemers
werd gebruikt voor het verzamelen van data, om er vervolgens direct marketing mee
te bedrijven. Om deze reden is de KvK per 1 juli 2019 gestopt met het leveren van
dit product. Aan de hand van de verdere uitkomsten van de toets, en in overleg met
de KvK, zal ik bezien of er noodzaak bestaat voor aanvullende maatregelen.

Terugkoppeling AP

Bovenstaande bevindingen naar aanleiding van de eerder gegeven adviezen zijn op 31 oktober
jl. door EZK en de KvK met de AP besproken. De AP heeft bevestigd dat de uitgevoerde
doorlichting van de producten een gedegen indruk maakt. De AP ontleent daaraan het
vertrouwen dat de KvK een bestendige gedragslijn heeft ingezet die gericht is op uit
oogpunt van privacy zorgvuldige productontwikkeling.

Tot slot

De effecten van het stoppen met het product «Adressen Online» in combinatie met de
toegenomen aandacht in de media en het actiever optreden door de Autoriteit Consument
en Markt tegen agressieve verkopers van energiecontracten onder met name ZZP’ers zijn
al merkbaar. De KvK ontvangt hierover inmiddels beduidend minder klachten.

Mijn verwachting is, dat het afschermen van het woonadres van natuurlijke personen
in het Handelsregister, in combinatie met de eerdergenoemde wijziging in de Telecommunicatiewet,
nog verder zal bijdragen aan het tegengaan van ongevraagde benadering door direct
marketeers.

De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat, M.C.G. Keijzer