Brief regering : Voortgang Bestuursakkoord Bonaire 2018 - 2022 - september 2019

Nr. 12
BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIES

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal

Den Haag, 4 oktober 2019

In het Bestuursakkoord Bonaire 2018–2022 is afgesproken dat er elke vier maanden een
voortgangsoverleg plaatsvindt waarin de betrokken partijen de uitvoering van het akkoord
en de samenwerking bespreken. In mijn brief aan uw Kamer naar aanleiding van het eerste
overleg heb ik toegezegd u te informeren over het verloop van het tweede voortgangsoverleg.1 Met deze brief doe ik deze toezegging gestand.

Het Bestuursakkoord bevat elf prioritaire thema’s en ik kan u melden dat op elk van
deze thema’s voortgang is gerealiseerd. Door middel van deze brief informeer ik u
nader over de voortgang op een aantal van deze prioriteiten. Het Bestuurscollege van
Bonaire informeert de Eilandsraad eveneens met een soortgelijke brief.

Er wordt concrete vooruitgang geboekt met het aanleggen en onderhouden van het wegennet.
Het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft, zoals afgesproken in het Bestuursakkoord,
8,5 miljoen euro beschikbaar gesteld voor het aanleggen en onderhoud van het wegennet.
Deze middelen zijn in augustus overgemaakt naar het Openbaar Lichaam Bonaire (OLB).
In september is een aanbestedingsprocedure gestart gericht op het aanleggen van nieuwe
asfaltwegen. De start van de uitvoering is in november 2019 beoogd. Het OLB is hiervoor
een samenwerking aangegaan met de gemeente Rotterdam en de gemeente Alphen aan de
Rijn. Deze samenwerking draagt bij aan de kwaliteit en de snelheid van de uitvoering
van het project. Dit creëert positieve effecten op zowel de korte als op de lange
termijn. Enerzijds door de praktische ondersteuning en advisering aan het OLB bij
de uitvoering van het wegenplan, en anderzijds door advisering op gebied van directievoering
en de inrichting van de ambtelijke organisatie. Dit laatste punt raakt het versterken
van de uitvoeringskracht van het OLB. Daarnaast is het OLB, zoals ook in het Bestuursakkoord
is afgesproken, gestart met wegwerken van de achterstanden in het wegennet. Zo is
het OLB in de afgelopen periode gestart met het repareren van wegen die, door de slechte
staat waarin zij verkeren, de verkeersveiligheid in het geding brengen.

Daar waar het de ambtelijke organisatie van het OLB betreft, heeft een vanuit het
Rijk gedetacheerde P&O-expert een analyse van het ambtenarenapparaat opgeleverd. In
de analyse zijn aanbevelingen gedaan over welke acties er op de korte- en middellange
termijn ondernomen kunnen worden om het ambtenarenapparaat te versterken en effectiever
te laten functioneren. De aanbevelingen zijn ter besluitvorming voorgelegd aan het
Bestuurscollege. Op basis van de aanbevelingen stelt de expert een verbeterplan op
om tot een revitalisering van het ambtelijke apparaat te komen en de uitvoeringskracht
gericht te versterken. Tot die tijd wordt de huidige uitvoeringskracht zoveel als
mogelijk versterkt door middel van het invullen van vacante vacatures en door middel
van het samenwerken met het Rijk en Europees Nederlandse gemeenten. Ook zijn er in
het kader van het Talent Ontwikkel Programma (TOP) Bonaire in september van dit jaar
een viertal trainees met Caribische roots gestart bij lokale organisaties op Bonaire
om gerichte taken uit te voeren. Mijn ministerie heeft er samen met de partners zorg
voor gedragen dat drie van hen nu werkzaam zijn voor het OLB en één voor de Kamer
van Koophandel.

In het Bestuursakkoord is verder afgesproken dat mijn ministerie in samenwerking met
het OLB, het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat en het Ministerie van Infrastructuur
en Waterstaat opdracht geeft tot een onderzoek naar de structuur en werking van de
overheidsvennootschappen (overheidsNV’s) met als focus good corporate governance. Reden hiervoor is dat Bonaire een groot aantal overheidsentiteiten kent die gaan
over cruciale voorzieningen die te allen tijde gegarandeerd moeten zijn voor de inwoners
van Bonaire. Het onderzoeksrapport geeft aanbevelingen om de structuur vorm te geven
en geeft tools die kunnen dienen als governance hulpinstrumenten. Het onderzoeksrapporten is op 18 september jl. opgeleverd en de
aanbevelingen zijn ter besluitvorming voorgelegd aan het Bestuurscollege. Mijn ministerie
staat in nauw contact met het openbaar lichaam over de uitwerking van de aanbevelingen
van zowel de analyse van het ambtenarenapparaat als het onderzoek naar de structuur
van de overheidsNV’s, en over de wijze waarop het Rijk hierbij kan ondersteunen. Het
onderzoeksrapport treft u bijgevoegd aan2.

Voor wat betreft de dienst Landbouw, Veeteelt en Visserij (LVV) is een extern onderzoeksbureau
gestart met de analyse naar de manier waarop de dienst LVV veranderd kan worden tot
een effectief werkende organisatie. Een organisatie die een actieve en duurzame bijdrage
kan leveren aan de landbouwontwikkeling en aan een optimale inzet van het LVV-terrein.
De aanbevelingen van het bureau zijn eind september opgeleverd en ter besluitvorming
aan het Bestuurscollege voorgelegd. De volgende fase is de implementatie van de aanbevelingen
en de start van de herstructurering van de dienst. Uiteraard ligt hier een relatie
met het verbeterplan naar aanleiding van de analyse van het ambtelijke apparaat, en
worden de vervolgstappen in samenhang gezet. Verder wordt het door Minister Schouten
in begin september bezochte slachthuis met ondersteuning van het Ministerie van LNV
gerenoveerd en wordt de geitenproblematiek aangepakt. Hiermee wordt de voedselveiligheid
vergroot. Er is onder andere een door het Ministerie van LNV gefinancierde projectleider
slachthuis en professionalisering geitenhouderijen gestart om te sturen op de uitvoering
van de plannen op deze terreinen.

Voor wat betreft het financieel beheer heeft het College Financieel Toezicht het Bestuurscollege
gecomplimenteerd met de vorderingen die het maakt bij de oplevering van de jaarstukken
2018 en met de verbeteringen in de begrotings-en verantwoordingscyclus. Begin mei
jl. is er een financieel expert vanuit een Europees Nederlandse gemeente begonnen
bij de afdeling Financiën van het OLB. De expert biedt ondersteuning bij het opstellen
van de verbeterplannen op het gebied van financieel beheer. Daarnaast is er vanuit
mijn ministerie sinds augustus jl. een expert gedetacheerd die het Bestuurscollege
ondersteunt en adviseert op het gebied van het lokale belastingstelsel. Dit moet op
korte termijn resulteren in voorstellen die leiden tot een effectief werkend stelsel
en tot verhoogde opbrengsten voor het OLB. Ondanks deze positieve stappen blijft het
financieel beheer een cruciaal en kwetsbaar punt en vraagt het continue aandacht van
alle partijen.

In het Bestuursakkoord zijn daarnaast afspraken gemaakt over het grondbeleid en de
onderdelen die dit beleid ten minste moet bevatten om de effectiviteit en integriteit
te borgen. Er wordt door het OLB gewerkt aan het opstellen van een kadernota grondbeleid
die moet zorgen voor grondbeleid dat helder en transparant is en voldoende waarborgen
bevat. Gezien de complexiteit van dit onderwerp heeft het opstellen van de kadernota
enige vertraging opgelopen. Er is in het voortgangsoverleg afgesproken dat de door
mijn ministerie gedetacheerde expert grondbeleid gaat ondersteunen bij het finaliseren
van de nota. Beoogd wordt om het in oktober voor te leggen aan de Eilandsraad. Na
besluitvorming start de expert met het opstellen van het implementatieplan en met
het overbrengen van kennis op de medewerkers van het OLB.

Gekeken naar deze voortgang wordt duidelijk dat alle partijen zich actief inzetten
om de gezamenlijk gestelde doelen te realiseren. Ik constateer dat de samenwerking
goed is, en dat deze goede samenwerking leidt tot meerwaarde en effect. Het Bestuurscollege
en de medewerkers van de directies van het OLB werken hard om voortgang te realiseren.
Ook zie ik positieve energie aan de «Haagse» kant. De programmamanager Bestuursakkoord
is in deze samenwerking de verbindende partij en heeft zich de afgelopen maanden gericht
op het samenbrengen van zowel partijen als informatie. De programmamanager vormt de
schakel tussen het openbaar lichaam en het Rijk. Deze onafhankelijke sturing op de
uitvoering van het Bestuursakkoord is van waarde om tot het beoogde effect te komen.

De afgelopen maanden is ook gebleken dat er deadlines zijn die uit de tijd lopen doordat
deze te ambitieus vastgesteld waren. Zo heeft onder andere het aantrekken van extra
capaciteit ter ondersteuning van de uitvoering van het akkoord meer tijd gekost dan
oorspronkelijk was voorzien. Doordat deze extra medewerkers later gestart zijn, zijn
de daarbij behorende activiteiten uitgelopen. Zo is gesteld dat het Bestuurscollege
vanaf juli 2019 opvolging geeft aan de aanbevelingen voortkomend uit de analyse van
het ambtenarenapparaat, terwijl de opsteller van de analyse, de gedetacheerde P&O-expert,
medio mei 2019 is gestart in plaats van februari 2019.

Zoals ik u in mijn brief naar aanleiding van het eerste voortgangsoverleg reeds meldde
is in mei jl. afgesproken dat de door het Bestuursakkoord gebonden partijen gezamenlijk
de deadlines behorende bij de afspraken eenmalig herijken, resulterend in realistische
deadlines voor de verschillende projecten daar waar deze te ambitieus vastgesteld
waren. De herijkte deadlines zijn vastgesteld in het voortgangsoverleg van september
en deze zullen vanaf nu worden gebruikt bij de monitoring van het akkoord.

Ik zie uit naar de verdere samenwerking met het OLB en naar de verdere uitvoering
van het Bestuursakkoord. Zoals ik aan uw Kamer in mijn brief afgelopen juni toelichtte
zagen de in het Bestuursakkoord gemaakte afspraken voor het jaar 2018 en begin 2019
veelal toe op het opstellen van analyses en uitvoeringsplannen en het gericht versterken
van de uitvoeringskracht. We komen nu meer en meer in de fase van de uitvoering van
de gemaakte plannen. Dit is een cruciale fase, en vraagt om blijvende inzet van alle
partijen. Over het verloop hiervan zal ik u informeren naar aanleiding van de uitkomsten
van het voortgangsoverleg dat plaatsvindt in december 2019.

De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.W. Knops