Brief regering : Reactie op de motie van de leden Renkema en Van Kooten-Arissen over gratis biologische lunch in primair en voortgezet onderwijs (Kamerstuk 32793, nr. 420)

Nr. 453 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 18 oktober 2019

Tijdens het debat over het Preventieakkoord d.d. 3 september jl. heb ik u, in reactie
op de (aangehouden) motie van de leden Renkema en Van Kooten-Arissen (Kamerstuk 32 793, nr. 420), toegezegd een brief te sturen over het verstrekken van gratis biologische lunches
in primair en voortgezet onderwijs. De leden verzoeken de regering, o.a. op basis
van de door hen geschetste resultaten in Zweden, om onderzoek te verrichten naar de
kosten en praktische uitvoerbaarheid van gratis, gezonde, biologische lunches in het
primair en voortgezet onderwijs in Nederland, alsmede om de regie en uitvoering daarvan
uit handen van de scholen te laten en het geheel voor kosten van VWS te brengen.

In bovengenoemde motie wordt gesteld dat het aantal kinderen met overgewicht op Zweedse
scholen nagenoeg is verdwenen. Ik herken dit beeld niet. Ook in Zweden heeft een groot
aantal kinderen overgewicht en obesitas, vergelijkbaar met het percentage in Nederland1.

Onderzoek naar schoollunch

Zowel nationaal als internationaal lopen er onderzoeken naar de mogelijkheden om een
gezonde leefstijl onder schoolkinderen te bevorderen, overgewicht te reduceren en
kennis over voeding en bewegen te vergroten. Daarbij is ook aandacht voor de effecten
op voedingspatronen, gedrag, gezondheid en leerprestaties. Twee van de lopende onderzoeken
in Nederland wil ik hier graag onder uw aandacht brengen.

De WUR (Wageningen University & Research) doet, in opdracht van de Minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit, onderzoek naar een gezonde schoollunch op basisscholen.
Het doel van dit onderzoek is stimuleren van gezond eetgedrag van kinderen in de basisschoolleeftijd
door het ontwikkelen van een gezonde en betaalbare schoollunch, gebaseerd op de Richtlijnen
Goede Voeding en rekening houdend met de wensen van kinderen, ouders, scholen en betrokken
sectoren. De onderzoeksvragen richten zich op 1) hoe deze lunch eruit moet zien en
georganiseerd moet worden, en 2) de effectiviteit van de schoollunch in relatie tot
het gehele voedingspatroon en cognitieve prestaties van basisschoolkinderen.

Einde 2020 wordt er op basis van de resultaten een eerste aanzet voor een implementatieplan
geschreven, zodat de resultaten na afloop van het project breder beschikbaar zijn.

Daarnaast is twee jaar geleden, met subsidie van de provincie Limburg, de Gezonde
Basisschool van de Toekomst ontwikkeld. Vier basisscholen in Landgraaf en Brunssum
hebben een nieuwe integrale aanpak opgenomen in hun curriculum. Sport, spel, bewegen,
cultuur, sociale omgang en een gezonde lunch staan centraal. Binnen iedere klas is
er dagelijks anderhalf uur extra schooltijd voor gezondheid, onder begeleiding van
externe medewerkers. Eind 2020 vindt de eindevaluatie plaats.

Ik volg deze onderzoeken en zal op korte termijn met deze initiatiefnemers van de
Gezonde Basisschool van de Toekomst in gesprek gaan. Naast de inhoudelijke effectiviteit
van het aanbieden van lunches op scholen, is het zeker ook van belang om de kosten
en praktische uitvoerbaarheid goed in beeld te brengen. Een dergelijke maatregel vergt
immers, naast de directe kosten van de lunch, logistieke aanpassingen aan scholen,
extra personele inzet en transport van de levensmiddelen. Op basis van de uitkomsten
van de bovengenoemde onderzoeken zal ik beslissen of een nader onderzoek naar de kosten
en praktische uitvoerbaarheid van gratis gezonde, biologische lunches in het primair
en voortgezet onderwijs in Nederland wenselijk is en uw Kamer hierover informeren.

Huidige inzet

In Nederland wordt stevig ingezet op de preventie van overgewicht en het bevorderen
van een gezonde leefstijl bij kinderen, mede gericht op het onderwijs. Dit start via
de aanpak van het programma de Gezonde Kinderopvang en zet zich voort in de aanpak
via het programma Gezonde School voor het po, vo en mbo. Binnen de Gezonde Kinderopvang
en de Gezonde School wordt de kans geboden en ingezet op extra aandacht voor o.a.
Voeding en Bewegen. Met het Nationaal Preventieakkoord zijn deze programma’s ook geïntensiveerd.
Bovendien is in het Nationaal Preventieakkoord afgesproken dat er in 2020 950 gezonde
schoolkantines zijn. Daarmee is 50% van alle schoolkantines in het VO gezond. Dit
alles moet bijdragen aan een gezonder eetpatroon en meer sporten en bewegen bij kinderen
in het onderwijs.

Naast de thema’s voeding en bewegen in het onderwijs is er ook aandacht voor de gezonde
omgeving zoals gezonde schoolpleinen. Hierdoor kunnen scholen door herinrichting hun
schoolplein optimaal benutten voor buitenspelen en bewegen.

Daarnaast stimuleren we het drinken van kraanwater. In 2019 en 2020 wordt bij totaal
1000 po-scholen een watertappunt op het schoolplein geplaatst waardoor het drinken
van kraanwater een gemakkelijke keuze wordt. Over de voortgang van deze acties wordt
u geïnformeerd via de monitor van het Nationaal Preventieakkoord.

De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
P. Blokhuis